Hít bụi mịn mỗi sáng, ngồi máy lạnh cả ngày: Người bị viêm xoang phải làm gì?

1. Vì sao viêm xoang dễ bùng phát khi thời tiết giao mùa?

Thưa BS, có vẻ như bệnh viêm xoang thường bùng phát mỗi khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là thời điểm giao mùa. Hai yếu tố này có liên quan gì với nhau không?

BS.CK1 Lưu Tú Anh - Chuyên khoa Tai Mũi Họng, Hệ thống Y khoa chuyên sâu Quốc tế Bernard trả lời:

Chắc chắn là có sự liên quan. Triệu chứng viêm mũi, viêm xoang bùng phát rất phổ biến vào thời điểm giao mùa, chủ yếu do hai nguyên nhân.

Thứ nhất, sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm làm tăng phản ứng viêm, khiến niêm mạc mũi - xoang bị phù nề, các lỗ thông xoang dễ bị tắc nghẽn, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. 

Thứ hai, mỗi mùa có những dị nguyên riêng, chẳng hạn như phấn hoa vào mùa xuân, nấm mốc vào mùa thu. Với những người có cơ địa viêm mũi dị ứng, các dị nguyên này sẽ kích thích phản ứng quá mức, gây sưng viêm và tăng tiết dịch nhầy, khiến xoang bị bít tắc và dễ bùng phát viêm.

Ngoài ra, thời điểm này sức đề kháng thường suy giảm nên chúng ta dễ bị cảm nhiễm, dẫn đến bùng phát triệu chứng viêm xoang.

2. Ô nhiễm không khí, bụi mịn khiến viêm xoang nặng lên ra sao?

Nhiều người sống ở thành phố - nơi bụi mịn và ô nhiễm không khí cao - thường than phiền về xoang mũi. BS có thể lý giải rõ hơn tác động của ô nhiễm môi trường đến bệnh viêm xoang?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Bụi mịn được xem là một dạng dị nguyên. Khi xâm nhập vào đường hô hấp, bụi mịn gây kích ứng niêm mạc mũi, làm tăng phản ứng viêm, phù nề và tăng tiết dịch nhầy. Hệ quả là các lỗ thông xoang dễ bị tắc nghẽn, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Ở những người chỉ bị viêm mũi dị ứng đơn thuần, bụi mịn kích thích cơ thể tiết nhiều histamine, gây ngứa mũi, hắt hơi, chảy mũi và ứ đọng dịch nhầy.

Một yếu tố quan trọng khác là bụi mịn làm suy giảm hàng rào bảo vệ của niêm mạc mũi. Bình thường, lớp lông chuyển (lông mao) sẽ tự đẩy vi khuẩn đi, nhưng khi hàng rào này bị tổn thương, chức năng làm sạch giảm đi khiến triệu chứng viêm xoang nặng hơn.

3. Ngồi máy lạnh cả ngày có làm viêm xoang nặng hơn?

Với dân văn phòng ngồi máy lạnh cả ngày, nhiều người cho rằng điều hòa là nguyên nhân khiến họ bị viêm xoang nặng hơn. Điều này có đúng không ạ?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Cần hiểu đúng rằng máy lạnh không trực tiếp gây ra viêm xoang, nhưng có thể làm bệnh nặng hơn và khởi phát các triệu chứng.

Không khí lạnh khiến lưu lượng máu đến niêm mạc mũi giảm, dễ gây phản ứng viêm. Đồng thời, môi trường điều hòa thường khô, làm dịch nhầy trở nên đặc quánh, khó thoát ra ngoài. 

Khi dịch nhầy ứ đọng, các lỗ thông xoang dễ bị bít tắc, hình thành “vòng xoắn bệnh lý” tắc - ứ - viêm, khiến viêm xoang dễ tái phát và kéo dài.

4. Bị viêm xoang nhưng vẫn phải ngồi điều hòa: Phòng tái phát thế nào?

Vậy với những người bị viêm xoang, làm sao để phòng ngừa tái phát khi bắt buộc phải ngồi điều hòa thường xuyên?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Người bệnh cần học cách “sống chung” với viêm xoang bằng những biện pháp bảo vệ phù hợp:

- Giữ nhiệt độ lạnh vừa phải và duy trì độ ẩm trong phòng, có thể bằng máy tạo ẩm để tránh làm khô niêm mạc mũi xoang.

- Rửa mũi xoang định kỳ 1 - 2 lần/ngày bằng nước muối sinh lý hoặc nước muối biển sâu.

- Tăng cường sức đề kháng và kiểm soát tốt các đợt viêm mũi dị ứng nền có viêm xoang.

- Tranh thủ giờ giải lao đi ra ngoài hít thở không khí tự nhiên, tránh ở trong phòng máy lạnh liên tục trong thời gian dài.

5. Nghẹt mũi dưới 7 ngày hay kéo dài hơn 1 tuần: Dấu hiệu phân biệt cảm lạnh và viêm xoang

Thời tiết giao mùa thường gây nhầm lẫn giữa cảm lạnh thông thường và viêm xoang. Làm sao để phân biệt và tránh điều trị sai?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Cảm lạnh và viêm xoang có thể xảy ra đồng thời, nhưng vẫn có những dấu hiệu giúp phân biệt.

Về thời gian và tính chất nghẹt mũi, cảm thông thường thường cải thiện trong vòng dưới 7 ngày và nghẹt mũi theo cơn khi có tác động môi trường. Viêm xoang thường nghẹt mũi suốt, kéo dài từ 7 - 10 ngày trở lên.

Về dịch mũi, cảm lạnh thường có dịch trong, kèm hắt hơi, ngứa mũi. Trong khi đó, viêm xoang thường gây dịch mũi nhầy đặc, đục, đôi khi có mùi hôi.

Về triệu chứng toàn thân, cảm lạnh đa số không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi thoáng qua. Viêm xoang có thể khiến người bệnh mệt mỏi kéo dài, thậm chí kèm sốt. 

6. Kiểm soát viêm mũi dị ứng và vệ sinh mũi đúng cách: Chìa khóa bảo vệ xoang mùa giao mùa

Cuối chương trình, BS có thể chia sẻ vài lời khuyên đơn giản giúp người dân bảo vệ xoang mũi tốt hơn trong mùa giao mùa, đặc biệt là trong môi trường ô nhiễm như hiện nay?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Để hạn chế viêm xoang tái phát và bảo vệ niêm mạc mũi xoang, những người có cơ địa viêm mũi dị ứng cần lưu ý một số nguyên tắc.

Trước hết, cần kiểm soát tốt viêm mũi dị ứng nền để tránh tiến triển thành viêm xoang. Việc theo dõi tần suất tái phát và mức độ triệu chứng giúp can thiệp sớm, hạn chế biến chứng.

Thứ hai, với những người thường xuyên làm việc trong môi trường máy lạnh, cần điều chỉnh nhiệt độ ở mức vừa phải và sử dụng thêm máy tạo ẩm để tránh làm khô niêm mạc mũi.

Bên cạnh đó, duy trì thói quen vệ sinh mũi xoang đều đặn bằng nước muối sinh lý hoặc nước muối biển sâu là rất quan trọng. Trong các đợt viêm mũi xoang cấp hoặc khi phải tiếp xúc nhiều với khói bụi, ô nhiễm, người bệnh có thể tăng tần suất rửa mũi để giữ hốc mũi thông thoáng, hạn chế tình trạng ứ đọng dịch nhầy.

Cuối cùng, không nên bỏ qua việc vệ sinh máy lạnh định kỳ. Bộ lọc bẩn có thể tích tụ vi khuẩn, nấm mốc, làm không khí trong phòng ô nhiễm và khô hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe mũi xoang.