Sống chung với bụi công trình: Bộ nguyên tắc bảo vệ đường hô hấp cho cả gia đình
Sống cạnh công trình xây dựng khiến trẻ nhỏ dễ tái phát viêm mũi dị ứng và người mắc COPD đối mặt nhiều biến chứng nặng. PGS.TS.BS Phạm Lê Duy - Giảng viên Trường Y, Đại học Y Dược TPHCM chỉ ra bộ nguyên tắc bảo vệ đường thở tại nhà: từ việc rửa mũi, đeo khẩu trang N95 đến cách thông gió và lọc bụi mịn hiệu quả.
1. Giảm bụi mịn để kiểm soát viêm mũi dị ứng ở trẻ
Con tôi 6 tuổi bị viêm mũi dị ứng. Gần đây trước nhà sửa đường nên ngày nào cũng có bụi, bé thường xuyên hắt hơi, nghẹt mũi và phải dùng thuốc nhiều hơn trước. Xin hỏi BS, ngoài việc điều trị theo hướng dẫn thì gia đình nên làm gì để hạn chế tình trạng tái phát cho bé?
PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Viêm mũi dị ứng là vấn đề khá nan giải, đặc biệt với những người sống tại thành phố đông đúc, có mật độ giao thông cao hoặc có công trình xây dựng nằm cạnh nhà.
Niêm mạc mũi của người bị viêm mũi dị ứng rất nhạy cảm, không chỉ với các dị nguyên như lông chó, lông mèo, mạt bụi nhà mà còn với những yếu tố từ môi trường xung quanh như thời tiết. Một số người bắt đầu xuất hiện triệu chứng hắt hơi, chảy mũi, ngứa mũi khi chuyển từ môi trường nóng sang lạnh hoặc ngược lại. Các chất kích ứng như khói nhang, khói thuốc lá, nước hoa và đặc biệt là bụi mịn cũng có thể kích thích niêm mạc mũi.
Niêm mạc mũi của người mắc bệnh vốn đã viêm và luôn trong tình trạng nhạy cảm. Vì vậy, chỉ cần một yếu tố kích thích, niêm mạc mũi có thể phản ứng ngay bằng các triệu chứng như chảy mũi, hắt hơi, nghẹt mũi và ngứa mũi.
Đối với trường hợp của bé, bên cạnh việc tuân thủ liệu trình bác sĩ đã kê để kiểm soát viêm mũi, gia đình cần cân nhắc bảo vệ tốt hơn môi trường trong nhà và xung quanh nhà. Khi ra đường, bé nên đeo khẩu trang, đặc biệt là khẩu trang N95, để giảm tác hại của bụi mịn.
Sau một ngày học tập và vui chơi bên ngoài, khi trở về nhà, bé nên được rửa mũi 1-2 lần mỗi ngày. Việc này giúp làm giảm lượng bụi mịn và các chất gây kích ứng còn nằm trên niêm mạc mũi, giữ khoang mũi sạch hơn và hạn chế kích ứng.
Gia đình cũng có thể trang bị thiết bị lọc không khí trong phòng của bé hoặc toàn bộ ngôi nhà nếu có điều kiện. Giảm lượng bụi mịn trong không gian sống sẽ góp phần làm giảm các triệu chứng viêm mũi của bé.
2. Người bệnh COPD cần đặc biệt tránh tiếp xúc với bụi mịn
Gia đình tôi sử dụng máy lọc không khí LG WallFit gần như mỗi ngày vì sống cạnh công trình xây dựng.
- Ba tôi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Xin hỏi BS, việc duy trì chất lượng không khí trong nhà có ý nghĩa như thế nào trong việc hạn chế các đợt triệu chứng nặng lên của người bệnh?
- Đồng thời, với những người thường xuyên sống trong môi trường nhiều bụi như vậy thì có nên khám sức khỏe định kỳ để theo dõi chức năng hô hấp hay không? Nếu có thì nên kiểm tra bao lâu một lần và cần lưu ý những hạng mục nào, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi và người mắc bệnh hô hấp?
PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đường hô hấp dễ bị kích ứng và viêm bởi các chất ô nhiễm. Người bệnh chịu ảnh hưởng lớn từ chất ô nhiễm sinh khối, bụi mịn, khói thuốc lá và những chất độc khác trong không khí.
Vì vậy, nếu người bệnh COPD sống trong môi trường ô nhiễm, cần đặc biệt thận trọng và có biện pháp bảo vệ đường hô hấp, hạn chế tiếp xúc với các chất ô nhiễm. Khi di chuyển qua khu vực có công trình xây dựng, người bệnh nên đeo khẩu trang N95 để giảm lượng bụi mịn hít phải.
Trong nhà, cửa nên được đóng vào những khung giờ ô nhiễm cao và mở vào thời điểm ô nhiễm thấp để không khí lưu thông. Người bệnh có thể rửa mũi khi cần và trang bị thiết bị lọc không khí.
Nếu gia đình đã có máy lọc không khí, cần kiểm tra thiết bị có phù hợp với diện tích phòng và được trang bị màng lọc cần thiết như HEPA hay không. Gia đình cũng có thể sử dụng chế độ tự động để máy nhận diện mức độ ô nhiễm trong nhà và hoạt động tối ưu.
Khi nhận thấy tình trạng đường hô hấp trở nên tệ hơn, chẳng hạn ho thường xuyên hơn, tăng lượng đờm, khó thở hoặc nặng ngực nhiều hơn, người bệnh nên đến gặp bác sĩ để kiểm tra chức năng hô hấp tại thời điểm đó.

3. Đóng cửa 24/24 có thể khiến chất ô nhiễm trong nhà tích tụ
Gia đình tôi sống ngay mặt đường, gần một công trình đang thi công. Nhà lại bán quán nên thỉnh thoảng vẫn có khách hút thuốc. Vì sợ bụi và khói bay vào nên gia đình thường đóng kín cửa, đồng thời mở máy lọc không khí mỗi ngày. Tuy nhiên, tôi vẫn băn khoăn không biết như vậy đã đủ để bảo vệ sức khỏe cho hai con nhỏ hay chưa? Theo BS, trong trường hợp này gia đình cần lưu ý thêm những gì để hạn chế ảnh hưởng của bụi mịn và khói thuốc?
PGS.TS.BS Phạm Lê Duy trả lời: Người mẹ đã chủ động thực hiện nhiều biện pháp bảo vệ sức khỏe gia đình trước các nguồn ô nhiễm xung quanh. Ngôi nhà không chỉ nằm gần đường lớn, gần công trình xây dựng mà còn được sử dụng để kinh doanh quán nên thường xuyên có người hút thuốc.
Đóng cửa suốt ngày có thể ngăn ô nhiễm từ bên ngoài, nhưng ô nhiễm phát sinh trong nhà cũng là vấn đề quan trọng. Nếu cửa không được mở, sự lưu chuyển không khí giữa bên trong và bên ngoài sẽ giảm, lượng không khí tươi vào nhà bị hạn chế, trong khi các chất ô nhiễm tích tụ bên trong không thể phát tán ra ngoài. Vì vậy, đóng cửa liên tục 24/24 không phải là giải pháp tốt nhất.
Gia đình nên lựa chọn những khung giờ ít ô nhiễm để mở cửa, giúp không khí lưu chuyển, đưa không khí tươi vào nhà và phát tán bớt các chất ô nhiễm từ bên trong ra ngoài. Có thể cân nhắc mở cửa vào giờ nghỉ trưa, khi công trình tạm ngừng hoạt động và lượng phương tiện lưu thông giảm. Đây cũng là thời điểm không khí bên ngoài nóng hơn, giúp các chất ô nhiễm khuếch tán và giảm mức độ tập trung.
Một thời điểm khác có thể cân nhắc là từ 0 giờ đến 4 giờ sáng. Trong khung giờ này, các hoạt động bên ngoài đã giảm, bụi mịn có thời gian lắng xuống nên mức độ ô nhiễm cũng thấp hơn. Gia đình có thể mở cửa để trao đổi không khí giữa bên trong và bên ngoài.
Việc lựa chọn thời điểm mở cửa phù hợp vừa giúp duy trì môi trường trong nhà trong lành, vừa bảo đảm không khí được lưu chuyển và cung cấp khí tươi cho ngôi nhà.
>>> Đọc thêm phần 1: Tác hại của bụi mịn vô cơ: Xuyên phế nang vào máu, cơ thể khó đào thải
>>> Đọc thêm phần 2: Muốn nhà bớt bụi mịn, hãy mở cửa lúc nóng nhất trong ngày
Trân trọng cảm ơn PGS.TS.BS Phạm Lê Duy và LG Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
