RSV - Một loại virus phổ biến nhưng không thể chủ quan

1. Trẻ dưới 2 tuổi có nguy cơ cao mắc RSV

Thưa BS, mỗi năm khi bước vào mùa bệnh hô hấp, RSV lại được nhắc đến như một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ. RSV là virus gì, lây truyền qua những con đường nào và vì sao loại virus này lại được các bác sĩ nhi khoa đặc biệt quan tâm?

BS.CK2 Bùi Thị Thủy Tiên - Trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: RSV là loại virus hợp bào hô hấp, thường gây bệnh ở trẻ nhỏ, đặc biệt là những trẻ dưới 2 tuổi. Hầu hết các trẻ thường bị lây nhiễm ít nhất một lần trong hai năm đầu đời. Thông thường, những em bé nhiễm RSV có triệu chứng nhẹ và tự khỏi. Tuy nhiên, có một số trẻ sẽ có diễn tiến nặng hơn, như những em bé có cơ địa non tháng, nhẹ cân, suy giảm miễn dịch, hoặc những trẻ mắc bệnh phổi mạn tính, tim bẩm sinh; các đối tượng này có thể có những triệu chứng nặng và phải nhập viện.

Về đường lây truyền, virus thường lây truyền qua đường giọt bắn. Những người mang mầm bệnh, có thể là người lớn hoặc những trẻ nhỏ đi nhà trẻ bị cảm, khi ho sẽ phát tán virus vào không khí và lây qua các giọt bắn cho những em bé kế cận.

Thứ hai là lây truyền trực tiếp. Ví dụ khi chúng ta chăm sóc trẻ mà bàn tay bị bẩn thì sẽ lây sang cho trẻ, hoặc khi chúng ta ôm hôn trẻ cũng có thể làm lây bệnh.

Ngoài ra là lây truyền gián tiếp thông qua môi trường. Nếu chúng ta sử dụng chung các bề mặt như mặt bàn, đồ chơi, hoặc dùng chung khăn, ly thì cũng có thể lây nhiễm cho em bé.

Nhiều phụ huynh lo lắng về việc nhiễm RSV bởi vì RSV là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản hay viêm phổi ở trẻ, nhất là trẻ dưới 6 tháng tuổi. Nhóm trẻ dưới 6 tháng tuổi là nhóm có cơ địa miễn dịch rất yếu, hệ hô hấp đang phát triển và đường thở rất nhỏ. Khi bị viêm tiểu phế quản, đường thở sẽ bị chít hẹp khiến em bé bị khó thở, khò khè, thở rít, bỏ bú và không lên cân. Ngoài ra, RSV là một loại virus chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và có thể lây lan thành dịch. Chính vì vậy đó là lý do vì sao RSV luôn là mối quan tâm lớn cho tất cả các bậc cha mẹ và những người trong ngành y tế.

2. Không phải trẻ nào mắc RSV cũng nặng, nhưng nhóm nguy cơ cần đặc biệt cảnh giác

Nhiễm RSV phổ biến đến mức nào ở trẻ em? Những nhóm tuổi nào dễ mắc RSV nhất và nhóm nào có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn khi nhiễm virus này, thưa BS?

BS.CK2 Lê Anh Thi - Trưởng khoa Hồi sức Tích cực Sơ sinh, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Nhắc đến mức độ phổ biến của RSV, một số thống kê y khoa hiện nay đã cho thấy hầu hết các trẻ dưới 2 tuổi đều mắc RSV ít nhất một lần.

Tuy nhiên, thực tế không phải trẻ nào cũng mắc RSV nặng. Tình trạng này chỉ xảy ra ở những trẻ có nguy cơ cao, ví dụ như: Trẻ sinh non, nhẹ cân, trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc trẻ có bệnh lý nền như tim bẩm sinh hoặc bệnh phổi mạn tính. Đó là những em bé có cấu trúc đường thở cũng như hệ miễn dịch phát triển chưa hoàn chỉnh, do đó khả năng nhiễm RSV diễn tiến nặng là rất cao.

3. Những dấu hiệu báo động trẻ mắc RSV cần nhập viện ngay

Những dấu hiệu nào ở trẻ mắc RSV cho thấy cần nhập viện ngay, thưa bác sĩ?

BS.CK2 Lê Anh Thi trả lời: Hầu hết các trẻ nhiễm RSV biểu hiện ở đường hô hấp trên với các triệu chứng ho, sổ mũi hoặc sốt nhẹ; vài ngày sau đó các triệu chứng này sẽ giảm dần và bệnh tự thoái lui. Tuy nhiên, ở một số trẻ, đặc biệt là những trẻ có nguy cơ cao như sinh non, nhẹ cân, có bệnh lý nền, các triệu chứng này có thể rầm rộ lên và ảnh hưởng đến đường hô hấp dưới.

Khi chúng ta phát hiện trẻ có những biểu hiện sau đây thì cần phải đưa trẻ nhập viện ngay:

- Thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực.

- Bỏ bú hoặc bú kém.

- Thay đổi tri giác như quấy khóc, kích thích, dỗ dành thế nào cũng không nín.

- Tím tái (tím môi, tím đầu chi gồm tím tay, tím chân, tím lòng bàn tay, lòng bàn chân).

4. Thời tiết, môi trường và thói quen sinh hoạt đều có thể làm tăng nguy cơ mắc RSV

Với điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, RSV thường lưu hành mạnh vào thời điểm nào trong năm? Những yếu tố thời tiết, môi trường hoặc thói quen sinh hoạt nào có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm RSV ở trẻ nhỏ?

BS.CK2 Bùi Thị Thủy Tiên trả lời: Theo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, sự lưu hành của RSV tại Việt Nam có sự khác biệt giữa hai miền:

Ở miền Bắc: Bệnh thường xảy ra vào mùa thu, đông, xuân (từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau).

Ở miền Nam: Bệnh xuất hiện quanh năm, nhưng cao điểm thường là từ tháng 5 đến tháng 11.

Những yếu tố làm tăng sự lây lan của RSV bao gồm thời tiết lạnh hoặc độ ẩm cao, vì lúc này RSV có thể tồn tại trong không khí lâu hơn. Ngoài ra, môi trường sống chật chội, không thông thoáng, có khói thuốc lá, hoặc những nơi đông đúc như trường học, nhà trẻ, bệnh viện cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm RSV cho trẻ.

Về thói quen sinh hoạt, việc chăm sóc trẻ không đúng cách cũng làm tăng nguy cơ lây truyền RSV, chẳng hạn như không rửa tay trước và sau khi chăm sóc bé. Hoặc khi người lớn bị cảm nhưng không đeo khẩu trang khi chăm sóc bé; cho trẻ dùng chung các vật dụng gia đình như khăn, ly; đồ chơi không được vệ sinh tốt mà dùng chung; hoặc đưa trẻ đến những nơi đông người như trường học, nhà trẻ. Đó đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm RSV.

Chương trình được tài trợ bởi Pfizer Việt Nam với mục đích nâng cao nhận thức cộng đồng.

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.

>>> Đọc thêm phần 2: Nhận diện sớm RSV và những nhóm trẻ có nguy cơ cao

>>> Đọc thêm phần 3: Chăm sóc và bảo vệ trẻ trước RSV