Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM: Vang bóng di sản, dẫn lối mô hình y tế kiểu mẫu

Một đêm không ngủ giữa ba thập kỷ sáng đèn thắp nên sự sống

29 Tết Ất Tỵ 2025, trong những thời khắc cuối cùng của năm cũ, tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (UMC), một cuộc marathon âm thầm diễn ra.

Trước đó hai ngày, từ 27 Tết, bệnh viện tiếp nhận một trường hợp tai biến mạch máu não nặng, tiên lượng rất xấu, có nguy cơ tiến triển đến chết não. Các ê-kíp hồi sức tích cực đã nỗ lực tối đa, nhưng tình trạng người bệnh không cải thiện. Sau quá trình tư vấn đầy đủ, thấu đáo của Phòng Công tác xã hội, gia đình đã đồng thuận hiến tặng mô và bộ phận cơ thể theo đúng quy định pháp luật - một nghĩa cử nhân văn sâu sắc giữa thời điểm cận kề Tết.

Ngày 28 Tết, sau khi hoàn tất quy trình xác định chết não theo tiêu chuẩn chuyên môn, bệnh viện kích hoạt quy trình điều phối và ghép tạng. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc, hơn 200 y bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế thuộc nhiều chuyên khoa được huy động, triển khai đồng bộ 5 ca phẫu thuật: 1 ca lấy tạng, 1 ca ghép tim, 1 ca ghép gan và 2 ca ghép thận.

Các ê-kíp hồi sức, gây mê, phẫu thuật, điều dưỡng, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cùng bộ phận hành chính, hậu cần, vận chuyển phối hợp chặt chẽ. Nhiều nhân viên y tế đang trên đường về quê hoặc đang ở bên gia đình đã chủ động quay lại bệnh viện. Các ca ghép diễn ra xuyên đêm và hoàn tất vào ngày 29 Tết, mang lại cơ hội sống cho những người bệnh suy tạng giai đoạn cuối.

4 ca ghép tạng trong thời khắc đặc biệt ấy không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn và khả năng tổ chức của bệnh viện trong lĩnh vực ghép tim, gan, thận. Đồng thời còn gợi mở điều sâu xa hơn: một hệ thống đã được chuẩn bị bền bỉ để có thể vận hành chính xác, đồng bộ và nhân văn trong những giờ phút căng thẳng nhất.

Ánh đèn phòng mổ đêm 29 Tết là một trong vô vàn ánh đèn đã sáng suốt ba thập kỷ qua - những ánh đèn chưa từng tắt trong hành trình gìn giữ và thắp lên sự sống của UMC.

Vượt tường lửa định hình một biểu tượng y khoa

Trực thuộc Trường Đại học Y Dược TPHCM - một cơ sở đào tạo y khoa hàng đầu cả nước, bệnh viện được thành lập từ năm 1994 và sớm định hình mô hình “trung tâm y tế học thuật” tích hợp ba trụ cột: khám chữa bệnh - đào tạo - nghiên cứu khoa học.

UMC được nhìn nhận là mô hình y tế học thuật kiểu mẫu tại Việt Nam. Người đứng đầu ngành y tế Việt Nam - bà Đào Hồng Lan - đánh giá cao vai trò tiên phong của bệnh viện trong suốt ba thập kỷ qua, nhấn mạnh đây là mô hình Trường - Viện đầu tiên ở Việt Nam, góp phần quan trọng giải quyết khó khăn trong khám chữa bệnh và đào tạo nhân lực y tế.

Trong dòng chảy phát triển ấy, bệnh viện cũng khẳng định: những thành tựu đạt được hôm nay xuất phát từ sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Y tế, Lãnh đạo TPHCM, cùng với tầm nhìn của GS.TS.BS Trương Công Trung và GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối. Những người Thầy đã khai lối, mở đường với ý chí kiên định và niềm tin mãnh liệt vào thành công của sự kết hợp Trường - Bệnh viện.

Từ những ngày đầu thành lập, GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối đã tập hợp được những thầy thuốc, chuyên gia đầu ngành, cùng chung sức, đồng lòng và quyết tâm xây dựng một cơ sở khám chữa bệnh khang trang, hiện đại - đóng góp tích cực cho ngành y tế Việt Nam. Nền móng vững vàng ấy tạo ra di sản: tinh thần học thuật gắn chặt với thực tiễn lâm sàng, một văn hóa mà người thầy thuốc không chỉ điều trị, mà còn dạy và nghiên cứu trong cùng một không gian.

Di sản ấy không dừng lại ở một thế hệ. Qua từng giai đoạn phát triển, tập thể Ban lãnh đạo cùng toàn thể viên chức, người lao động UMC đã lặng lẽ kế thừa và bồi đắp giá trị Trường - Viện bằng sự đoàn kết, kỷ luật và khát vọng đổi mới không ngừng. Ở UMC, thành tựu chưa bao giờ là dấu ấn của một cá nhân riêng lẻ; đó là kết tinh của một tập thể cùng chung nhịp, cùng chia sẻ một tầm nhìn và cùng kiên định theo đuổi chuẩn mực học thuật.

Tiếp bước thế hệ khai lối, lớp lãnh đạo kế cận giữ vai trò “giữ nhịp” cho hành trình đổi mới ấy. Trong đó, PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - được nhắc đến như một điểm tựa quan trọng của giai đoạn phát triển mới. Ông không chỉ tiếp nối nền tảng học thuật đã được gây dựng mà còn thúc đẩy đổi mới quản trị, nâng cao an toàn người bệnh và tăng cường ứng dụng công nghệ cao trong điều trị, tiếp tục khẳng định mô hình “bệnh viện - trường đại học” như một chuẩn mực của y tế hiện đại.

Trong lĩnh vực chuyên môn, ông cùng các cộng sự thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu nhằm tìm kiếm giải pháp tối ưu cho chẩn đoán và điều trị. Không ngừng cập nhật và ứng dụng linh hoạt các kỹ thuật tiên tiến của thế giới, ông được giới chuyên môn ghi nhận là một trong những “bàn tay vàng” của phẫu thuật nội soi, đặc biệt trong lĩnh vực nội soi gan mật. Chính từ những bước đi tiên phong ấy, kỹ thuật phẫu thuật nội soi hiện đại của Việt Nam từng bước vươn tầm khu vực Đông Nam Á.

Song hành với chuyên môn là tư duy quản trị hiện đại. Dưới thời ông, bệnh viện triển khai nhiều kỹ thuật mới như máy X-quang vú 3D, tầm soát ung thư sớm; đạt chứng nhận quốc tế PRIME JCI, góp phần nâng chuẩn y tế Việt Nam lên tầm khu vực. UMC không chỉ là cơ sở điều trị uy tín mà còn trở thành mô hình mẫu mực của “bệnh viện - trường đại học”, nơi đào tạo, nghiên cứu và thực hành lâm sàng kết nối chặt chẽ trong cùng một hệ sinh thái.

Những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ đã được ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lao động vào ngày 30/12/2024, nhân kỷ niệm 30 năm thành lập. Danh hiệu ấy không chỉ là sự tôn vinh những đóng góp của các thế hệ lãnh đạo, thầy cô đi trước và tập thể cán bộ nhân viên, mà còn là động lực để bệnh viện tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong chăm sóc sức khỏe, đào tạo và nghiên cứu khoa học - xứng đáng là bệnh viện thực hành của một trường đại học y dược hàng đầu và đạt chuẩn quốc tế.

Từ một phòng khám nhỏ đến “điểm chạm” y tế lớn nhất: quy mô và năng lực phục vụ cộng đồng

Hơn 30 năm sau ngày thành lập, từ một phòng khám đa khoa nhỏ, bệnh viện đã trở thành bệnh viện đa khoa hoàn chỉnh với 3 cơ sở, quy mô 1.000 giường bệnh. Mỗi năm tiếp nhận khoảng 2,5 triệu lượt khám ngoại trú, 109.000 lượt điều trị nội trú, 42.000 lượt phẫu thuật. Số lượt khám ngoại trú cao nhất cả nước, trung bình hơn 8.000 lượt/ngày.

Điều khiến UMC trở thành lựa chọn của đông đảo người bệnh không chỉ nằm ở quy mô, mà ở năng lực triển khai nhiều kỹ thuật chuyên khoa sâu, kỹ thuật cao mới. Nhiều kỹ thuật đạt chuẩn quốc tế, thậm chí là kỹ thuật mới lần đầu tại Việt Nam, trong đó có ghép tạng (thận, gan, tim…). Bệnh viện đáp ứng cả chuyên môn và dịch vụ, được người bệnh tin tưởng lựa chọn, giúp nhiều người không phải tốn nhiều chi phí ra nước ngoài khám chữa bệnh.

Thế mạnh điều trị chuyên sâu - đa mô thức: “một điểm chạm” cho bệnh lý phức tạp

Là một bệnh viện đa khoa, UMC phát triển lợi thế vượt trội với mô hình điều trị đa mô thức: “Người bệnh đến UMC chỉ cần một điểm chạm - một địa chỉ để giải quyết các bệnh lý phức tạp mà không phải đi nhiều nơi, giúp tiết kiệm chi phí và tối ưu hóa hiệu quả điều trị”.

Để làm được điều đó, các trung tâm, khoa, đơn vị phối hợp chặt chẽ trong điều trị toàn diện, ứng dụng nhiều kỹ thuật chuyên sâu. Bệnh viện triển khai các mô hình tiên tiến như: Điều trị ngoại trú đa chuyên khoa tích hợp; Đơn vị tư vấn và chăm sóc bệnh mạn tính theo chuẩn quốc tế; Hệ thống trung tâm chuyên sâu: tim mạch, tiêu hóa, thận - tiết niệu, đột quỵ…

Trong nội bộ hệ thống, mỗi chuyên khoa không chỉ nâng cao chuyên môn mà còn ý thức trách nhiệm nâng tầm ảnh hưởng của chuyên khoa mình trên “bản đồ y khoa” của UMC, của ngành y tế Việt Nam và cả khu vực.

Đáng chú ý, bệnh viện xác định việc khai thác và sử dụng hiệu quả dữ liệu y tế phải trở thành chiến lược quan trọng: thu thập - xử lý - phân tích dữ liệu để tìm hướng đi mới, phác đồ mới, nhằm điều trị toàn diện và hiệu quả hơn. Song song đó, chiến lược xây dựng trung tâm tầm soát và chẩn đoán bằng công nghệ cao hướng tới mục tiêu phát hiện sớm bệnh nguy hiểm ở giai đoạn chưa có triệu chứng, tối ưu hóa công tác khám chữa bệnh, giảm chi phí và nâng cao sức khỏe người bệnh.

Trong bức tranh lớn của thành phố, định hướng phát triển ngành y tế TPHCM là trở thành trung tâm y tế khu vực Đông Nam Á. UMC nhìn mình như một phần của chiến lược ấy: tập trung phát triển kỹ thuật chuyên sâu ngang tầm khu vực, nâng cao chất lượng dịch vụ đạt chuẩn quốc tế và trở thành địa chỉ y tế tin cậy cho người dân Đông Nam Á.

Con người - nơi “Trường” và “Viện” gặp nhau trong một chiếc áo blouse

Nếu công nghệ là hạ tầng, thì con người là linh hồn của bệnh viện học thuật. Hiện UMC có 4.219 viên chức và người lao động; 97 giáo sư và phó giáo sư; 272 tiến sĩ và bác sĩ chuyên khoa II; 800 thạc sĩ và bác sĩ chuyên khoa I; riêng khối điều dưỡng có 4 tiến sĩ, 57 thạc sĩ và chuyên khoa I.

Bệnh viện luôn xem nguồn nhân lực chất lượng là tài sản lớn nhất, với cơ chế tuyển - dùng - giữ - phát triển. Cùng với đó, UMC xem chất lượng quản trị không phải là câu chuyện riêng của ban lãnh đạo mà mỗi thành viên đều là những "nhà lãnh đạo của chính mình" trong cuộc sống, trong công việc, lĩnh vực mình đang phụ trách. Văn hóa quản trị từ mỗi cá nhân không chỉ cá nhân tỏa sáng mà còn tạo nên sức mạnh tập thể.

Là cơ sở thực hành của Đại học Y Dược TPHCM, bệnh viện hướng tới xây dựng bệnh viện thực hành kiểu mẫu, nơi chăm sóc sức khỏe hòa quyện với đào tạo và nghiên cứu khoa học. Ở đây, “người thầy giáo - thầy thuốc - nhà khoa học” không phải ba vai trò tách rời, mà hòa vào nhau trong cùng một nhịp sống bệnh viện: giảng dạy từ giường bệnh, nghiên cứu từ thực tiễn lâm sàng, rồi lại mang kết quả nghiên cứu trở lại phục vụ người bệnh.

Văn hóa đại học - đặc trưng của một bệnh viện thực hành của trường - khiến mỗi thành viên vừa phải là người thầy mẫu mực, sẵn sàng truyền đạt, chia sẻ kiến thức, vừa là người trò khiêm tốn, chủ động học hỏi và trau dồi chuyên môn. Cũng từ nền văn hóa ấy, bệnh viện trở thành nơi giao lưu tri thức quốc tế, đón đồng nghiệp khắp nơi trên thế giới đến học tập, trao đổi kinh nghiệm, tạo nên những kết nối giá trị trong cộng đồng y khoa.

Chuyển đổi số: “đôi cánh số” để tiến vào y tế thông minh

UMC được đánh giá là tiên phong chuyển đổi số, định hình chuẩn mực điều trị mới. Hướng tới mục tiêu “bệnh viện thông minh”, bệnh viện đầu tư mạnh mẽ vào: hồ sơ bệnh án điện tử; quản lý chuỗi quy trình khám chữa bệnh tự động; ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh; khám chữa bệnh từ xa. Đặc biệt, đây là đơn vị đầu tiên của cả nước đạt cấp độ 6 HIMSS EMRAM - chứng nhận quốc tế về mức độ phát triển công nghệ thông tin trong y tế.

Bệnh viện được nhận định là điểm sáng trong chuẩn hóa dữ liệu y tế - bước đi quan trọng để xây dựng “hồ sơ sức khỏe số”. Từ tháng 8/2022, UMC tích hợp SNOMED CT - chuẩn quốc tế về mã hóa dữ liệu y học - vào hệ thống bệnh án điện tử. Đến nay, hơn 80 mẫu bệnh án đã được chuẩn hóa. SNOMED CT không chỉ là danh sách mã bệnh hay thủ thuật; đó là tập hợp khổng lồ gồm hơn 400.000 khái niệm y khoa được mã hóa và tổ chức logic, cho phép dữ liệu chẩn đoán - điều trị - toa thuốc có thể liên thông, so sánh và phân tích tự động, nhất quán.

Ngày 26/2, bệnh viện vinh dự nhận 2 giải thưởng Thành tựu Y khoa Việt Nam 2024, gồm Giải nhì “Giải pháp đột phá trong mã hóa dữ liệu lâm sàng bằng SNOMED CT”; Giải ba“Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và triển khai hiệu quả công tác dược bệnh viện”.

Hai công trình này được xem như “đôi cánh số” giúp bệnh viện tiến vào nền y tế thông minh. Tác động của chuyển đổi số thể hiện rõ trong trải nghiệm người bệnh. Song song đó, hệ thống quản lý thuốc điện tử được xem là hình mẫu về minh bạch và an toàn. Bắt đầu từ năm 2017, bệnh viện số hóa toàn bộ quy trình dược từ cung ứng, lưu trữ, cấp phát đến sử dụng, mang lại nhiều lợi ích: giảm sai sót kê đơn và sử dụng thuốc, nâng cao an toàn điều trị; rút ngắn thời gian xử lý thông tin thuốc để bác sĩ và dược sĩ theo dõi chính xác hơn; tăng cường quản lý thuốc, tối ưu cung ứng và dự trữ.

Hệ thống còn hỗ trợ dược lâm sàng, giám sát sử dụng thuốc hợp lý, tích hợp dữ liệu thuốc với các hồ sơ bệnh án chuyên khoa, tạo nên một hệ sinh thái thông tin y tế thông minh, đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao. Nhờ những thành tựu số hóa, bệnh viện đang từng ngày định hình mô hình “bệnh viện thông minh” - nơi quy trình vận hành bằng dữ liệu nhưng vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi nhân văn và trách nhiệm của ngành.

Hợp tác quốc tế - nghiên cứu đột phá: Chuẩn mực hóa để vươn tầm

Song song với chuyển đổi số và nâng cao năng lực điều trị, UMC xác định hợp tác quốc tế và nghiên cứu khoa học là hai trụ cột quan trọng để duy trì và nâng tầm chuẩn mực.

Bệnh viện hiện mở rộng hợp tác với hơn 30 đối tác y khoa lớn tại Mỹ, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore… Các chương trình trao đổi chuyên môn, hội thảo học thuật, chuyển giao kỹ thuật giúp đội ngũ bác sĩ tiếp cận nhanh hơn với những tiến bộ y học hiện đại, đồng thời đưa kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam ra diễn đàn khu vực và quốc tế.

Không dừng lại ở tiếp nhận tri thức, UMC chủ động kiến tạo tri thức. Với chính sách khuyến khích và đầu tư mạnh mẽ cho nghiên cứu khoa học, bệnh viện xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển mạng lưới nghiên cứu lâm sàng hoạt động hiệu quả, chú trọng ươm mầm tài năng trẻ. Nhiều công trình được đăng tải trên các tạp chí uy tín quốc tế, đạt giải thưởng và được báo cáo tại các hội nghị chuyên ngành lớn.

Một hướng phát triển quan trọng của UMC là đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản và ứng dụng sinh học phân tử, đặc biệt trong lĩnh vực gen học và y học cá thể hóa - mở ra những cơ hội mới cho chẩn đoán và điều trị chính xác hơn. Từ thực tiễn lâm sàng, kết quả nghiên cứu được ứng dụng trở lại vào điều trị, giúp người bệnh thụ hưởng trực tiếp thành quả của học thuật.

Song song đó, tinh thần “lấy người bệnh làm trung tâm” được cụ thể hóa không chỉ ở phác đồ điều trị, mà còn ở trải nghiệm dịch vụ. Bệnh viện chú trọng phát triển các dịch vụ thân thiện, chính sách hỗ trợ cộng đồng, truyền thông y tế và tư vấn sức khỏe chủ động. Chuẩn mực quốc tế không chỉ thể hiện trong kỹ thuật hay công bố khoa học, mà trong từng chi tiết nhỏ của quy trình chăm sóc và tương tác với người bệnh.

Chính sự kết hợp giữa hợp tác quốc tế, nghiên cứu đột phá và trải nghiệm người bệnh được chuẩn mực hóa đã tạo nên nền móng vững chắc để UMC không chỉ phát triển bền vững, mà còn từng bước vươn tầm khu vực và thế giới.

Bốn trụ cột nâng bước tương lai

Người “giữ lửa” của UMC, PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc nhìn hành trình phát triển của bệnh viện như một chặng đường bền bỉ được gây dựng từ nhiều thế hệ. Theo ông, UMC không chỉ là một cơ sở khám chữa bệnh, mà là nơi hội tụ của những trái tim yêu nghề, của khát vọng cống hiến và sự gắn kết giữa các thế hệ thầy - trò.

Tiên phong - Thấu hiểu - Chuẩn mực - An toàn không phải là khẩu hiệu. Đó là những giá trị đã được bồi đắp qua thời gian và trở thành nền tảng để chúng tôi phát triển bền vững. Với ông, sức mạnh của UMC nằm ở tinh thần học thuật gắn với thực tiễn, ở sự đoàn kết của tập thể và ở niềm tin chung vào một hướng đi dài hạn.

Trước những vận hội và thách thức mới của ngành y tế, cùng kỳ vọng ngày càng cao của người dân, ông cho rằng đổi mới là điều tất yếu. “Khi mỗi thành viên đều ý thức mình là một phần của hành trình ấy, chúng ta có đủ nội lực để thích ứng, để sáng tạo và để tiến xa hơn” - PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc bày tỏ.

Trong giai đoạn mới, UMC xác định phát triển dựa trên 4 trụ cột: nâng tầm trung tâm điều trị chuyên sâu; đẩy mạnh nghiên cứu - đào tạo gắn kết quốc tế; hoàn thiện hệ sinh thái y tế số toàn diện; và xây dựng nền tảng y tế công bằng, bền vững, nhân ái. Theo PGS Nguyễn Hoàng Bắc, khi tri thức, công nghệ và y đức cùng song hành, bệnh viện không chỉ giữ vững vị thế trong nước mà còn từng bước khẳng định dấu ấn trên bản đồ y khoa khu vực.

Và khi tháng Hai về, câu chuyện 4 ca ghép tạng ngày 29 Tết như một lát cắt đặc biệt để nhắc nhớ: sau những kỹ thuật đỉnh cao, sau những hệ thống công nghệ, sau những mô hình quản trị hiện đại… vẫn là con người - những thầy thuốc và nhân viên y tế sẵn sàng quay lại bệnh viện khi Tết đang ở rất gần, để giữ sự sống ở lại.

Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, AloBacsi trân trọng gửi lời tri ân và lời chúc sức khỏe đến tập thể lãnh đạo, Quý Thầy, Cô, cùng toàn thể viên chức, người lao động Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM. Kính chúc Quý Thầy, Cô luôn vững vàng, bình an, tiếp tục “giữ lửa” học thuật, “giữ nhịp” đổi mới và “giữ trọn” trái tim người thầy thuốc trên hành trình phụng sự cộng đồng.