GS.TS.BS Văn Tần - Tượng đài Ngoại khoa của Bệnh viện Bình Dân và nhiều thế hệ học trò ngành y qua đời

Những di sản đồ sộ để lại cho hậu thế ngành y

Giáo sư, Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Thầy thuốc Nhân dân - Văn Tần sinh năm 1932 tại Hải Lăng, Quảng Trị. Ông được tôn vinh là bác sĩ phẫu thuật động mạch giỏi nhất Việt Nam, phẫu thuật gan đứng thứ nhì cả nước và là bác sĩ Việt Nam đầu tiên thực hiện phẫu thuật cắt thần kinh giao cảm ngực, phẫu thuật phình động mạch chủ bụng. 

Gần 60 năm tận hiến cho ngành Y và hơn 50 năm gắn bó với Bệnh viện Bình Dân cho đến lúc mất, GS.TS.BS Văn Tần là phẫu thuật viên chính trong hơn 30.000 ca phẫu thuật lớn nhỏ. Điều này đồng nghĩa với từng ấy bệnh nhân vượt qua nỗi đau bệnh tật, thậm chí là “cửa tử”, nhờ đôi bàn tay khéo léo và khối óc tài hoa. 

Trong rất nhiều ca đại phẫu do GS.TS.BS Văn Tần đảm nhiệm, nổi tiếng nhất là trường hợp mổ tách rời cặp song sinh dính nhau Việt - Đức, song hành cùng GS Trần Đông A và GS Trần Thành Trai. Ca phẫu thuật huyền thoại tách rời hai anh em diễn ra ngày 4/10/1988, trở thành dấu mốc son trong lịch sử y học Việt và được ghi danh vào sách kỷ lục Guinness thế giới. 

Một đời tất bật cho sự nghiệp y khoa, song lúc sinh thời, GS.TS.BS Văn Tần luôn khiêm nhường cho rằng, sự đóng góp của ông, cho người bệnh vẫn chỉ là “hạt cát giữa biển khơi”. Bởi thế, dù từng giữ chức Phó Giám đốc bệnh viện, nhưng với vị bác sĩ bình dân niềm vui lớn nhất là mỗi ngày được khám, điều trị, phẫu thuật cho người bệnh. 

Dù đến tuổi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục ở bệnh viện làm công tác chuyên môn. Từ khi dấn thân vào ngành Y, quan điểm của GS.TS.BS Văn Tần kiên định: Có mặt bất cứ khi nào người bệnh cần, bất kể đó là đêm khuya, lễ tết hay cuối tuần. Ông có mặt đều đặn ở bệnh viện vào lúc 5h sáng, ưu tiên đi thăm bệnh, bắt đầu từ bệnh nặng tới bệnh nhẹ, rồi mới bắt đầu họp giao ban chuyên môn sáng với ban giám đốc và các bác sĩ.

Cây đại thụ cần mẫn, giản dị 

Song song với sự nghiệp y khoa lẫy lừng ghi dấu bằng hàng chục ngàn ca phẫu thuật lớn và hơn 300 công trình nghiên cứu khoa học có giá trị, GS.TS.BS Văn Tần còn là người thầy mẫu mực với sự nghiệp giảng dạy trong suốt gần 60 năm.

Nhiều thế hệ sinh viên y khoa học tại Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng cán bộ y tế (nay là Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch) được lĩnh hội kiến thức từ người thầy uyên bác, hiền lành nhưng vô cùng nghiêm khắc. Bài học đầu tiên mà thầy giáo Văn Tần dạy các học trò của mình là bài học về đạo đức, hướng về người bệnh. Với ông, người bác sĩ cần phải đặt y đức lên hàng đầu, song song với việc nâng cao kiến thức chuyên môn. 

Cuộc đời vị giáo sư tựa như một cuộc chạy việt dã đường trường, kiên định, bền bỉ và có chiến thuật, thực hiện tuần tự những việc cần làm cho người bệnh, cho các thế hệ học trò. Ông kiên định với bệnh nhân, thuỷ chung với tôn chỉ “Không mổ dịch vụ, không mở phòng mạch tư. Bệnh nhân dù giàu hay nghèo, chỉ ưu tiên điều trị cho người bệnh nặng trước”. 

Ông bền bỉ với học trò. Những kinh nghiệm thực tiễn được GS.TS.BS Văn Tần đúc kết trong 6 thập kỷ còn đi vào từng trang sách, mang vào từng bài giảng cho thế hệ sinh viên y khoa - những người sẽ thay ông nối tiếp y đức, chữa bệnh cứu người. 

Với tư duy của một nhà khoa học, GS.TS.BS Văn Tần luôn có cái nhìn rộng mở, không giới hạn bản thân và sẵn sàng tìm hiểu những điều mới thay vì kháng cự. Do vậy, ngay cả khi COVID-19 ập đến, ông vẫn đều đặn đứng lớp trực tuyến, để kiến thức không bị tắc nghẽn vì đại dịch. Tất cả đều là tâm huyết của người thầy để lại cho thế hệ kế cận.

Ngược lại, với bản thân, ông cần mẫn và giản dị, không một phút dư thừa trong cuộc sống hằng ngày. Đó là lịch trình mấy mươi năm mà ai cũng biết “nếu không ở phòng mổ, không đang dạy học, không thăm bệnh thì chắc chắn đang xem sách, soạn bài trong phòng làm việc”. Đó là những bữa ăn dân dã gói gọn trong cặp lồng cơm “tri kỷ”. Đó là chiếc điện thoại bàn cũ đặt ở góc nhỏ trên bàn làm việc. Đó là niềm vui mộc mạc quanh mảnh vườn trĩu quả và ngôi nhà nhỏ sau giờ làm…