Tăng cường giám sát hoạt động thu thập tế bào gốc của các bệnh viện với ngân hàng nước ngoài

Với kỹ thuật y học hiện đại, việc ứng dụng tế bào gốc cuống rốn trong điều trị những căn bệnh nan y đang ngày càng phổ biến. Vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn lưu trữ máu cuống rốn, nhằm tạo nguồn tế bào gốc có sẵn trong trường hợp cần sử dụng để điều trị bệnh cho bản thân đứa trẻ hoặc các thành viên trong tương lai.

Chính vì những lợi ích từ tế bào gốc máu cuống rốn đem lại nên hiện nay, tại Việt Nam có rất nhiều đơn vị xây dựng ngân hàng để lưu trữ hoặc ký hợp đồng với một số bệnh viện để thu thập, tiếp nhận, vận chuyển ra nước ngoài để xử lý, lưu trữ. Tuy nhiên, xảy ra tình trạng, một số cơ sở không đạt tiêu chuẩn và chưa được cấp phép vẫn ngang nhiên hoạt động.

Ngày 12/09 vừa qua, Bộ Y tế đã ban hành công văn số 7577/BYT-PC ý kiến về việc xử lý hoạt động dịch vụ ngân hàng mô máu cuống rốn của 04 Văn phòng đại diện và một số Bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo tìm hiểu, trong thời gian từ năm 2018 đến nay, các công ty, văn phòng đại diện của các ngân hàng tế bào gốc nước ngoài đã hợp tác với một số bệnh viện chuyên khoa sản tại TP HCM (Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Quốc tế Mỹ, Bệnh viện Quốc tế Hạnh Phúc, Bệnh viện phụ sản Quốc Tế Sài Gòn…) để thực hiện việc thu thập, vận chuyển tế bào gốc từ máu cuống rốn để chuyển ra nước ngoài xử lý, lưu trữ.

Việc ngân hàng tế bào gốc chưa đạt tiêu chuẩn về cơ sở vật chất, không đáp ứng đầy đủ các điều kiện cũng như đảm bảo quy trình, môi trường lưu giữ sẽ rất dễ gây ảnh hưởng đến chất lượng, gây nhiễm trùng mẫu. Từ đó, mẫu tế bào gốc sẽ không đạt chuẩn để điều trị trong tương lai, trong khi khách hàng vẫn phải thanh toán phí lưu giữ.

Theo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (khoản 2 Điều 35) quy định: “Ngân hàng mô được tiếp nhận, bảo quản, lưu giữ, vận chuyển mô; cung ứng mô cho các cơ sở y tế hoặc cơ sở nghiên cứu, đào tạo y học và hợp tác quốc tế trong việc trao đổi mô”.

Hoạt động tiếp nhận, vận chuyển mô máu cuống rốn của các công ty, văn phòng đại diện là những hoạt động thuộc phạm vi của ngân hàng mô. Tuy nhiên, để được hoạt động buộc phải có giấy phép hoạt động ngân hàng mô theo quy định tại Điều 35 nói trên.

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế đã ra văn bản siết chặt và yêu cầu các đơn vị liên quan chấn chỉnh, xử lý nghiêm những vi phạm của một số cơ sở không đảm bảo điều kiện và chưa có giấy phép hoạt động dịch vụ ngân hàng mô máu cuống rốn.

Phản hồi công văn của Bộ Y tế về việc xử lý hoạt động dịch vụ ngân hàng mô của các văn phòng đại diện và một số bệnh viện tại TP HCM, Sở Y tế cho biết “sẽ kiến nghị hoặc tiến hành thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền để xử lý đối với hành vi vi phạm về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác theo quy định tại Điều 44 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với từng trường hợp vi phạm cụ thể.”

Được biết, chi phí cho dịch vụ lưu trữ tế bào gốc không hề rẻ, do đó, để tránh những rủi ro không đáng có, người dân nên chọn những địa chỉ uy tín để đặt niềm tin nhằm đảm bảo lợi ích của mình. Tại Việt Nam, một số ngân hàng lưu trữ máu cuống rốn đạt chuẩn và được cấp phép có thể kể tên như: Bệnh viện Truyền máu Huyết học; Ngân hàng tế bào gốc MekoStem; Ngân hàng tế bào gốc Tâm Anh; Ngân hàng Mô Vinmec và Ngân hàng Cryoviva Việt Nam.