Biến thể COVID-19 “ve sầu” xuất hiện: Mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa

1. Biến thể Covid-19 “ve sầu” BA.3.2 là gì?

Thưa bác sĩ, gần đây xuất hiện thông tin về biến thể SARS-CoV-2 BA.3.2 (thường được gọi là biến thể "Ve sầu"). Bác sĩ có thể giải thích rõ biến thể này là gì và tại sao nó có tên gọi như vậy?

BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM trả lời: 

Thực tế, chúng ta đã nghe rất nhiều về các biến thể của chủng Omicron. Tên gọi "Ve sầu" bắt nguồn từ khái niệm "ve sầu thoát xác". Với những đột biến mới, biến thể này có khả năng thoát miễn dịch ở một số người.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là nó vẫn thuộc dòng họ Omicron. Trước khi chuyển sang dạng "ve sầu", các dòng tiền nhiệm của nó đều có độc lực rất nhẹ. Đến nay, chưa ghi nhận biến thể nào sau Omicron có độc lực mạnh hơn các chủng cũ như Delta, vì vậy chúng ta không cần quá lo lắng.

2. Có nên lo lắng khi BA.3.2 vào nhóm "biến thể đang được theo dõi"

Các tổ chức y tế quốc tế hiện xếp BA.3.2 vào nhóm "biến thể đang được theo dõi". Điều này có ý nghĩa như thế nào, thưa bác sĩ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Thông thường, một biến thể được đưa vào diện "đang theo dõi" khi cấu trúc của nó có sự khác biệt rõ rệt so với các cấu trúc cũ. Việc theo dõi này nhằm đánh giá độc lực và khả năng lây lan của nó.

Tuy nhiên, quan điểm của tôi là nếu độc lực không tăng thì dù lây nhanh cũng không đáng ngại. Hiện nay, SARS-CoV-2 đã trở thành một loại "coronavirus người". Các loại virus này luôn biến đổi liên tục, nếu chúng ta cứ theo dõi quá sát rồi lo lắng thì không cần thiết.

3. BA.3.2 khác gì so với các biến thể trước?

So với các biến thể Omicron trước đây, biến thể này có khác biệt gì về khả năng lây lan hay mức độ gây bệnh?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Theo tôi, nó chỉ có khả năng lây lan vượt trội (thoát miễn dịch) đối với một số ít cá thể nhất định chứ không phải với tất cả mọi người. Bởi lẽ đa số chúng ta đều đã có miễn dịch thông qua tiêm chủng hoặc đã từng mắc Omicron vài lần mà không hay biết. Vì vậy, biến thể này không tạo ra sự khác biệt đáng kể.

4. Nguy cơ xâm nhập và lây lan tại Việt Nam ra sao?

Có thông tin biến thể này đang lan rộng tại Mỹ và một số quốc gia. Vậy nguy cơ xâm nhập và lây lan tại Việt Nam ra sao?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Một khi đã là biến thể của Omicron, nó sẽ lây lan ra toàn thế giới, bao gồm cả Việt Nam. Vấn đề là nó không gây ra gánh nặng bệnh tật lớn cho hệ thống y tế. Chỉ khi thực hiện phân tích giải trình tự gen người ta mới biết đó là biến thể gì, còn trên lâm sàng, nó chỉ biểu hiện như một trận cảm lạnh thông thường. Việc quá tập trung phân tích cấu trúc lúc này không mang lại nhiều giá trị thực tiễn.

5. Có cần truy vết, cách ly như trước đây?

Vừa qua, Hà Nội ghi nhận các ca mắc COVID-19 thuộc biến thể BA.3.2 Những người tiếp xúc với các ca bệnh này có nên tự xem mình là F1 và hạn chế tiếp xúc như trước đây không?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Có lẽ vì còn kit xét nghiệm nên chúng ta vẫn thực hiện test và giải trình tự gen. Nếu không xét nghiệm áp đặt, chúng ta chỉ cần điều trị nó như một đợt cảm lạnh. Việc nhấn mạnh quá mức vào tên gọi "biến thể mới" có thể gây tâm lý hoang mang không đáng có. 

Đối với người khỏe mạnh, không cần thiết phải truy vết F1 hay cách ly khắt khe. Chúng ta chỉ nên đặc biệt lưu tâm và bảo vệ nhóm người cao tuổi hoặc người có bệnh nền nặng.

6. Triệu chứng của biến thể Covid-19 “ve sầu” BA.3.2

Triệu chứng khi nhiễm biến thể này có gì khác biệt so với các giai đoạn trước đây không, thưa bác sĩ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Cho đến nay, tất cả các nhánh phụ của Omicron đều không có triệu chứng gì mới. Nó vẫn xoay quanh các biểu hiện của đường hô hấp trên như một trận cảm lạnh.

7. Vaccine COVID-19 có hiệu quả trong việc phòng ngừa biến thể mới?

Vaccine COVID-19 hiện nay còn hiệu quả trong việc phòng ngừa biến thể mới này không?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Tốc độ điều chế vaccine khó lòng theo kịp tốc độ đột biến của virus. Trừ khi chúng ta dự đoán được biến chủng (như cách làm với vaccine cúm hàng năm), còn nếu chỉ chạy theo từng biến chủng Omicron thì khi vaccine ra đời, virus đã sang giai đoạn khác rồi.

Hiện tại, với người bình thường, vaccine không còn là yếu tố tiên quyết để ngăn chặn sự lây nhiễm các biến chủng mới này.

8. Chủ động đeo khẩu trang để phòng bệnh hô hấp

Trong bối cảnh này, người dân có cần thay đổi thói quen phòng bệnh không?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Chúng ta không cần làm gì quá đặc biệt hay cực đoan. Hãy duy trì các biện pháp vệ sinh cơ bản.

Nếu bạn có bệnh nền hoặc sức khỏe kém, nên hạn chế tụ tập nơi đông người. Nếu thấy xung quanh có người mắc bệnh hô hấp (bất kể là virus gì, không riêng COVID-19), hãy chủ động đeo khẩu trang. Đó là những thói quen phòng bệnh hô hấp nói chung cần được giữ vững.

9. Những bệnh truyền nhiễm cần được lưu tâm

Theo bác sĩ, ngoài COVID-19, những bệnh truyền nhiễm nào cần được lưu tâm hơn trong thời điểm hiện tại?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Tại miền Nam, cần đặc biệt chú ý đến bệnh Tay chân miệng (chủng EV71) ở trẻ em. Tại miền Bắc, khi thời tiết thay đổi, virus cúm vẫn là mối lo ngại thường trực. 

Ngoài ra, khi vào mùa mưa, sốt xuất huyết sẽ gia tăng. Chúng ta cũng cần chú ý đến các bệnh đã có vaccine nhưng tỷ lệ tiêm chủng chưa đủ bao phủ như: Thủy đậu, Sởi, Rubella. Đó mới là những gánh nặng y tế thực sự cần tập trung, thay vì quá lo lắng về các biến thể của COVID-19.