Người hay lo nghĩ dễ đau dạ dày: Mối liên hệ giữa căng thẳng và bệnh tiêu hóa

Khi stress không chỉ nằm trong đầu mà còn “gõ cửa” dạ dày

Căng thẳng kéo dài không chỉ khiến bạn mất ngủ, đau đầu mà còn trực tiếp gây rối loạn chức năng tiêu hóa. Theo Bộ Y tế, có tới 15 triệu người Việt đang sống với các rối loạn tâm thần, trong đó stress là biểu hiện phổ biến nhất. Và không ít người trong số họ cũng đang sống cùng các triệu chứng rối loạn tiêu hóa không rõ nguyên nhân.

Hệ thần kinh ruột chứa tới hơn 100 triệu tế bào thần kinh, hoạt động như một “bộ não thứ hai” và giao tiếp chặt chẽ với não bộ qua trục não - ruột. Khi não bộ bị stress, hệ tiêu hóa cũng phản ứng “đồng cảm”. Từ rối loạn nhu động, tăng tiết axit đến mất cân bằng vi sinh vật đường ruột.

Kết quả là bạn dễ bị tiêu chảy, táo bón luân phiên; trào ngược, ợ nóng; đầy hơi, đau bụng, ăn không tiêu; tổn thương niêm mạc dạ dày nếu stress kéo dài.

Những bệnh lý tiêu hóa chịu tác động trực tiếp từ stress

Hội chứng ruột kích thích (IBS): Stress được xem là yếu tố hàng đầu làm rối loạn trục não - ruột, khiến hệ thần kinh ruột phản ứng bất thường, tạo nên IBS.

Người bệnh thường có triệu chứng đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón luân phiên, nhưng khi nội soi hoặc xét nghiệm lại không thấy tổn thương thực thể rõ ràng. 

Trào ngược dạ dày - thực quản (GERD): Căng thẳng làm giãn cơ vòng thực quản dưới, tăng tiết axit dịch vị, gây cảm giác nóng rát vùng ngực, ợ chua, đầy hơi. Nếu kéo dài không điều trị đúng cách, GERD có thể gây viêm thực quản, hẹp thực quản hoặc biến chứng nguy hiểm hơn.

Viêm loét dạ dày - tá tràng: Stress làm giảm lượng máu nuôi niêm mạc, tăng nguy cơ tổn thương lớp bảo vệ dạ dày. Khi kết hợp với các yếu tố nguy cơ chính như nhiễm vi khuẩn HP, lạm dụng thuốc NSAID, hút thuốc lá, rượu bia..., nguy cơ loét niêm mạc tăng cao.

Đầy hơi, khó tiêu, đau bụng không rõ nguyên nhân: Nhiều người khi căng thẳng dễ có biểu hiện bụng chướng, không muốn ăn, ăn vào nhanh no, buồn nôn nhẹ… nhưng lại không tìm thấy nguyên nhân cụ thể trên hình ảnh học. Đây là biểu hiện của tình trạng rối loạn chức năng tiêu hóa liên quan đến stress.

Chăm sóc đường ruột - Bắt đầu từ việc kiểm soát stress

Đừng xem thường các triệu chứng tiêu hóa khi stress kéo dài, đặc biệt nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao:

- Trên 40 tuổi

- Có người thân mắc ung thư tiêu hóa

- Xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như: sụt cân, nôn kéo dài, thiếu máu, phân đen…

Thăm khám đúng chuyên khoa sẽ giúp bác sĩ đánh giá toàn diện và chỉ định nội soi khi cần thiết. Nội soi không phải bước bắt buộc cho mọi trường hợp, mà sẽ được cá nhân hóa theo triệu chứng và yếu tố nguy cơ.

Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh không thể tách rời khỏi tinh thần ổn định và lối sống cân bằng. Bên cạnh chế độ ăn hợp lý (ăn đúng giờ, hạn chế dầu mỡ, rượu bia…), bạn nên ngủ đủ giấc và đúng giờ, tập thể dục thường xuyên, dành thời gian nghỉ ngơi, không làm việc quá sức,...