Hà Nội và TPHCM chìm trong lớp bụi mờ: Làm gì để bảo vệ sức khỏe?

Tại TPHCM, những ngày gần đây trời tiết se lạnh, trời âm u, nhiều mây khiến nhiều người thích thú. Song, lượng mây mù nhiều khiến khói bụi tích tụ, đẩy chỉ số ô nhiễm không khí tăng cao.

Cụ thể, trên ứng dụng đo chỉ số chất lượng không khí (chỉ số AQI) toàn cầu Air Visual hiển thị kết quả không khí tại TPHCM ở mức xấu. Hầu hết các điểm đo đều cho ra chỉ số màu đỏ - không tốt cho sức khỏe con người. AQI dao động từ trên 150 - 190, chỉ có 1 - 2 điểm có chất lượng không khí ở mức màu cam - không tốt cho nhóm đối tượng nhạy cảm.

Chỉ số AQI ở các nơi đều khá cao như Thảo Điền (quận 2) - 181, Lê Duẩn (quận 1) - 163, Nguyễn Đình Chính (quận Phú Nhuận) - 172... Ứng dụng này còn xếp TPHCM có chỉ số ô nhiễm cao thứ 7 trong các nước được xếp hạng.

Ứng dụng PamAir cũng cho thấy tình trạng tương tự dù có khả quan hơn. Chỉ số AQI (theo phương pháp tính của Việt Nam - VN AQI) tại các điểm quan trắc rải đều từ ngưỡng trung bình đến rất xấu. Nơi có chỉ số AQI cao nhất là đường Học Lạc (quận 5) với 223 đơn vị. Theo sau là xã Vĩnh Lộc B (huyện Bình Chánh) với 214 đơn vị.

Ứng dụng Air Visual ghi nhận chất lượng không khí ở TPHCM và Hà Nội ngày 12/12 ở mức có hại cho sức khỏe

Tại Hà Nội, chất lượng không khí cũng không "khá khẩm" hơn TPHCM khi liên tục chìm trong màn "sương mờ đục". Đây là ngày thứ 4 liên tiếp Hà Nội ghi nhận chất lượng không khí cao đến mức báo động.

Lúc 8g sáng ngày 12/12, ứng dụng PamAir ghi nhận chỉ số chất lượng không khí tại các điểm quan trắc ở Hà Nội đồng loạt đạt ngưỡng có hại, dao động 150-250 đơn vị. Hôm nay, các quận Cầu Giấy, Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm có chỉ số AQI cao nhất, đều trên 200 đơn vị.

Trong khi đó, ứng dụng Airvisual cảnh báo chỉ số AQI trung bình tại Hà Nội là 179 đơn vị. Với số liệu này, Hà Nội đứng thứ 5 trong số các thành phố ô nhiễm không khí nhất thế giới ngày 12/12. Trước đó, một số điểm quan trắc cảnh báo chỉ số ô nhiễm không khí lên tới 400 đơn vị, ngưỡng nguy hiểm cho sức khỏe con người khi di chuyển bên ngoài.

Theo các chuyên gia dự báo, chất lượng không khí ở TPHCM từ nay đến Tết Nguyên đán vẫn trong tình trạng xấu, khó cải thiện

Lý giải về tình trạng này, các chuyên gia nhận định, hình thái thời tiết là một trong những nguyên nhân khiến không khí khó cải thiện. Một số nghiên cứu cho thấy, do sự kết hợp của các yếu tố như lặng gió, nghịch nhiệt, đối lưu khí quyển thấp làm cho các chất ô nhiễm không thể phát tán lên cao hoặc đi xa.

Theo bà Lê Thị Xuân Lan - nguyên Phó phòng Dự báo và phục vụ Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ phân tích, những ngày trời có gió mạnh thì ô nhiễm có thể phân tán lên các tầng trên, không khí sẽ trong lành hơn. Còn ngày không có gió hoặc gió yếu, bụi sẽ bị nén ở tầng dưới gây ô nhiễm.

Nhưng dù vậy, thời tiết chỉ là yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng không khí nhưng không phải nguyên nhân trực tiếp gây ra ô nhiễm. Tác nhân của ô nhiễm không khí vẫn đến từ các nguồn phát thải như hoạt động giao thông, xây dựng trong thành phố.

Chỉ tính riêng tại TPHCM, theo kết quả khảo sát, đo đạc các nguồn phát thải do Trung tâm Giám sát tài nguyên và môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM), ô nhiễm không khí tại TPHCM đến từ 3 nguồn chính: hoạt động giao thông chiếm khoảng 50%; hoạt động xây dựng chiếm khoảng 30%; còn lại là hoạt động công nghiệp.

Đáng chú ý, trong nguồn giao thông, xe máy được coi là "thủ phạm" chính gây ô nhiễm môi trường không khí. Hiện nay, toàn TPHCM hơn 8 triệu phương tiện xe các loại, trong đó chủ yếu là xe gắn máy, với khoảng hơn 7,2 triệu chiếc.

Làm gì để bảo vệ sức khỏe khi không khí ô nhiễm?

Khi chất lượng không khí kém, khói bụi trong môi trường nhiều thì người ảnh hưởng đầu tiên và rõ rệt nhất là những bệnh nhân có sẵn bệnh lý về hô hấp. Người bệnh sẽ thấy khó thở nhiều hơn, ho nhiều hơn, kèm theo tức nặng ngực và các dấu hiệu của đợt cấp sẽ xuất hiện. Các nghiên cứu cho thấy ở những thời điểm thời tiết khắc nghiệt hoặc có ô nhiễm không khí cao thì tần suất bệnh nhân nhâp viện do các căn nguyên về hô hấp và tim mạch tăng cao hơn.

Trước tình hình ô nhiễm không khí cùng với sự biến đổi khí hậu đang trở thành vấn đề hết sức cấp bách và đáng báo động trên toàn thế giới cũng như ở Việt Nam, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM đưa ra khuyến cáo, để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là hệ hô hấp, người dân cần:

• Thường xuyên theo dõi tình hình chất lượng không khí trên các phương tiện thông tin truyền thông chính thống của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố.

• Hạn chế ra khỏi nhà, vận động tập thể dục, lao động ngoài trời khi chất lượng không khí ở mức xấu. Khi ra đường nên sử dụng khẩu trang đảm bảo chất lượng và đeo khẩu trang đúng quy cách (đảm bảo kín, khít mặt).

• Vệ sinh mũi, súc họng sáng tối bằng nước muối sinh lý, đặc biệt sau khi ra đường.

• Tra rửa mắt bằng nước muối sinh lý vào buổi tối trước khi đi ngủ.

• Với người hút thuốc lá: nên bỏ hẳn hoặc hạn chế hút thuốc lá. Với người không hút thuốc lá nên tránh xa khói thuốc lá.

• Nên hạn chế mở cửa sổ, cửa ra vào thời điểm không khí bị ô nhiễm nặng, đặc biệt các gia đình gần đường giao thông, gần khu vực ô nhiễm.

• Thường xuyên vệ sinh phòng ở và nhà cửa, dọn dẹp thông thoáng môi trường sống.

• Hạn chế sử dụng hoặc thay thế bếp than tổ ong, củi, rơm rạ bằng bếp điện, bếp từ hoặc bếp ga.

• Trồng cây xanh trong và quanh nhà giúp ngăn bụi và làm sạch không khí.

Đối với người có bệnh hô hấp, bệnh tâm phế mạn tính, bệnh tim mạch, suy dinh dưỡng, già yếu cần lưu ý:

• Thực hiện các biện pháp dự phòng trên nghiêm ngặt hơn.

• Hạn chế tối đa đi ra ngoài đặc biệt là vào thời điểm không khí bị ô nhiễm nặng.

• Cần tuân thủ và duy trì điều trị theo đơn của bác sĩ chuyên khoa. Nếu có dấu hiệu khó chịu, tăng nặng nên khám ngay tại các cơ sở y tế chuyên khoa.

• Trong thời điểm này nếu mắc các bệnh cấp tính như sốt, viêm mũi họng, phổi phế quản, tim mạch, … cần đến khám tại các cơ sở y tế và điều trị kịp thời.

• Tăng cường dinh dưỡng nâng cao thể trạng và sức đề kháng.