Dùng máu của mẹ mới mổ cứu bé sơ sinh có nhóm máu cực hiếm

Bệnh nhi là bé trai 4 ngày tuổi, quê Hà Tĩnh. Trẻ sinh ra khỏe mạnh nhưng chỉ sau khoảng 8 giờ đã xuất hiện vàng da tăng dần. Tại bệnh viện địa phương, bé được xác định thiếu máu nặng với huyết sắc tố chỉ 86 g/l. Dù đã thực hiện nhiều xét nghiệm, nguyên nhân vẫn chưa được làm rõ và tình trạng không cải thiện.

Ngày 12/4/2026, trẻ được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng vàng da nặng, nhiễm khuẩn sơ sinh và suy hô hấp.

Tại Trung tâm Sơ sinh, sau khi thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng, bác sĩ ghi nhận huyết sắc tố tiếp tục giảm còn 71 g/l. Trẻ được chỉ định thay máu khẩn cấp.

Tuy nhiên, quá trình tìm máu phù hợp gặp khó khăn lớn. Do người mẹ vừa sinh mổ nên chưa thể hiến máu ngay. Các bác sĩ đã xét nghiệm đối chiếu với các đơn vị máu nhóm O hiện có nhưng đều không tương thích.

Sau hội chẩn, mẫu máu của trẻ được chuyển đến Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương để làm xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả xác định bé mang kháng thể anti-Jk3, thuộc nhóm máu Jk(a-b-3) của hệ Kidd - một trong những nhóm máu cực hiếm.

Theo các bác sĩ, với nhóm máu này, người bệnh chỉ có thể truyền đúng loại máu tương thích. Tuy nhiên, ngân hàng máu thời điểm đó không có sẵn đơn vị phù hợp.

Trước tình trạng thiếu máu ngày càng nặng, ê-kíp đã huy động người thân tham gia xét nghiệm tìm nguồn máu tương thích. Dù có một người thân phù hợp nhóm máu, người này lại không đủ điều kiện hiến máu do mắc viêm gan B.

Trong tình huống cấp cứu, các bác sĩ buộc phải cân nhắc sử dụng máu của người mẹ dù sản phụ vừa trải qua ca sinh mổ và đây không phải lựa chọn ưu tiên trong truyền máu sơ sinh.

Quyết định đặc biệt này được đưa ra sau hội chẩn liên chuyên khoa, khi xác định đây là nguồn máu duy nhất có thể sử dụng để cứu trẻ. Trong suốt quá trình lấy máu, người mẹ được theo dõi sát để đảm bảo an toàn tối đa.

Trước khi truyền, máu được xử lý, tách hồng cầu và sàng lọc nghiêm ngặt nhằm hạn chế nguy cơ phản ứng miễn dịch cho trẻ.

Sau truyền máu và thay máu, tình trạng bệnh nhi cải thiện rõ rệt chỉ sau khoảng hai ngày. Trẻ không còn cần hỗ trợ hô hấp hay chiếu đèn điều trị vàng da. Sau gần hai tuần điều trị tích cực, bé đã ổn định và được xuất viện.

ThS.BSNT Phạm Thảo Nguyên - Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, ngoài hệ nhóm máu ABO quen thuộc, khoa học hiện đã xác định 43 hệ nhóm máu khác nhau.

Trong đó, nhóm máu Jk(a-b-3) thuộc hệ Kidd, xuất phát từ đột biến gen SLC14A1 trên nhiễm sắc thể 18 khiến hồng cầu không có các kháng nguyên Jka, Jkb và Jk3.

Sự thiếu vắng các kháng nguyên này khiến việc tìm máu tương thích trở nên đặc biệt khó khăn, nhất là khi người bệnh hình thành kháng thể anti-Jk3. Vì vậy, đây được xếp vào nhóm “máu cực hiếm”.

Theo thống kê của Trung tâm Sơ sinh, trong năm 2025, bệnh viện ghi nhận 359 trẻ nhập viện vì vàng da, chiếm khoảng 10% bệnh nhi nội trú. Trong đó, bất đồng nhóm máu chiếm 28,7%, chủ yếu là bất đồng ABO và Rh. Tuy nhiên, trường hợp lần này nằm ngoài các nguyên nhân thường gặp.

Các bác sĩ đánh giá, việc phát hiện và xử trí thành công ca bệnh không chỉ là dấu mốc chuyên môn của bệnh viện mà còn cho thấy vai trò quan trọng của phối hợp liên viện trong những tình huống hiếm gặp, khẩn cấp.

Trường hợp này cũng góp phần bổ sung dữ liệu về nhóm máu hiếm tại Việt Nam, mở ra hướng tiếp cận chủ động hơn trong sàng lọc, lưu trữ và kết nối nguồn máu đặc biệt nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và an toàn truyền máu trong tương lai.