Gây tê tủy sống có dễ bị biến chứng liệt nửa người?

1. Các phương pháp giảm đau, gây tê, gây mê hiện nay

Đầu tiên nhờ BS cho biết hiện nay có các phương pháp giảm đau, gây tê, gây mê nào trong quá trình thực hiện các thủ thuật, phẫu thuật ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Gây mê nghĩa là dùng thuốc để gây mê cho người bệnh có thể đặt nội khí quản để kiểm soát hô hấp hay là không, hoặc có thể gây mê tĩnh mạch, kiểm soát hô hấp bằng Mask. Đây là những gây mê dùng trong các cuộc phẫu thuật lớn như phẫu thuật trong não, phẫu thuật tim.

Đối với phẫu thuật vùng hai chi dưới, chi trên thì sử dụng phương pháp gây tê. Có nhiều loại gây tê khác nhau: gây tê tủy sống khi phẫu thuật tầng sinh môn và hai chi dưới; gây tê đám rối thần kinh khi phẫu thuật cho vùng chi trên.

Ngoài ra, phương pháp gây tê ngoài màng cứng, mình vừa có thể dùng để phẫu thuật vừa tiêm thuốc giảm đau sau mổ cho người bệnh.Bên cạnh đó, cùng với sự phát triển của máy siêu âm, chúng ta có thể gây tê đám rối thần kinh vùng cánh tay, vùng đùi nhằm làm giảm đau cho bệnh nhân sau phẫu thuật.

Đối với phẫu thuật nhỏ, chúng ta có thể gây tê tại chỗ cùng với ít thuốc an thần giúp bệnh nhân bớt căng thẳng và lo lắng.

2. Gây tê tủy sống dùng trong những phẫu thuật gì?

Cụ thể, gây tê tủy sống là phương pháp được dùng trong những phẫu thuật gì, được tiến hành như thế nào, thưa BS?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Gây tê tủy sống là phương pháp dùng kim tiêm vào vùng thắt lưng L2 trở xuống. Mục đích là đưa lượng thuốc tê vào khoang ống sống để gây tê đám rối thần kinh trong tủy sống đó. Phương pháp gây tê này dùng trong các phẫu thuật từ vùng rốn trở xuống.

3. Trường hợp chống chỉ định gây tê tủy sống?

Có trường hợp nào chống chỉ định với gây tê tủy sống không ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Gây tê tủy sống tương đối an toàn. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân bị nhiễm trùng vùng cần gây tê thì sẽ không thể tiến hành phương pháp này. Một số bệnh nhân bị suy tim nặng hoặc dị ứng với thành phần của thuốc tê thì tuyệt đối không dùng phương pháp này.

4. Khó khăn khi gây tê tủy sống cho thai phụ, người cao tuổi?

Đối với bệnh nhân cần gây tê tủy sống là sản phụ và bệnh nhân là người cao tuổi cần phẫu thuật chi dưới thì việc gây tê tủy sống có gặp khó khăn gì không ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Đối với người lớn tuổi thì cột sống thường bị thoái hóa nên sử dùng phương pháp này khó khăn hơn so với người trẻ. Lượng thuốc tê dùng cho người lớn tuổi chỉ bằng 1/2 hoặc 1/3 so với người bình thường.

Đối với sản phụ, sẽ dễ thục hiện hơn người bình thường vì đốt sống của họ giãn rộng hơn. Tuy nhiên, lượng thuốc tê sử dụng phải cân nhắc và tư thế khi tiêm phải phù hợp để tránh tình trạng tụt huyết áp.

5. Đau tại vị trí gây tê tủy sống, bao lâu sẽ hết?

Nhiều người bị đau tại vị trí gây tê tủy sống, xin BS cho biết hiện tượng này kéo dài lâu không, và có thể giảm đau bằng cách nào ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Vị trí tiêm thường sẽ đau thoáng qua trong vài ngày. Bệnh nhân có thể dùng thuốc giảm đau thông thường để điều trị.

Biến chứng hay gặp là nhức đầu. Vì khi đặt kim tiêm vào đó có thể làm giảm áp lực nội sò gây ra nhức đầu. Do đó, sau khi mổ, chúng tôi khuyến cáo bệnh nhân nên nâng cao đầu, hạn chế đi lại, uống nhiều nước hoặc có thể sử dụng thuốc giảm đau thông thường khác.

Trường hợp bệnh nhân đau kéo dài thì có thể do rò dịch não tủy. Nếu bệnh nhân bị rò dịch não tủy thì sẽ dùng máu của bệnh nhân để tạo thành huyết khối và vá vị trí rò dịch. Tuy nhiên, với phương pháp hiện đại như hiện nay, tình trạng này hầu như không xảy ra.

6. Các sinh hoạt có bị thay đổi sau gây tê tủy sống?

Sau khi gây tê tủy sống, thời gian đầu, việc đi tiêu, đi tiểu hay quan hệ tình dục có bị ảnh hưởng gì không ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Một số bệnh nhân sau khi gây tê thường sẽ bí tiểu hoặc táo bón. Tuy nhiên, sau khi hết tác dụng thuốc thì bệnh nhân sẽ trở lại trạng thái bình thường.

Gây tê sẽ không ảnh hưởng đến quan hệ tình dục. Sau khi lành vết mổ thì người bệnh vẫn có thể sinh hoạt tình dục bình thường.

7. Gây tê tủy sống có dễ bị liệt nửa người?

Nhiều người lo ngại gây tê tủy sống có thể dẫn đến liệt nửa người, nếu điều này xảy ra thì tình trạng liệt thường kéo dài bao lâu, phải khắc phục như thế nào, thưa BS?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Sau khi gây tê bệnh nhân sẽ yếu chi dưới hoặc có thể liệt chi dưới chứ không phải liệt nửa người. Trường hợp gây tê với thuốc có trọng lượng phân tử cao hơn dịch não tủy cùng với tư thế thấp sẽ khiến tê toàn bộ tủy sống, thậm chí bệnh nhân có thể tử vong. Đối với trường hợp sử dụng thuốc đẳng trọng so với nội tủy thì không có khả năng xảy ra vấn đề đó.

Một trường hợp bệnh nhân gây tê tủy sống phối hợp gây tê ngoài màng cứng để phẫu thuật chân. Sau phẫu thuật, chân còn lại bị yếu liệt trong khi chân được phẫu thuật lại hoạt động bình thường. Những trường hợp này thường sẽ dùng thuốc kháng viêm và tập vật lý trị liệu. Sau 3-6 tháng, bệnh nhân sẽ phục hồi hoàn toàn.

8. Nguyên tắc khi muốn thay phương pháp vô cảm

Theo BS, trong quá trình phẫu thuật, nếu bác sĩ muốn thay đổi phương pháp vô cảm so với dự định trước đó thì sẽ dựa theo những nguyên tắc nào, và có cần phải thảo luận với người nhà không ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Khi BS nhận thấy phương pháp vô cảm dự định trước đó không phù hợp với bệnh của bệnh nhân thì BS sẽ giải thích cho bệnh nhân hiểu rằng khi thay đổi thì sẽ an toàn cho bệnh nhân hơn.

Theo nguyên tắc, BS cần thảo luận với người nhà bệnh nhân về những biến chứng. Ví dụ, trường hợp bệnh nhân lớn tuổi không thể gây tê tủy sống thì sẽ chuyển sang gây mê. BS sẽ thông báo với người nhà bệnh nhân rằng khi chuyển sang gây mê sẽ có những biến chứng gì.

9. Nhận định chung về phương pháp gây tê tủy sống?

Nhờ BS đưa ra nhận định chung về gây tê tủy sống để mọi người có cái nhìn đúng về phương pháp này, giảm bớt tâm lý lo lắng về các tai biến có thể xảy ra?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Gây tê tủy sống là đưa lượng thuốc tê cùng với thuốc giảm đau khác vào cơ thể nhằm tăng thời gian phẫu thuật và giảm đau sau phẫu thuật.

Đối với gây tê tủy sống thì tỉ lệ biến chứng sẽ rất thấp. Nếu bệnh nhân tụt huyết áp thì sẽ được truyền dịch hoặc bị yếu chi, liệt chi thì điều trị bằng thuốc và vật lý trị liệu thì sẽ khỏi hoàn toàn.

Đối với những bệnh nhân có bệnh nền nặng như suy tim thì sẽ chuyển sang phương pháp gây mê cho người bệnh.

10. Cuối năm 2020, BS Khương đã chuyển đến vị trí công tác mới là Trưởng khoa Gây mê Hồi sức tại Bệnh viện Tâm Anh. Vì vậy có đồng nghiệp để lại bình luận dí dỏm là BS Khương nay đã đưa đò bến khác. BS có chia sẻ về quyết định này của mình, và các dự định của BS trong năm mới không ạ?

BS.CK2 Lưu Kính Khương trả lời: Khi chuyển sang môi trường mới, BS Khương nghĩ đây cũng là thách thức đối với mình về lĩnh vực sản và nhi. Và cũng là cơ hội để BS Khương nâng cao tay nghề và toàn diện hơn ở nhiều lĩnh vực.