Ningen Dock: Mô hình tầm soát kiểu Nhật gây chú ý tại Hội nghị BV Ung Bướu 2026

Tầm soát sớm là “chìa khóa” giảm tử vong do ung thư

TS.BS Diệp Bảo Tuấn cho biết, gánh nặng ung thư tại Việt Nam đang gia tăng với khoảng 180.000 ca mắc mới và hơn 120.000 ca tử vong mỗi năm. Đáng lo ngại, có từ 50 - 80% bệnh nhân được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Theo bác sĩ, trong bối cảnh dân số Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa, chiến lược của ngành y hiện nay không còn chỉ tập trung vào điều trị mà phải chuyển mạnh sang phòng bệnh, quản lý nguy cơ và tầm soát phát hiện sớm.

TS.BS Diệp Bảo Tuấn nhấn mạnh: “Điều quan trọng hiện nay là phải giảm tỷ lệ bệnh nhân phát hiện muộn thông qua tầm soát và phát hiện sớm”. Việc phát hiện ung thư ngay từ khi chưa có triệu chứng không chỉ giúp cải thiện tiên lượng sống mà còn giảm đáng kể chi phí điều trị và gánh nặng cho hệ thống y tế. Theo chuyên gia, nhiều trường hợp ung thư hiện nay liên quan đến lối sống và môi trường nên hoàn toàn có thể quản lý nguy cơ nếu được theo dõi sức khỏe định kỳ.

Từ xu hướng này, TS.BS Diệp Bảo Tuấn đã nhắc đến mô hình Ningen Dock của Nhật Bản như một hướng tiếp cận tiêu biểu trong y học dự phòng hiện đại. Đây là hệ thống khám sức khỏe định kỳ toàn diện đã được Nhật Bản triển khai hơn 70 năm, dựa trên triết lý “con người dù chưa bệnh vẫn cần được kiểm tra định kỳ”, tương tự như một con tàu dù chưa hư hỏng vẫn phải được đưa vào xưởng để bảo dưỡng trước và sau mỗi chuyến đi.

Theo số liệu được trình bày tại hội nghị, tại Nhật Bản, cứ 1.000 người tham gia tầm soát có thể phát hiện khoảng 13 trường hợp ung thư đại trực tràng và hơn 13 trường hợp ung thư vú ở giai đoạn sớm. Theo TS.BS Diệp Bảo Tuấn, nếu không thực hiện tầm soát, nhiều trường hợp trong số này có thể chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng.

TS.BS Diệp Bảo Tuấn cũng cho biết Việt Nam hiện đang chuyển mạnh sang chiến lược khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm cho người dân, đặc biệt với các bệnh không lây nhiễm như ung thư và tim mạch. Tại Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, nhiều mô hình tầm soát theo nhóm nguy cơ cũng đang được xây dựng theo hướng cá thể hóa nhằm phát hiện bệnh sớm hơn cho người dân.

Ningen Dock mở ra hướng tiếp cận mới cho y học dự phòng tại Việt Nam

Từ xu hướng y học dự phòng được nhiều quốc gia thúc đẩy, mô hình Ningen Dock đang dần được quan tâm tại Việt Nam như một hướng tiếp cận toàn diện hơn trong tầm soát và quản lý sức khỏe. Thay vì chỉ khám khi đã xuất hiện triệu chứng, mô hình này hướng tới phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý ngay từ khi cơ thể chưa “lên tiếng”.

Hiện nay, tại TPHCM, một số đơn vị đã bắt đầu triển khai mô hình Ningen Dock theo tiêu chuẩn Nhật Bản như Bệnh viện Chợ Rẫy hay Bernard Healthcare. 

Mô hình Ningen Dock được xây dựng dựa trên triết lý chuyển từ “đi khám bệnh” sang “tầm soát và quản lý sức khỏe chủ động”. Quy trình thường được vận hành qua 10 bước kiểm tra chuyên sâu, kết hợp khám đa chuyên khoa, xét nghiệm tổng quát, nội soi, chẩn đoán hình ảnh toàn thân bằng MRI, CT scan, siêu âm, đánh giá tim mạch - chuyển hóa, phân tích dữ liệu sức khỏe bằng AI và theo dõi sức khỏe lâu dài cho từng cá nhân nhằm phát hiện sớm các nguy cơ bệnh lý ngay từ khi chưa có triệu chứng lâm sàng.

Bên cạnh ung thư, mô hình này còn tập trung tầm soát các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa hay tăng huyết áp - những bệnh lý đang gia tăng nhanh trong bối cảnh dân số Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa.

Theo các chuyên gia, trước áp lực ngày càng lớn từ các bệnh mạn tính không lây, những mô hình tầm soát toàn diện như Ningen Dock được kỳ vọng sẽ góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế thông qua phát hiện sớm, quản lý nguy cơ và chăm sóc sức khỏe chủ động cho người dân.