Mục tiêu của nha khoa lão khoa: Nhai khỏe - Nuốt an toàn - Sống vui tuổi già
Trong bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng, việc chăm sóc sức khỏe răng miệng cho người cao tuổi không còn chỉ gói gọn trong việc trám, chữa hay nhổ răng đơn thuần. Báo cáo của PGS.TS.BS Hoàng Trọng Hùng đã mang đến một góc nhìn nhân văn và khoa học: chuyển từ tư duy lấy "chiếc răng" làm trung tâm sang lấy "chức năng răng miệng" làm trọng tâm và đề xuất mô hình can thiệp đa chuyên khoa, giúp người cao tuổi duy trì sự độc lập và chất lượng cuộc sống trong những năm tháng xế chiều.
Thay đổi tư duy từ "phục hồi răng" đến "phục hồi chức năng sống"
PGS.TS.BS Hoàng Trọng Hùng - Phó Khoa Răng Hàm Mặt, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch - Phó Chủ tịch Hội Răng Hàm Mặt TPHCM cho biết mỗi tuần, Thầy trực tiếp tiếp nhận nhiều bệnh nhân cao tuổi đến khám và điều trị, trong đó có không ít người đã trên 90 tuổi.
Bên cạnh đó, một video phỏng vấn cụ bà 85 tuổi đã đi làm răng từ năm 30 tuổi cho thấy nhu cầu chăm sóc răng miệng là một hành trình xuyên suốt đời người. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy một nghịch lý đáng buồn: nhiều bác sĩ giao được một hàm giả rất khít sát, thẩm mỹ, nhưng bệnh nhân lại không sử dụng mà cất trong hộp, chỉ đeo khi ra ngoài để "trông đừng già quá".
PGS.TS.BS Hoàng Trọng Hùng nhấn mạnh: "Chúng ta có thể giao được hàm giả nhưng chưa chắc đã giao lại được chức năng ăn nhai, nuốt và giao tiếp cho bệnh nhân". Điều này đòi hỏi ngành nha khoa phải thay đổi tư duy khám chữa bệnh. Thay vì chỉ nhìn vào những chiếc răng đơn lẻ, nha sĩ cần quan tâm đến cả hệ thống bao gồm cơ hàm, môi, má, lưỡi, khả năng nuốt an toàn và phát âm rõ ràng.
Mục tiêu "8020" của Nhật Bản, người 80 tuổi còn ít nhất 20 răng, là một minh chứng cho thấy việc chăm sóc răng miệng phải bắt đầu từ sớm để bảo đảm hệ thống răng - cơ - lưỡi - nước bọt hoạt động đồng bộ.
Khi chức năng răng miệng bị xem nhẹ, người cao tuổi sẽ rơi vào vòng xoắn bệnh lý: khó nhai dẫn đến thiếu hụt protein, gây thiểu cơ, suy dinh dưỡng, và từ đó làm trầm trọng hơn tình trạng suy giảm sức khỏe toàn thân. Đúng như lời chuyên gia: "Miệng là cửa ngõ đi vào toàn bộ cơ thể, là tấm gương phản chiếu sức khỏe". Một vấn đề bắt đầu từ miệng hoàn toàn có thể kết thúc bằng sự suy yếu toàn thân và mất đi khả năng sống độc lập.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm suy yếu và suy giảm chức năng răng miệng
Đi sâu vào chuyên môn, báo cáo phân biệt rõ hai giai đoạn quan trọng mà các nha sĩ và người chăm sóc cần lưu tâm.
Suy yếu răng miệng (Oral Frailty) là giai đoạn cảnh báo sớm với các dấu hiệu như hơi khó nhai, khó nuốt, hoặc nói chuyện khó khăn do môi và lưỡi dính vào nhau. PGS.TS.BS Hoàng Trọng Hùng ví giai đoạn này như những vết sâu răng mới chớm trên bề mặt, nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời bằng tập luyện cơ môi, má, lưỡi, chức năng hoàn toàn có thể phục hồi.
Suy giảm chức năng răng miệng (Oral Hypofunction) là giai đoạn bệnh lý lâm sàng thực sự, là dấu hiệu báo trước cho sự suy yếu toàn thân. Bác sĩ giới thiệu mô hình chẩn đoán dựa trên 7 thành phần cốt lõi: vệ sinh răng miệng kém, khô miệng, giảm lực cắn, giảm vận động môi lưỡi, giảm áp lực lưỡi, giảm hiệu suất nhai và suy giảm chức năng nuốt.
Để việc sàng lọc trở nên đơn giản và phổ quát, báo cáo viên đề xuất sử dụng hai bộ công cụ OF-5 và OF-8. Chỉ với 5-8 câu hỏi về tình trạng mất răng, khó sặc khi uống nước, hay cảm giác khô miệng thường xuyên, nha sĩ có thể phân loại nguy cơ của bệnh nhân để có hướng điều trị phù hợp. Đặc biệt, tình trạng khô miệng ở người cao tuổi thường là hệ quả của việc "đa bệnh lý và đa thuốc". Nhiều cụ ông, cụ bà uống thuốc còn nhiều hơn ăn cơm, khiến lưu lượng nước bọt giảm mạnh, gây khó khăn cho việc đeo hàm giả và tăng nguy cơ viêm phổi hít.
Vệ sinh hô hấp 5 bước và sự phối hợp đa chuyên khoa
Một trong những đóng góp quan trọng nhất của bài báo cáo là quy trình "Chăm sóc răng miệng/Chăm sóc hô hấp 5 bước" nhằm phòng ngừa viêm phổi hít - một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở người già. Quy trình bao gồm:
- Bước 1: Đánh giá nguy cơ (dựa trên chỉ số mảng bám lưỡi TCI > 50% và các dấu hiệu khó nuốt)
- Bước 2: Chuẩn bị an toàn (tư thế ngồi, hút đờm nhớt nếu cần)
- Bước 3: Làm sạch miệng (chải răng, nướu, lưỡi và cả bề mặt má)
- Bước 4: Sử dụng hoạt chất hỗ trợ (như kem đánh răng chứa Stannous Fluoride kết hợp Nitrat và Phosphat để cân bằng hệ vi sinh màng sinh học, giúp vi khuẩn trở nên vô hại nếu lỡ đi vào đường thở
- Bước 5: Theo dõi và duy trì định kỳ.

Bên cạnh kỹ thuật chuyên môn, PGS.TS.BS Hoàng Trọng Hùng nhấn mạnh vai trò của nha sĩ như một "người gác cổng". Nha sĩ không thể làm việc đơn độc mà cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ lão khoa, chuyên gia dinh dưỡng và đặc biệt là người chăm sóc tại nhà để tạo ra một quy trình khép kín từ sàng lọc, xử lý thiết yếu đến theo dõi dài hạn.
Báo cáo kết thúc bằng một tầm nhìn nhân văn: Sự thành công của một ca điều trị nha khoa cho người cao tuổi không nằm ở việc hàm giả đẹp bao nhiêu, mà nằm ở chỗ cụ già đó có thể tự tin giao tiếp, ăn uống ngon miệng và sống những năm tháng cuối đời một cách vui vẻ, độc lập
>>> Hành trình tìm lại nụ cười cho người cao tuổi tại Khoa Lão nha, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TPHCM
>>> Tại sao người bị tiểu đường, mỡ máu cần đặc biệt cẩn trọng khi điều trị răng miệng?
>>> Làm thế nào để điều trị nha khoa an toàn cho bệnh nhân cao tuổi có bệnh toàn thân?
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
