Cách trị da vảy cá ở chân

Da vảy cá là gì, vì sao thường xuất hiện ở chân?

Da vảy cá (ichthyosis) là một rối loạn sừng hóa của da, trong đó lớp tế bào sừng bong ra chậm hơn bình thường, dẫn đến tích tụ và tạo thành các mảng vảy khô. Phần lớn trường hợp là da vảy cá thông thường, có yếu tố di truyền, khởi phát từ nhỏ và tồn tại dai dẳng.

Vùng chân dễ bị biểu hiện nặng do ít tuyến bã nhờn, da dày, thường xuyên tiếp xúc với môi trường khô lạnh, xà phòng mạnh hoặc thói quen tắm nước nóng.

Ngoài yếu tố di truyền, thời tiết hanh khô, tắm rửa quá nhiều, bệnh lý nền (suy giáp, suy thận), hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng có thể làm tình trạng nặng hơn.

Nguyên tắc điều trị: Kiên trì và đúng cách

Hiện nay chưa có phương pháp “chữa khỏi hoàn toàn” da vảy cá do liên quan đến cơ địa. Mục tiêu điều trị là làm mềm da, giảm bong vảy, hạn chế nứt nẻ và ngứa, từ đó cải thiện thẩm mỹ và cảm giác khó chịu. Điều trị hiệu quả đòi hỏi sự kiên trì, kết hợp chăm sóc tại nhà và thuốc theo chỉ định y tế khi cần.

Dưỡng ẩm đúng cách - nền tảng quan trọng nhất

Dưỡng ẩm là bước không thể thiếu. Người bệnh nên chọn các sản phẩm có khả năng giữ nước và làm mềm lớp sừng, ưu tiên chứa:

- Urea (5–10%): giúp hút ẩm và làm mềm da.

- Axit lactic, AHA nồng độ thấp: hỗ trợ bong vảy nhẹ nhàng.

- Glycerin, ceramide, petrolatum: phục hồi hàng rào bảo vệ da.

Nên thoa kem dưỡng ngay sau khi tắm 3–5 phút, khi da còn ẩm để tăng hiệu quả. Với vùng chân khô nhiều, có thể thoa dày hơn vào buổi tối và mang tất cotton để giữ ẩm qua đêm.

Tắm rửa và làm sạch: Ít nhưng đúng

Không nên tắm quá lâu hoặc dùng nước quá nóng vì sẽ làm mất lớp dầu tự nhiên của da. Chỉ nên tắm 5–10 phút, nước ấm vừa. Chọn sữa tắm dịu nhẹ, không xà phòng, không mùi, tránh sản phẩm có tính tẩy rửa mạnh.

Việc tẩy tế bào chết cơ học (kỳ cọ mạnh) không được khuyến khích vì dễ gây trầy xước, viêm da. Thay vào đó, các hoạt chất bong sừng nhẹ trong kem bôi sẽ an toàn và hiệu quả hơn.

Thuốc bôi và thuốc uống khi cần thiết

Trong trường hợp da vảy cá nặng, bong vảy dày, nứt đau, bác sĩ da liễu có thể chỉ định:

- Kem bong sừng chứa urea nồng độ cao hơn hoặc axit salicylic nồng độ phù hợp.

- Retinoid bôi giúp điều hòa sừng hóa (cần dùng theo đơn, tránh tự ý).

- Trường hợp rất nặng, lan rộng có thể cân nhắc retinoid uống, nhưng phải theo dõi chặt chẽ vì có tác dụng phụ.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc khi chưa có tư vấn y tế, đặc biệt là thuốc chứa corticoid hoặc retinoid.

Chế độ sinh hoạt hỗ trợ cải thiện da

Uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường thực phẩm giàu omega-3, vitamin A, E, hạn chế rượu bia, thuốc lá có thể giúp da bớt khô. Giữ ấm chân trong mùa lạnh, tránh môi trường điều hòa quá khô. Quần áo nên thoáng, chất liệu cotton để hạn chế kích ứng.

Khi nào cần đi khám?

Nếu da vảy cá ở chân nặng dần, nứt chảy máu, đau nhiều, ngứa dữ dội hoặc ảnh hưởng tâm lý, người bệnh nên đến khám chuyên khoa da liễu để được đánh giá và xây dựng phác đồ phù hợp.

Da vảy cá là tình trạng mạn tính, nhưng với hiểu biết đúng và chăm sóc đều đặn, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng và sống thoải mái hơn mỗi ngày.