Những nguy cơ sức khỏe cơ thể phải gồng gánh do thời tiết nóng ẩm, oi bức

1. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được ưu tiên bảo vệ

Tác động của nắng nóng và độ ẩm cao không giống nhau ở tất cả mọi người. Trên thực tế, một số nhóm người có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn đáng kể trong các đợt thời tiết cực đoan.

- Những ai cần được ưu tiên bảo vệ trong giai đoạn này, thưa BS? Vì sao trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền lại dễ bị tổn thương hơn trước tác động của nắng nóng và độ ẩm cao?

BS.CK1 Đoàn Thị Liễu - Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 trả lời: Nắng nóng và độ ẩm cao đều tác động đến sức khỏe của tất cả mọi người. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ vì có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.

Trẻ nhỏ là nhóm đầu tiên cần được quan tâm. Các cơ quan trong cơ thể trẻ chưa phát triển hoàn thiện nên khả năng tiết mồ hôi và thích nghi với thời tiết nắng nóng chưa tốt như người lớn. Bên cạnh đó, diện tích da của trẻ lớn hơn so với trọng lượng cơ thể nên dễ mất nước qua da hơn. Đặc biệt, trẻ chưa có khả năng tự nhận biết và tự bảo vệ bản thân khi trời quá nóng, vì vậy cần có sự theo dõi và chăm sóc của người lớn.

Người cao tuổi cũng là nhóm có nguy cơ cao. Khả năng tự chăm sóc bản thân và sự minh mẫn đều giảm theo tuổi tác. Nhiều người lớn tuổi không còn cảm giác khát nước rõ ràng nên không chủ động bù nước. Đồng thời, khả năng tiết mồ hôi và giãn mạch ngoại biên để thích nghi với nắng nóng cũng chậm hơn người trẻ. Bên cạnh đó, người cao tuổi thường mắc các bệnh nền như tăng huyết áp, suy tim, thiếu máu cơ tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)... Trong đó, hệ tim mạch và hô hấp là hai cơ quan chịu ảnh hưởng rất nhiều khi thời tiết nắng nóng kéo dài.

Phụ nữ mang thai cũng là đối tượng cần được lưu ý. Trong thai kỳ, cơ thể người mẹ tăng chuyển hóa để nuôi thai nên nhiệt độ cơ thể vốn đã cao hơn bình thường. Khi tiếp xúc với thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao trong thời gian dài, nguy cơ mất nước, tụt huyết áp và mệt mỏi sẽ tăng lên, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ mà còn tác động đến thai nhi.

Đối với người có bệnh nền như bệnh tim mạch, hô hấp, thận hoặc đái tháo đường, dự trữ sinh lý của cơ thể thường thấp hơn người khỏe mạnh, khả năng thích nghi với môi trường cũng chậm hơn. Vì vậy, thời tiết nắng nóng và độ ẩm cao kéo dài có thể khiến bệnh đang ổn định trở nên nặng hơn. Chẳng hạn, người bị suy tim đang dùng thuốc lợi tiểu nếu tiếp tục mất nhiều nước qua mồ hôi mà không được bù nước kịp thời thì tình trạng suy tim có thể trở nặng.

Có thể cùng một mức nhiệt như nhau nhưng người khỏe mạnh chỉ cảm thấy khó chịu và có thể tự khắc phục bằng cách uống nước, lau mát hoặc nghỉ trong phòng điều hòa. Trong khi đó, các nhóm nguy cơ thường không thể tự bảo vệ bản thân và cần sự hỗ trợ của người thân hoặc những người xung quanh. Bởi nắng nóng và độ ẩm cao kéo dài dễ dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, từ đó ảnh hưởng đến hệ tim mạch và gây ra nhiều hệ lụy đối với sức khỏe.

2. Nắng nóng, độ ẩm cao làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch

Cụ thể hơn, khi nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm lớn, cơ thể không chỉ khó tản nhiệt mà còn phải tăng cường nhiều cơ chế để duy trì thân nhiệt ổn định.

Điều này tạo áp lực như thế nào lên hệ tim mạch? Những người tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc suy tim có thể đối mặt với những nguy cơ gì trong các đợt nóng ẩm kéo dài?

BS.CK1 Đoàn Thị Liễu trả lời: Với tim mạch, nóng ẩm kéo dài tạo ra một “bài kiểm tra sức bền” rất rõ. Khi cơ thể cần thải nhiệt, mạch máu dưới da sẽ giãn ra, tim phải đập nhanh hơn và bơm nhiều máu hơn ra ngoại biên để đưa nhiệt ra ngoài. Đồng thời, cơ thể ra mồ hôi nhiều khiến mất nước, máu cô đặc hơn, huyết áp dễ dao động và tim phải làm việc nặng hơn.

Ở người khỏe mạnh, cơ thể thường còn khả năng bù trừ. Nhưng với người tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc suy tim, khả năng dự trữ của tim đã giảm. Nắng nóng có thể làm huyết áp khó kiểm soát, tăng nguy cơ đau thắt ngực, rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim hoặc làm nặng thêm tình trạng suy tim.

Điều đáng lưu ý là nguy cơ không chỉ xảy ra khi lao động ngoài trời. Ngay cả trong nhà, nếu không gian nóng, ẩm, bí và cơ thể không được phục hồi đủ vào ban đêm, hệ tim mạch vẫn tiếp tục bị đặt dưới áp lực kéo dài.

Có thể hiểu, trong thời tiết nóng ẩm, tim không chỉ làm nhiệm vụ bơm máu nuôi cơ thể, mà còn phải “gánh thêm” nhiệm vụ tản nhiệt. Với người có bệnh tim mạch, phần gánh thêm này có thể trở thành yếu tố khởi phát biến cố.

3. Nắng nóng, độ ẩm cao khiến bệnh hô hấp và tim mạch dễ trở nặng

Bên cạnh tim mạch, thời tiết nóng ẩm cũng được xem là yếu tố khiến nhiều bệnh lý hô hấp trở nên khó kiểm soát hơn.

Độ ẩm cao có thể ảnh hưởng như thế nào đến người bị hen suyễn, viêm mũi dị ứng hoặc các bệnh hô hấp mạn tính (ví dụ như COPD)? Vì sao nhiều người cảm thấy khó thở, nặng ngực hoặc mệt hơn trong những ngày oi bức?

BS.CK1 Đoàn Thị Liễu trả lời: Thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao khiến không khí trở nên oi bức, làm tăng kích ứng đường hô hấp, khiến người bệnh cảm thấy ngột ngạt, khó thở. Tình trạng này có thể làm các bệnh lý hô hấp như hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) trở nên nặng hơn.

Bên cạnh đó, bụi ẩm trong không khí có thể làm giảm lượng oxy đưa vào máu. Khi cơ thể thiếu oxy, tim sẽ phải đập nhanh hơn để tăng tuần hoàn, bảo đảm cung cấp đủ oxy cho các cơ quan. Từ đó hình thành một vòng xoắn bệnh lý khiến huyết áp khó kiểm soát, tình trạng khó thở nặng hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim. Ở những người có bệnh thiếu máu cơ tim, tình trạng này có thể trở nên trầm trọng hơn, thậm chí khởi phát nhồi máu cơ tim hoặc suy tim.

Nguy cơ này không chỉ xảy ra ở những người lao động ngoài trời mà ngay cả những người ở trong nhà cũng có thể gặp phải nếu không giảm được nhiệt độ và độ ẩm của môi trường sống. Khi cơ thể không được giải nhiệt hiệu quả, đặc biệt vào ban đêm, khả năng phục hồi cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Tại các khu đô thị, hiệu ứng đảo nhiệt khiến các công trình và mặt đường hấp thu nhiệt vào ban ngày rồi tiếp tục tỏa nhiệt vào ban đêm. Vì vậy, nhiệt độ môi trường không giảm nhiều, khiến cơ thể phải tiếp tục chịu áp lực nhiệt cả ngày lẫn đêm. Điều này làm quá trình tản nhiệt của cơ thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ khởi phát các biến cố về tim mạch và hô hấp.

4. Nắng nóng, độ ẩm cao khiến giấc ngủ bị ảnh hưởng và cơ thể khó phục hồi

Không ít người cho biết họ luôn cảm thấy mệt mỏi trong những đợt nắng nóng kéo dài, dù không vận động nhiều. Một trong những nguyên nhân thường gặp là chất lượng giấc ngủ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ và độ ẩm. Vì sao cơ thể khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc trong môi trường nóng ẩm? Tình trạng thiếu ngủ kéo dài có thể tác động như thế nào đến tim mạch, miễn dịch và sức khỏe tổng thể?

BS.CK1 Đoàn Thị Liễu trả lời: Giấc ngủ là khoảng thời gian giúp cơ thể phục hồi sức khỏe và tái tạo sau một ngày làm việc. Vì vậy, bất kỳ yếu tố nào ảnh hưởng đến giấc ngủ cũng đều khiến cơ thể trở nên mệt mỏi hơn. Khi ngủ không ngon giấc, sáng hôm sau cơ thể thường không tỉnh táo, đầu óc thiếu minh mẫn, khó tập trung, dễ đau đầu, chóng mặt và giảm hiệu quả làm việc.

Trong điều kiện nắng nóng, độ ẩm cao, cơ thể liên tục tiết mồ hôi nhưng mồ hôi khó bốc hơi, khiến da luôn trong tình trạng nhờn rít, ngứa ngáy và khó chịu. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.

Bên cạnh đó, thời tiết nóng ẩm kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ngoài da như viêm da, lang ben, hắc lào, nấm da hay ghẻ lở. Những tình trạng này cũng khiến người bệnh ngứa ngáy, khó chịu và càng khó ngủ hơn.

Đặc biệt, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị khiến nhiệt độ ban ngày tiếp tục duy trì đến ban đêm. Khi đó, não bộ vẫn phải liên tục điều khiển các cơ chế điều hòa thân nhiệt, kích thích tim tăng hoạt động để thải nhiệt cho cơ thể. Tuy nhiên, do môi trường nóng ẩm làm mồ hôi khó bốc hơi, nhiệt không được giải phóng hiệu quả, khiến nhiệt độ cảm nhận của cơ thể tiếp tục tăng lên. Não bộ lại tiếp tục hoạt động để điều hòa thân nhiệt, tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến giấc ngủ không sâu và không trọn vẹn.

Khi giấc ngủ bị ảnh hưởng kéo dài, cơ thể sẽ không có đủ thời gian để phục hồi sau một ngày làm việc, từ đó tác động đến sức khỏe tổng thể.

>>> Đọc thêm phần 1: Vì sao trời nóng ẩm đô thị khiến cơ thể "quá tải" dù chưa bước ra nắng?

>>> Đọc thêm phần 3: Bí quyết phối hợp các giải pháp làm mát cứu nguy cho sức khỏe mùa "om nhiệt"

Trân trọng cảm ơn BS.CK1 Đoàn Thị Liễu và LG Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.