Hotline 24/7
08983-08983

Phụ nữ sau tuổi 40: Đừng chỉ lo bốc hỏa, mất ngủ mà bỏ qua nguy cơ tim mạch, loãng xương

Bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, phụ nữ không chỉ đối mặt với những triệu chứng quen thuộc như bốc hỏa, mất ngủ hay thay đổi tâm trạng. Sự suy giảm nội tiết tố còn liên quan đến những thay đổi âm thầm về chuyển hóa, sức khỏe tim mạch và mật độ xương. Theo các chuyên gia Bệnh viện Hùng Vương, chủ động thăm khám, đánh giá mức độ triệu chứng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là điều quan trọng để phụ nữ duy trì chất lượng cuộc sống.

1. Tiền mãn kinh, mãn kinh: Không chỉ bốc hỏa, mất ngủ mà còn thay đổi chuyển hóa, xương và tim mạch

Thưa BS, ngoài những triệu chứng dễ nhận thấy như bốc hỏa, mất ngủ hay thay đổi tâm trạng, giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh còn kéo theo những thay đổi nào về sức khỏe mà phụ nữ thường ít nhận biết?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết - Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương trả lời:  Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, như tôi đã chia sẻ, người phụ nữ bắt đầu có sự suy giảm các nội tiết tố sinh dục nữ, cụ thể là estrogen và progesterone.

Chúng ta biết rằng hai nội tiết tố này có liên quan đến hoạt động của rất nhiều cơ quan trong cơ thể người phụ nữ. Trước hết, những thay đổi có thể nhận thấy từ bên ngoài là sự thay đổi về vóc dáng. Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, phụ nữ có nguy cơ tăng cân, đặc biệt là tăng vòng eo.

Ví dụ, trước đây mình ăn cũng chừng đó, nhưng bây giờ thậm chí ăn ít hơn mà vẫn cứ tăng cân. Đây là điều chúng ta thường nghe phụ nữ sau tuổi 40 than phiền. Nguyên nhân là do estrogen có tham gia vào quá trình chuyển hóa của cơ thể. Khi estrogen suy giảm, hoạt động chuyển hóa cũng có những thay đổi, trong đó có chuyển hóa đường. Vì vậy, phụ nữ ở giai đoạn này có thể gia tăng nguy cơ mắc đái tháo đường.

Đặc biệt, nếu người phụ nữ đã có sẵn các yếu tố nguy cơ như cha mẹ, anh chị em mắc đái tháo đường; từng bị đái tháo đường thai kỳ; béo phì hoặc mắc hội chứng buồng trứng đa nang thì nguy cơ càng cao.

Khi những yếu tố nguy cơ này kết hợp với sự thay đổi chuyển hóa ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh, nếu chế độ ăn uống không được kiểm soát phù hợp, người phụ nữ sẽ dễ mắc đái tháo đường hơn.

Vấn đề thứ hai là rối loạn chuyển hóa mỡ, một tình trạng rất thường gặp khi phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh. Khi xét nghiệm máu, chúng ta có thể thấy triglyceride tăng hoặc cholesterol tăng. Tình trạng này không chỉ liên quan đến chế độ dinh dưỡng chưa phù hợp mà còn có thể đi kèm với sự suy giảm nội tiết tố sinh dục nữ, dẫn đến những thay đổi trong chuyển hóa lipid.

Có những phụ nữ đến khám với chỉ số BMI rất tốt, vóc dáng vẫn cân đối nhưng khi xét nghiệm lại phát hiện triglyceride hoặc cholesterol rất cao. Như vậy, dù bên ngoài không có biểu hiện thừa cân, người phụ nữ vẫn có thể gặp tình trạng rối loạn chuyển hóa.

Bên cạnh đó là những thay đổi về da, tóc và móng. Estrogen là một trong những nội tiết tố góp phần tạo nên những đặc điểm hình thể của người phụ nữ, bao gồm sự khác biệt giữa vòng một, vòng hai, vòng ba, cũng như ảnh hưởng đến da, tóc và móng.

Ví dụ, trước đây người phụ nữ có mái tóc rất mượt mà, nhưng khi bước vào tuổi 40 trở đi, tóc bắt đầu khô xơ, rụng nhiều hơn và không còn bóng mượt như trước.

Làn da cũng không còn căng bóng, bắt đầu xuất hiện những nếp nhăn. Nếu trước đây bàn tay rất đầy đặn, căng mịn thì khi bước vào tuổi 40, những nếp nhăn có thể xuất hiện ở bàn tay, đuôi mắt, khóe miệng, trán, thậm chí cả mu bàn chân.

Đó là những dấu hiệu của quá trình lão hóa da, vừa liên quan đến tuổi tác, vừa có sự tác động của tình trạng suy giảm nội tiết tố.

Ngoài những thay đổi có thể nhìn thấy, còn có những vấn đề diễn ra rất âm thầm mà nếu không thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết thì người phụ nữ khó nhận biết được. Điển hình là tình trạng giảm mật độ xương.

Estrogen có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa và duy trì sức khỏe xương. Bình thường, trong xương luôn diễn ra hai quá trình là tạo xương và hủy xương. Khi hai quá trình này cân bằng, khối lượng xương được duy trì.

Tuy nhiên, khi estrogen suy giảm, quá trình hủy xương gia tăng trong khi quá trình tạo xương không bù đắp tương xứng. Nếu tình trạng này kéo dài, mật độ xương sẽ giảm và có thể dẫn đến loãng xương.

Vì vậy, việc bổ sung canxi thông qua thực phẩm, sữa hoặc các chế phẩm bổ sung là cần thiết, nhưng không phải cứ bổ sung thật nhiều canxi là có thể tránh hoàn toàn tình trạng loãng xương.

Đối với những phụ nữ có nguy cơ loãng xương cao hoặc đã mắc loãng xương, khi đến khám tại đơn vị tiền mãn kinh, mãn kinh, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị phù hợp.

Trong một số trường hợp, nếu người phụ nữ bị thiếu hụt estrogen và không có chống chỉ định, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng liệu pháp nội tiết nhằm góp phần hạn chế tình trạng mất xương, đặc biệt ở giai đoạn sau mãn kinh.

Một vấn đề quan trọng khác là sức khỏe tim mạch. Khi phụ nữ bước vào tuổi trung niên, tiền mãn kinh và mãn kinh, những thay đổi về chuyển hóa đường và chuyển hóa mỡ có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ bệnh lý tim mạch.

Nếu các rối loạn chuyển hóa không được phát hiện và can thiệp kịp thời, về lâu dài có thể dẫn đến xơ vữa mạch máu, hình thành huyết khối và làm tăng nguy cơ những biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Tăng huyết áp cũng là bệnh lý thường gặp ở phụ nữ trong giai đoạn trung niên và sau mãn kinh.

Cuối cùng là những thay đổi liên quan đến trí nhớ và chức năng nhận thức.

Estrogen có liên quan đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Khi nội tiết tố này suy giảm, người phụ nữ có thể gặp những thay đổi về trí nhớ và khả năng nhận thức.

Về lâu dài, suy giảm trí nhớ và những bệnh lý như Alzheimer là các vấn đề sức khỏe rất đáng quan tâm ở phụ nữ lớn tuổi, bởi chúng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Vì vậy, việc thăm khám và đánh giá sức khỏe trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh có ý nghĩa quan trọng. Đối với những phụ nữ có triệu chứng hoặc nguy cơ sức khỏe phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc liệu pháp nội tiết nếu không có chống chỉ định.

2. Phụ nữ sau tuổi 40 nên kiểm tra huyết áp, mỡ máu và đường huyết để phát hiện sớm nguy cơ tim mạch

Thưa BS, có những dữ liệu cho thấy khi bước vào giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, các yếu tố nguy cơ tim mạch ở phụ nữ bắt đầu gia tăng rõ rệt. Những thay đổi này liệu có liên quan như thế nào đến quá trình mãn kinh không và chị em cần lưu ý những chỉ số sức khỏe nào từ giai đoạn này ạ?

BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Đối với phụ nữ từ 40 tuổi trở đi, các triệu chứng rối loạn tiền mãn kinh, mãn kinh bắt đầu xuất hiện. Tuy nhiên, đôi khi chị em lại không chú ý đến việc thăm khám sức khỏe.

Lời khuyên tốt nhất là phụ nữ nên khám sức khỏe định kỳ để tầm soát các bệnh lý. Khi đi khám, chị em sẽ được đo huyết áp, kiểm tra cân nặng, khám phụ khoa và thực hiện các xét nghiệm tổng quát để phát hiện những bất thường về mỡ máu hoặc đường huyết.

Như PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết đã chia sẻ, nhiều khi qua thăm khám, chúng ta mới phát hiện mỡ máu tăng, cholesterol cao. Đây là những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ bệnh lý tim mạch.

Do đó, phụ nữ cần chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ đầu, không nên đợi đến khi xuất hiện các bệnh lý như xơ vữa mạch máu hoặc thuyên tắc mạch mới bắt đầu quan tâm. Khi đó, bệnh có thể đã tiến triển và việc điều trị sẽ khó khăn hơn.

Vì sao estrogen lại có liên quan đến sức khỏe tim mạch? Chúng ta biết rằng estrogen là một nội tiết tố rất quan trọng đối với người phụ nữ. Estrogen có ảnh hưởng đến tính đàn hồi, sự linh hoạt của mạch máu, đồng thời góp phần điều hòa sự cân bằng giữa cholesterol có lợi và cholesterol có hại.

Khi sự cân bằng này bị thay đổi, chẳng hạn cholesterol có lợi giảm hoặc cholesterol có hại tăng, nguy cơ hình thành các mảng xơ vữa trong lòng mạch cũng gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch.

Ở giai đoạn tiền mãn kinh, nồng độ estrogen bắt đầu suy giảm. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến tính đàn hồi của mạch máu và quá trình chuyển hóa cholesterol, góp phần làm gia tăng nguy cơ bệnh lý tim mạch ở phụ nữ.

Trong thực tế, có những phụ nữ rất quan tâm đến sức khỏe và chủ động đến bệnh viện để tầm soát. Qua thăm khám, chúng tôi nhận thấy nhiều người không có bệnh lý gì đáng lo ngại.

Tuy nhiên, cũng có những trường hợp được phát hiện mắc bệnh lý tim mạch mà trước đó bản thân người phụ nữ hoàn toàn không biết.

Khi phát hiện những bất thường này, chúng tôi sẽ tư vấn để người bệnh được thăm khám và điều trị tại chuyên khoa tim mạch. Đồng thời, nếu có các rối loạn liên quan đến nội tiết trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, người bệnh sẽ tiếp tục được đánh giá và hỗ trợ tại đơn vị chuyên khoa tiền mãn kinh, mãn kinh.

Như vậy, trên thực tế, không ít phụ nữ đến khám khi chưa biết mình đang có vấn đề sức khỏe nào, nhưng qua quá trình tầm soát lại phát hiện bệnh lý tim mạch.

Chính vì vậy, tôi muốn nhấn mạnh rằng phụ nữ từ tuổi 40 trở đi nên chủ động khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt quan tâm đến huyết áp, cân nặng, mỡ máu và đường huyết, để có thể phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và được tư vấn, điều trị kịp thời.

BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh giải đáp các thắc mắc thường gặp và chia sẻ các phương pháp điều trị, cá thể hóa trong việc sử dụng liệu pháp hormone thay thế nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống

3. Phụ nữ sau mãn kinh cần tầm soát loãng xương ngay cả khi chưa có triệu chứng

Thưa BS, nhiều phụ nữ ở tuổi tiền mãn kinh - mãn kinh thường than phiền đau lưng, đau gối hay nhức mỏi xương khớp và cho rằng đó chỉ là dấu hiệu của tuổi tác. Những triệu chứng này có liên quan như thế nào đến giai đoạn mãn kinh? Đặc biệt, vì sao phụ nữ sau mãn kinh cần quan tâm đến nguy cơ mất xương và loãng xương ngay cả khi chưa có biểu hiện rõ ràng?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Hiện nay, chúng ta đang triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân. Vì vậy, mỗi người nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm.

Riêng đối với phụ nữ khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, tôi nghĩ rằng chị em nên thu xếp thời gian đến các đơn vị chuyên khám về tiền mãn kinh, mãn kinh để được sàng lọc những rối loạn sức khỏe đặc biệt liên quan đến độ tuổi này.

Chẳng hạn, tại Bệnh viện Hùng Vương, chúng tôi có tổ chức đơn vị chuyên khám tiền mãn kinh, mãn kinh. Khi đến thăm khám, ngoài việc khám phụ khoa, người phụ nữ còn được sàng lọc các bệnh lý tim mạch và loãng xương.

Bệnh viện có máy đo mật độ xương, giúp đánh giá mật độ xương của người phụ nữ đang ở mức độ nào. Từ kết quả đó, bác sĩ có thể tư vấn và đưa ra những biện pháp can thiệp sớm khi cần thiết.

Điều quan trọng là không nên đợi đến khi đã bị loãng xương, xuất hiện đau nhức rồi mới đi khám, bởi lúc đó việc can thiệp có thể không còn kịp thời như khi phát hiện từ sớm.

Tôi nghĩ rằng phụ nữ nên chủ động đầu tư thời gian để chăm sóc sức khỏe của mình, đặc biệt khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh. Điều này không chỉ giúp phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe mà quan trọng nhất là giúp chúng ta duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn.

4. Khám tiền mãn kinh, mãn kinh tại Bệnh viện Hùng Vương: Đánh giá toàn diện sức khỏe và tư vấn điều trị phù hợp

Thưa BS, trước những thay đổi về tim mạch, xương, chuyển hóa và chất lượng cuộc sống vừa được đề cập, phụ nữ bước vào tuổi tiền mãn kinh - mãn kinh nên được theo dõi sức khỏe như thế nào? Tại Phòng khám Tiền Mãn kinh của Bệnh viện Hùng Vương, chị em sẽ được đánh giá và tư vấn những vấn đề gì để có một kế hoạch chăm sóc phù hợp?

BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh trả lời: Đối với việc thăm khám sức khỏe trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, chị em có thể đến các cơ sở khám sản phụ khoa có đơn vị chuyên khám về tiền mãn kinh, mãn kinh.

Riêng tại Bệnh viện Hùng Vương, theo chủ trương của Ban Giám đốc cũng như định hướng của Bộ Y tế, bệnh viện đã tổ chức Phòng khám chuyên gia về tiền mãn kinh, mãn kinh để tiếp nhận phụ nữ đến khám sức khỏe định kỳ hoặc thăm khám khi xuất hiện những triệu chứng bất thường.

Khi tiếp nhận các trường hợp đến khám, chúng tôi có một quy trình thăm khám rất chặt chẽ. Trước hết, người phụ nữ sẽ được trao đổi về những triệu chứng đang gặp phải, chia sẻ các vấn đề sức khỏe và được bác sĩ giải đáp những thắc mắc của mình.

Sau đó, chị em sẽ được kiểm tra sức khỏe theo quy trình chuyên môn, bao gồm khám phụ khoa, khám sức khỏe tổng quát, khám tuyến vú và đo mật độ xương để đánh giá nguy cơ loãng xương.

Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ tư vấn thực hiện các xét nghiệm cần thiết, bao gồm xét nghiệm tổng quát, kiểm tra mỡ máu, đường huyết và những xét nghiệm khác tùy theo tình trạng sức khỏe của từng người.

Khi có kết quả, chị em sẽ được bác sĩ giải thích đầy đủ về tình trạng sức khỏe của mình.

Đặc biệt, tại Phòng khám Tiền Mãn kinh, chúng tôi có bảng điểm đánh giá mức độ rối loạn tiền mãn kinh, mãn kinh. Thông qua bảng điểm này, bác sĩ có thể xác định người phụ nữ đang có triệu chứng ở mức độ nhẹ, trung bình hay nặng, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Đối với những trường hợp có triệu chứng từ mức độ trung bình đến nặng, chị em sẽ được tư vấn về phương pháp điều trị, trong đó có liệu pháp nội tiết khi phù hợp, nhằm cải thiện những triệu chứng đang gặp phải.

Bác sĩ cũng sẽ hướng dẫn thời gian tái khám và kế hoạch theo dõi trong quá trình điều trị. Những trường hợp này đều có hồ sơ để theo dõi sức khỏe lâu dài.

Trong thực tế, đa phần chị em rất hài lòng với quá trình thăm khám và điều trị.

Chúng tôi cũng từng gặp những trường hợp giống như PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết đã chia sẻ. Khi mới đến khám, người phụ nữ gặp những triệu chứng rất nặng nề, đến mức cảm thấy không còn muốn tiếp tục cuộc sống. Tuy nhiên, sau khoảng 3 tháng được điều trị bằng liệu pháp nội tiết, có những người cảm thấy sức khỏe cải thiện rõ rệt, tinh thần thoải mái hơn và rất hài lòng với kết quả điều trị.

Hiện nay, Phòng khám Tiền Mãn kinh, Mãn kinh của Bệnh viện Hùng Vương đang hoạt động tại lầu 5. Bệnh viện cũng đã mở rộng thêm khu vực khám tại lầu 2 để tạo điều kiện cho chị em phụ nữ dễ dàng tiếp cận dịch vụ hơn.

5. Triệu chứng nhẹ có thể điều chỉnh lối sống, trường hợp nặng cân nhắc liệu pháp nội tiết

Thưa BS, khi các triệu chứng tiền mãn kinh - mãn kinh bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc hay chất lượng cuộc sống, hiện nay phụ nữ có những lựa chọn nào để cải thiện? Việc điều trị sẽ được cá thể hóa như thế nào tùy theo triệu chứng và tình trạng sức khỏe của mỗi người?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Chắc chắn rằng trong quá trình điều trị, chúng ta phải cá thể hóa, bởi vì không có một phương pháp nào phù hợp với tất cả mọi người.

Hiện nay, y học đang hướng đến điều trị cá thể hóa. Nghĩa là đối với mỗi người bệnh, bác sĩ sẽ xem xét đặc điểm cơ thể, tình trạng sức khỏe cũng như hoàn cảnh kinh tế, xã hội để cân nhắc và lựa chọn giải pháp điều trị an toàn, hiệu quả nhất.

Tương tự, trong điều trị các rối loạn tiền mãn kinh, mãn kinh, chúng tôi cũng áp dụng nguyên tắc cá thể hóa cho từng người bệnh.

Như BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh đã giới thiệu, tại Đơn vị khám Tiền mãn kinh, Mãn kinh của Bệnh viện Hùng Vương, chúng tôi đã xây dựng và áp dụng bảng đánh giá các rối loạn tiền mãn kinh, mãn kinh cho phụ nữ khi đến thăm khám.

Thông qua bảng đánh giá này, các triệu chứng của người bệnh được phân thành ba mức độ: nhẹ, trung bình và nặng. Đối với những trường hợp có triệu chứng ở mức độ trung bình hoặc nặng, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng thuốc điều trị, cụ thể là liệu pháp nội tiết.

Tuy nhiên, trước khi quyết định điều trị bằng nội tiết tố, bác sĩ phải đánh giá và loại trừ các chống chỉ định. Không phải tất cả phụ nữ đều có thể sử dụng liệu pháp nội tiết.

Bởi vì, điều trị bằng nội tiết tố cũng giống như một con dao hai lưỡi. Phương pháp này có thể mang lại hiệu quả trong việc cải thiện triệu chứng, nhưng đồng thời cũng có những chống chỉ định nhất định. Nếu không tuân thủ các chống chỉ định đó, việc điều trị có thể không bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Trong khi đó, đối với những phụ nữ có triệu chứng ở mức độ nhẹ, việc điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và tập thể dục có thể giúp cải thiện các triệu chứng mà chưa cần sử dụng thuốc.

Vì vậy, khi chị em đến Đơn vị khám Tiền mãn kinh, Mãn kinh tại Bệnh viện Hùng Vương, chúng tôi sẽ tiến hành thăm khám, trao đổi về những triệu chứng đang gặp phải và sử dụng bảng đánh giá để phân loại mức độ rối loạn tiền mãn kinh, mãn kinh.

6. Liệu pháp hormone mãn kinh dạng uống: Cần dùng theo chỉ định và theo dõi đáp ứng điều trị

Một trong những phương pháp thường được nhắc đến là liệu pháp hormone mãn kinh, trong đó có dạng viên uống. Thưa BS, phương pháp này hoạt động như thế nào và có thể giúp cải thiện những triệu chứng nào của tiền mãn kinh - mãn kinh?

BS.CK2 Võ Thị Mỹ Hạnh trả lời: Liệu pháp hormone mãn kinh dạng uống là một trong những phương pháp điều trị khá thuận tiện cho phụ nữ. Với một số loại thuốc, người bệnh chỉ cần uống một viên mỗi ngày.

Trong mỗi viên thuốc, hàm lượng nội tiết tố đã được xác định cụ thể. Bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc có hàm lượng estrogen và progestin phù hợp với từng trường hợp, theo nguyên tắc cá thể hóa điều trị.

Vì vậy, việc sử dụng thuốc dạng viên khá thuận tiện. Chị em có thể uống thuốc hằng ngày theo hướng dẫn, nhưng điều quan trọng là phải có chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, khi sử dụng liệu pháp hormone, chúng ta cần có thời gian để theo dõi và đánh giá đáp ứng điều trị.

Chị em không nên nghĩ rằng chỉ cần uống thuốc một tuần là các triệu chứng sẽ cải thiện ngay. Trên thực tế, thuốc cần có thời gian để phát huy hiệu quả.

Thông thường, chúng tôi theo dõi người bệnh sau khoảng 3 tháng, 6 tháng điều trị. Đa số trường hợp có thể nhận thấy sự cải thiện sau khoảng 3 tháng sử dụng thuốc.

Ngoài ra, việc chỉ định liệu pháp hormone cũng cần xem xét độ tuổi và thời điểm bắt đầu điều trị. Thông thường, liệu pháp này được cân nhắc ở phụ nữ dưới 60 tuổi hoặc trong vòng 10 năm kể từ khi mãn kinh, sau khi bác sĩ đánh giá đầy đủ tình trạng sức khỏe, lợi ích và nguy cơ của từng người.

Đặc biệt, phụ nữ không nên tự ý mua và sử dụng thuốc nội tiết khi chưa được bác sĩ thăm khám, tư vấn. Bởi vì, bên cạnh hiệu quả điều trị, thuốc cũng có thể gây ra những tác dụng phụ và ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng không phù hợp.

Đó là điều tôi muốn lưu ý với chị em khi cân nhắc sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh dạng uống.

7. Liệu pháp hormone mãn kinh: Vì sao cần cân nhắc độ tuổi và thời gian kể từ khi mãn kinh?

Thưa BS, một trong những vấn đề chị em quan tâm nhất là: liệu pháp hormone mãn kinh nên được cân nhắc vào thời điểm nào để đạt được lợi ích điều trị trong khi vẫn bảo đảm an toàn? Tuổi của người phụ nữ và khoảng thời gian kể từ khi mãn kinh có ý nghĩa như thế nào trong quyết định này?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Như tôi đã chia sẻ, khi phụ nữ đến khám tiền mãn kinh, mãn kinh, bác sĩ sẽ đánh giá các triệu chứng rối loạn để xác định mức độ nhẹ, trung bình hay nặng.

Đối với những trường hợp có triệu chứng nhẹ, thông thường chưa cần sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh mà có thể điều chỉnh thông qua chế độ ăn uống, sinh hoạt và tập thể dục.

Bên cạnh đó, có thể cân nhắc sử dụng một số thực phẩm chức năng. Ví dụ, isoflavone là thành phần có nhiều trong đậu nành, có hoạt tính tương tự estrogen. Việc sử dụng những sản phẩm này có thể giúp cải thiện một số triệu chứng mà chưa cần đến liệu pháp hormone mãn kinh.

Đối với nhóm có triệu chứng từ mức độ trung bình đến nặng, bác sĩ mới cân nhắc có sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh hay không. Tôi dùng từ “cân nhắc” bởi vì không phải tất cả phụ nữ có triệu chứng trung bình hoặc nặng đều được chỉ định điều trị bằng hormone.

Để sử dụng liệu pháp này, bác sĩ cần đánh giá hai yếu tố quan trọng. Thứ nhất là người phụ nữ có đang nằm trong khoảng thời gian được xem là thuận lợi để bắt đầu điều trị hay không, thường gọi là “cửa sổ an toàn”. Thứ hai là người phụ nữ có chống chỉ định sử dụng hormone hay không.

Nếu không đáp ứng các điều kiện an toàn, bác sĩ sẽ không chỉ định liệu pháp hormone mãn kinh, bởi khi đó nguy cơ có thể lớn hơn lợi ích điều trị.

Vậy “cửa sổ an toàn” được hiểu như thế nào? Đó là khoảng thời gian mà việc bắt đầu liệu pháp hormone mãn kinh thường có tương quan lợi ích - nguy cơ thuận lợi hơn.

Thông thường, liệu pháp hormone mãn kinh được cân nhắc ở phụ nữ dưới 60 tuổi hoặc trong vòng 10 năm kể từ khi mãn kinh. Đối với những phụ nữ trên 60 tuổi hoặc đã mãn kinh trên 10 năm, việc bắt đầu điều trị cần được xem xét đặc biệt thận trọng, bởi nguy cơ liên quan đến điều trị có thể gia tăng và lợi ích không còn thuận lợi như khi bắt đầu sớm hơn.

Yếu tố thứ hai là người phụ nữ không có chống chỉ định sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh.

Có nhiều chống chỉ định cần được bác sĩ sàng lọc trước khi điều trị. Trong đó, những vấn đề quan trọng cần quan tâm là ung thư vú và các bệnh ung thư phụ khoa có liên quan đến hormone.

Vì vậy, khi chị em đến khám tiền mãn kinh, mãn kinh, bác sĩ có thể chỉ định sàng lọc ung thư cổ tử cung, siêu âm để đánh giá tử cung, nội mạc tử cung và thực hiện những kiểm tra cần thiết khác.

Nhiều chị em thắc mắc rằng mình đến khám tiền mãn kinh, mãn kinh, tại sao bác sĩ lại yêu cầu thực hiện các xét nghiệm sàng lọc ung thư.

Mục đích của những kiểm tra này là giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, phát hiện những bất thường và xác định người phụ nữ có thuộc nhóm chống chỉ định sử dụng liệu pháp hormone hay không.

Ngoài ra, bác sĩ cũng cần đánh giá các bệnh lý về gan, đặc biệt là tình trạng suy giảm chức năng gan.

Bởi vì các thuốc nội tiết dạng uống được chuyển hóa qua gan, nên nếu người phụ nữ có bệnh gan nặng hoặc suy giảm chức năng gan nghiêm trọng, việc sử dụng thuốc có thể không an toàn và làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng gan.

Như vậy, khi thăm khám và nhận thấy người phụ nữ có những triệu chứng cần cân nhắc điều trị bằng hormone, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm và kiểm tra cần thiết để loại trừ chống chỉ định trước khi quyết định điều trị.

Nếu người phụ nữ thuộc nhóm có chống chỉ định, bác sĩ sẽ không sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh, bởi khi đó nguy cơ có thể lớn hơn lợi ích. Thay vào đó, bác sĩ sẽ cân nhắc những phương pháp điều trị khác để giúp người phụ nữ cải thiện triệu chứng mà không cần sử dụng hormone mãn kinh.

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.

Trân trọng cảm ơn Abbott Việt Nam đã tài trợ cho Radar Sản Phụ khoa kỳ 64, góp phần đưa kiến thức sức khỏe sinh sản chính thống đến gần hơn với phụ nữ, để mỗi lựa chọn hôm nay trở thành nền tảng vững vàng cho tương lai.

>>> Giai đoạn tiền mãn kinh: Vì sao có người nhẹ nhàng, có người mất ngủ, bốc hỏa đến kiệt sức?

>>> 8 thắc mắc thường gặp về mãn kinh của phụ nữ sau tuổi 40

Thông tin biên tập

Tác giả

Phương Linh (ghi) - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 15:25, 09/10/2026Cập nhật: 17:03, 09/10/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X