Hành trình tìm lại nụ cười cho người cao tuổi tại Khoa Lão nha, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TPHCM
Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên già hóa dân số với tốc độ nhanh chưa từng thấy, đặt ra những thách thức lớn cho hệ thống y tế nói chung và ngành răng hàm mặt nói riêng. Báo cáo của BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Ngọc nhấn mạnh rằng chuyển dịch từ mô hình điều trị truyền thống sang mô hình "cá thể hóa" không chỉ là giải pháp chuyên môn mà còn là một hành trình thấu cảm, nhằm giúp người cao tuổi ăn ngon, tự tin giao tiếp và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn.
Tốc độ già hóa và hội chứng suy giảm chức năng miệng
BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Ngọc - Phụ trách Khoa Lão nha, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TPHCM mở đầu báo cáo bằng những con số thống kê đáng báo động: trong khi châu Âu mất từ 50 - 100 năm để già hóa dân số, thì các quốc gia châu Á, đặc biệt là Việt Nam, chỉ mất từ 20 - 25 năm. Tốc độ này khiến chúng ta có rất ít thời gian để chuẩn bị nguồn lực y tế và an sinh xã hội. Thực tế cho thấy, tuổi thọ tăng không đồng nghĩa với sống khỏe. Nhiều người cao tuổi đang phải đối mặt với các bệnh lý toàn thân trầm trọng, rối loạn tâm lý hoặc sa sút trí tuệ.
BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Ngọc cảnh báo về một tình trạng thường bị xem nhẹ: suy yếu răng miệng. Nếu không được phát hiện sớm, nó sẽ dẫn đến "Hội chứng suy giảm chức năng miệng", một trong những nguyên nhân chính gây tử vong và khuyết tật ở người già. Báo cáo viên đặt ra câu hỏi: "Liệu khi tuổi thọ tăng thì người ta có sống khỏe mạnh hơn không?". Câu trả lời nằm ở việc thay đổi mục tiêu điều trị: không chỉ là một phim X-quang đẹp hay phục hình bền, mà là bệnh nhân có ăn ngon và chất lượng sống có thực sự tăng lên hay không.
Phân nhóm dựa trên mức độ phụ thuộc để điều trị cá thể hóa
Điểm nhấn của báo cáo là việc ứng dụng bảng chỉ số OHIP-14 (đã chuẩn hóa tại Việt Nam từ năm 2011) để đánh giá chất lượng cuộc sống liên quan đến răng miệng. Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh rằng hai bệnh nhân có cùng tình trạng mất răng nhưng khả năng thích nghi và sức khỏe toàn thân khác nhau thì không thể có cùng một kế hoạch điều trị.

Từ thực tế đó, mô hình điều trị cá thể hóa với 9 phân nhóm đã được hình thành, kết hợp giữa điểm OHIP-14 và các mức độ phụ thuộc của bệnh nhân:
- Nhóm 1 (Xanh lá): Bệnh nhân độc lập, sức khỏe ổn định, có thể điều trị như một người trưởng thành bình thường.
- Nhóm 2 (Cam): Bệnh nhân bắt đầu phụ thuộc hoặc có bệnh nền chưa kiểm soát. Mục tiêu lúc này là các phương pháp điều trị tối thiểu, đơn giản hóa để bệnh nhân và người nhà dễ dàng vệ sinh.
- Nhóm 3 (Tím): Những bệnh nhân khó di chuyển, cần sự chăm sóc đặc biệt tại nhà hoặc các viện dưỡng lão.
Quy trình tại khoa Lão nha, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TPHCM hiện nay cũng được chuyên nghiệp hóa thông qua hội chẩn liên ngành với bác sĩ nội khoa, tim mạch để đảm bảo an toàn tối đa khi thực hiện phẫu thuật, gây mê hoặc tiền mê cho bệnh nhân.

Những mảnh ghép nụ cười
Để minh chứng cho hiệu quả của việc phân nhóm và cá thể hóa điều trị, BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Ngọc đã chia sẻ những câu chuyện thực tế đầy cảm động từ các bệnh nhân tại khoa Lão nha.
Ca lâm sàng đầu tiên là một cụ bà 80 tuổi đến khám trong tình trạng hội chứng Parkinson gây rung lắc dữ dội, khiến việc thăm khám thông thường trên ghế nha khoa trở nên cực kỳ khó khăn. Bệnh nhân đang phải chịu đựng những cơn đau do răng bị viêm tủy và nhiều chân răng hư.
Nhận định đây là trường hợp thuộc nhóm cần can thiệp đặc biệt, bác sĩ đã chỉ định nhổ răng và điều trị nội nha trong phòng mổ dưới hình thức tiền mê. Kết quả mang lại vô cùng ấn tượng: chỉ số chất lượng cuộc sống (OHIP) của bà đã giảm mạnh từ 36 điểm xuống còn 12 điểm sau khi được mang hàm giả mới.
Dù vẫn còn những thử thách trong quá trình thích nghi do tình trạng rung cơ, nhưng việc cải thiện 24 điểm OHIP là minh chứng cho sự thay đổi tích cực về cả sức khỏe lẫn tinh thần của bệnh nhân.
Một trường hợp thú vị khác là nam bệnh nhân đến từ Cần Giờ, sở hữu chiếc hàm giả cũ đã sử dụng suốt 20 năm. Dù hàm đã gãy vỡ nhiều lần nhưng chú vẫn ngại thay mới cho đến khi gặp tình huống dở khóc dở cười: chiếc hàm giả thường xuyên bị rơi ra mỗi khi cây văn nghệ này trình bày các tiết mục karaoke cùng bạn bè.
Với mong muốn giúp chú duy trì đam mê, bác sĩ đã ứng dụng nha khoa kỹ thuật số để rút ngắn thời gian đi lại. Chỉ trong lần hẹn thứ hai, chú đã được giao hàm và chỉnh đau tại chỗ. Sau 3 tháng tái khám, chú hào hứng chia sẻ mình đã có thể tự tin hát mà không còn lo lắng về "sự cố" như trước, giúp chỉ số chất lượng cuộc sống được cải thiện rõ rệt.
Ngoài ra, bác sĩ còn chia sẻ về cụ ông 90 tuổi từng rất gay gắt vì hàm giả lỏng không ăn được. Thay vì chỉ điều chỉnh máy móc, bác sĩ đã chọn cách kiên nhẫn lắng nghe và trực tiếp quan sát ông ăn bánh để điều chỉnh ngay tại chỗ. Chỉ sau 5 phút được sẻ chia, thấu hiểu và xử lý đúng điểm đau, bệnh nhân từ chỗ cáu gắt đã trở nên hài lòng, vui vẻ.
Những dẫn chứng này khẳng định rằng trong lão nha, kỹ thuật hiện đại chỉ là điều kiện cần, còn sự thấu cảm và kiên nhẫn mới là điều kiện đủ để đem lại nụ cười thực sự cho người cao tuổi.
Công nghệ điều trị hiện đại song hành cùng sự kiên nhẫn
Trong tương lai, ngành lão nha hướng tới việc nâng cao độ chính xác thông qua nha khoa kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo (AI) để giảm thiểu thời gian đi lại cho người bệnh. Tuy nhiên, trước làn sóng nhiễu loạn thông tin từ mạng xã hội hay các công cụ như ChatGPT, vai trò tư vấn trực tiếp của bác sĩ càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Triết lý cốt lõi mà BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Ngọc gửi gắm không nằm ở những máy móc hiện đại và hoành tráng, mà ở sự thấu hiểu: "Chúng ta cần điều trị một cách toàn diện cá thể hóa và người thầy thuốc hãy chịu khó lắng nghe các cô chú một chút, giải thích kỹ lưỡng một chút và kiên nhẫn thêm một chút nữa".
Những ca lâm sàng được trình bày trong báo cáo chính là minh chứng cho tinh thần này. Kết thúc báo cáo, một thông điệp nhân văn đã được lan tỏa: "Mỗi nụ cười giữ lại cho người cao tuổi giống như lời tri ân dành cho thế hệ đi trước - những người đã dành cả đời cống hiến cho xã hội và chăm sóc cho gia đình”.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
