Chích ngừa mũi nhắc lại, nếu không thể đúng ngày hẹn thì nên tiêm sớm hay muộn?

Câu hỏi

Chào BS, Em có lịch chích ngừa viêm gan B mũi 2 vào ngày 3/6 nhưng ngày đó em bận, em chích sớm 3 ngày là 1/6 có được ko? Bạn em lại khuyên nếu ko chích đúng ngày được thì chích trễ một vài ngày cũng đc. Em thắc mắc là giữa chích sớm và chích trễ thì cái nào tốt hơn?

Trả lời

Chào bạn,

Thông thường với viêm gan B, nếu không chích đúng ngày hẹn thì: chích trễ vài ngày thường được chấp nhận hơn là chích sớm.

Lý do là lịch tiêm vaccine được thiết kế để hệ miễn dịch có đủ thời gian “học” và tạo đáp ứng sau mũi trước đó. Nếu chích quá sớm, khoảng cách giữa các mũi có thể không đạt mức tối thiểu khuyến cáo, từ đó có nguy cơ làm đáp ứng miễn dịch kém tối ưu hơn.

Ví dụ lịch phổ biến của vaccine viêm gan B là: mũi 1, sau 1 tháng chích mũi 2, rồi mũi 3 cách vài tháng nữa.

Nếu bạn dời lên sớm khoảng 3 ngày, một số nơi vẫn có thể linh động chấp nhận, nhưng thường ưu tiên chích trễ vài ngày, không cần quá lo là trễ vài ngày sẽ “mất tác dụng” hay phải tiêm lại từ đầu. 

Điều quan trọng là: đừng bỏ luôn mũi,  và cố gắng hoàn thành đủ phác đồ.

Cách lựa chọn này áp dụng với rất nhiều loại vắc xin, nếu không thể tiêm đúng lịch thì tiêm trễ nhẹ thường “an toàn về nguyên tắc” hơn tiêm quá sớm.

Lý do là hệ miễn dịch cần thời gian tối thiểu sau mũi trước để tạo đáp ứng. Nếu tiêm sớm hơn khoảng cách tối thiểu khuyến cáo, cơ thể có thể chưa kịp “ghi nhớ” đầy đủ nên hiệu quả miễn dịch đôi khi không tối ưu.

Trong khi đó:

• tiêm trễ vài ngày, vài tuần, 
• hoặc thậm chí vài tháng với nhiều loại vắc xin, 

thường không làm mất toàn bộ tác dụng và đa số không cần tiêm lại từ đầu.

Đây là nguyên tắc khá phổ biến với nhiều vaccine như:

• viêm gan B, 
• HPV, 
• uốn ván, 
• dại, 
• COVID-19,
• vaccine trẻ em… 
  
  

Tuy nhiên không nên hiểu thành: “cứ trễ bao lâu cũng được”. Vì nếu kéo dài quá lâu thì khả năng bảo vệ có thể bị gián đoạn, hoặc khó hoàn thành đủ phác đồ. 

Ngoài ra vẫn có một số vaccine hoặc tình huống đặc biệt cần bám lịch sát hơn, ví dụ:

• sau phơi nhiễm bệnh dại, 
• một số lịch tiêm cho người suy giảm miễn dịch, 
• hoặc vaccine du lịch cần đủ thời gian tạo kháng thể trước chuyến đi. 
  
  

Cho nên cách hiểu đúng sẽ là: Không nên tiêm sớm hơn khoảng cách tối thiểu. Nếu lỡ không đúng hẹn thì trễ nhẹ thường chấp nhận được hơn là tiêm sớm.

Câu hỏi liên quan

• Có phải đậu nành chứa Goitrogen ảnh hưởng tác dụng của thuốc điều trị ung thư vú?
• Cuối tuần ngủ nướng, tỉnh dậy lờ đờ mệt mỏi, khắc phục cách nào?
• Khám suy tim chuyên sâu tại Bệnh viện Nguyễn Trãi cần đặt lịch như thế nào?