Hotline 24/7
08983-08983

Bụi mịn vô cơ từ công trình và đường phố: Xuyên phế nang vào máu, cơ thể khó đào thải

Khác với bụi sinh hoạt thông thường, bụi mịn vô cơ từ công trình và đường phố có thể lắng đọng sâu tại phế nang, thậm chí xuyên vào máu khiến cơ thể rất khó đào thải. Cùng PGS.TS.BS Phạm Lê Duy - Trường Y, Đại học Y Dược TPHCM nhận diện hiểm họa âm thầm này và những dấu hiệu sức khỏe không nên bỏ qua.

1. Bụi mịn trong nhà và ngoài đường khác nhau thế nào?

Thưa BS, nhiều người chia sẻ rằng sáng vừa lau nhà, chiều đã thấy bụi bám trở lại, dù cửa hầu như luôn đóng kín. Những hạt bụi từ công trình xây dựng có gì khác so với bụi sinh hoạt thông thường và điều gì khiến chúng đáng lo ngại hơn?

PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Bụi mịn không chỉ xuất hiện tại các công trình xây dựng mà còn tồn tại ở những thành phố có mật độ giao thông cao như TPHCM và Hà Nội. Bụi mịn tại các đô thị này có tính chất tương tự bụi mịn trong công trường.

Tất cả các loại bụi mịn đều gây hại, tuy nhiên, thành phần của bụi mịn trong nhà, trên đường phố và tại công trường có sự khác biệt. Bụi mịn trong nhà có thể gồm xơ vải, bụi giấy, biểu bì da chết hoặc lông thú cưng. Trong khi đó, bụi mịn trên đường phố và tại công trường thường mang tính chất vô cơ, chẳng hạn như các hạt silica hoặc amiăng. Khi đi vào đường hô hấp, đặc biệt là phổi, các thành phần này sẽ lắng đọng và rất khó được cơ thể đào thải. So với bụi mịn hữu cơ, bụi mịn vô cơ tồn tại trong cơ thể lâu hơn, từ đó gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

2. Bụi càng nhỏ, khả năng đi sâu vào cơ thể càng lớn

Điều khiến nhiều người lo lắng là phần lớn những hạt bụi nguy hiểm lại không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Vậy bụi mịn thực chất là gì? Chúng xâm nhập vào cơ thể theo những con đường nào và có thể gây ra những tác động gì đối với sức khỏe?

PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Bụi được chia thành nhiều kích thước khác nhau, gồm hạt bụi lớn và hạt bụi rất nhỏ. Khi đi vào cơ thể qua đường hô hấp, những hạt bụi lớn thường bị giữ lại ở mũi, sau đó có thể được đào thải ra bên ngoài.

Đối với bụi mịn, PM10 có đường kính dưới 10 micromet, PM2.5 có đường kính dưới 2,5 micromet; ngoài ra còn có các hạt với kích thước nhỏ hơn như PM1 và PM0.1. Khi được hít vào, những hạt bụi mịn này có thể đi sâu vào đường hô hấp và lắng đọng tại các vị trí quan trọng của hệ hô hấp, trong đó có phế nang. Sự lắng đọng kéo dài gây ra phản ứng viêm, từ đó ảnh hưởng đến chức năng hô hấp.

Bên cạnh đường hô hấp, bụi mịn còn có thể bám trên da. Một số thành phần bụi mịn có khả năng xuyên qua da hoặc phế nang, đi vào máu và đến các cơ quan khác trong cơ thể, trong đó có hệ tim mạch. Vì vậy, tác động của bụi mịn không chỉ giới hạn tại vị trí lắng đọng mà còn có thể ảnh hưởng đến những cơ quan khác, đặc biệt với các hạt bụi siêu nhỏ như PM0.1.

Trẻ nhỏ có hàng rào bảo vệ cơ thể còn non nớt nên dễ chịu tác động của bụi mịn trong không khí. Ảnh minh họa

3. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền dễ bị tác động mạnh bởi bụi mịn

Không phải ai tiếp xúc với bụi mịn cũng có biểu hiện giống nhau. Theo BS, những nhóm nào cần đặc biệt cảnh giác nếu sống hoặc làm việc gần các công trình xây dựng? Vì sao trẻ nhỏ, người cao tuổi hay người mắc bệnh hô hấp lại được xem là nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn?

PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Bụi mịn ảnh hưởng đến tất cả mọi người. Tuy nhiên, ba nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi tác hại của bụi mịn nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Ở trẻ em, cơ thể và các hàng rào biểu mô còn non nớt nên bụi mịn có thể bám vào, xuyên qua hoặc gây ra phản ứng viêm. Trong khi đó, người cao tuổi có sức khỏe suy yếu nên cũng chịu ảnh hưởng mạnh từ bụi mịn.

Đối với thanh thiếu niên hoặc người trưởng thành có bệnh nền như viêm mũi dị ứng, hen suyễn, COPD hoặc các bệnh lý về da như viêm da cơ địa, việc tiếp xúc với môi trường có nhiều bụi mịn sẽ kích hoạt phản ứng viêm. Đây là những bệnh lý liên quan đến phản ứng viêm, có thể do dị ứng hoặc các yếu tố khác. Khi có thêm phản ứng viêm do bụi mịn, tình trạng bệnh sẽ trở nên nặng nề và khó kiểm soát hơn, triệu chứng xuất hiện thường xuyên hơn, từ đó ảnh hưởng nhiều hơn đến chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh đó, những người mắc bệnh đái tháo đường, bệnh lý tim mạch hoặc bệnh lý chuyển hóa cũng có thể bị ảnh hưởng bởi bụi mịn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng ở nhóm này ít hơn so với những người có bệnh nền về hô hấp hoặc da.

4. Dấu hiệu đường hô hấp đang bị bụi mịn ảnh hưởng

Nhiều người nghĩ rằng chỉ khi ho nhiều hay khó thở mới là do ô nhiễm không khí. Nhưng trên thực tế, liệu có những dấu hiệu âm thầm cho thấy cơ thể đang chịu tác động của chất lượng không khí kém mà chúng ta rất dễ bỏ qua hay không, thưa BS?

PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Ho nhiều, hắt hơi, nặng ngực hoặc khó thở là những triệu chứng rõ ràng cho thấy đường hô hấp đang bị ảnh hưởng bởi một yếu tố nào đó, trong đó có bụi mịn.

Ngoài ra, một số triệu chứng có thể diễn ra âm thầm. Chẳng hạn, sau một đêm ngủ dậy, cơ thể cảm thấy không thoải mái, không khỏe, khó tập trung hoặc buồn ngủ. Nguyên nhân có thể do trong lúc ngủ xuất hiện yếu tố khiến giấc ngủ bị gián đoạn hoặc gây tắc nghẽn đường thở khi ngủ. Cảm giác ngứa ngáy, khó chịu trong cơ thể sau khi trở về từ môi trường ô nhiễm cũng có thể là những biểu hiện âm thầm.

Tuy nhiên, một triệu chứng không nhất thiết gợi ý một bệnh lý cụ thể, bởi cùng một triệu chứng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh cảnh khác nhau. Những biểu hiện trên chỉ là các triệu chứng có thể do bụi mịn gây ra.

>>> Đọc thêm phần 2: Muốn nhà bớt bụi mịn, hãy mở cửa lúc nóng nhất trong ngày

>>> Đọc thêm phần 3: Sống chung với bụi công trình: Bộ nguyên tắc bảo vệ đường hô hấp cho cả gia đình

Trân trọng cảm ơn PGS.TS.BS Phạm Lê Duy và LG Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh (ghi) - AloBacsi.vn

Tham vấn y khoa

TS.BS Phạm Lê DuyTS.BS Phạm Lê Duy
Ngày đăng: 14:55, 16/09/2026Cập nhật: 08:56, 17/09/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X