ALOBACSI HEALTH RADAR TODAY - Sáng 17/11/2026
SÁNG 17/11/2026, NHỮNG CÂU CHUYỆN Y TẾ NỔI BẬT:
1. WHO ban hành tài liệu hướng dẫn: Ứng phó tình trạng ký sinh trùng sốt rét kháng artemisinin mở rộng
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức xuất bản tài liệu hướng dẫn cập nhật chiến lược phòng chống kháng thuốc sốt rét giai đoạn 2026–2030. Báo cáo cảnh báo sự gia tăng tỷ lệ đột biến gen PfKelch13 làm giảm hiệu lực của phác đồ phối hợp có artemisinin (ACTs) tại một số quốc gia vùng Sừng châu Phi và tiểu vùng sông Mekong. WHO khuyến nghị triển khai luân phiên phác đồ điều trị 3 thuốc kết hợp (TACTs) đồng thời tăng cường giám sát phân tử định kỳ tại các điểm nóng dịch tễ. Hạn chế: Chi phí sản xuất phác đồ phối hợp ba thuốc cao hơn và nguy cơ gia tăng tác dụng phụ trên đường tiêu hóa đòi hỏi hệ thống dược cảnh giác chặt chẽ tại tuyến cơ sở.
Nguồn: World Health Organization - Strategy to Respond to Antimalarial Drug Resistance
2. Thuốc uống Iptacopan giảm 35,1% đạm niệu ở bệnh nhân mắc bệnh cầu thận C3
Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược giai đoạn III APPEAR-C3G công bố trên The New England Journal of Medicine (NEJM) (n = 74) đánh giá hiệu quả của iptacopan (chất ức chế chọn lọc yếu tố B đường uống thuộc con đường bổ thể nhánh phụ) ở bệnh nhân trưởng thành mắc bệnh cầu thận C3 (C3G) nguyên phát. Primary Endpoint tại tháng thứ 6 ghi nhận nhóm điều trị giảm 35,1% tỷ lệ protein/creatinine trong nước tiểu 24 giờ so với nhóm giả dược (P = 0.0014), đồng thời ổn định độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) và làm sạch lắng đọng C3 trên sinh thiết thận. Hạn chế: Bệnh nhân cần được tiêm phòng đầy đủ vắc-xin chống vi khuẩn có vỏ bọc (phế cầu, não mô cầu, Hib) trước khi khởi trị để phòng ngừa nhiễm trùng xâm lấn.
Nguồn: The New England Journal of Medicine - Iptacopan in C3 Glomerulopathy: Results from the Phase 3 APPEAR-C3G Trial
3. Vắc-xin phối hợp mRNA-1365 tạo đáp ứng miễn dịch bền vững phòng RSV và hMPV ở trẻ em
Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi giai đoạn III (n = 4.200) công bố trên The Lancet đánh giá tính an toàn và khả năng sinh miễn dịch của vắc-xin mRNA-1365 (mã hóa đồng thời protein F dạng tiền hợp bào của virus hợp bào hô hấp RSV và virus metapneumovirus ở người hMPV) ở trẻ em từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi. Primary Endpoint ghi nhận vắc-xin kích thích hiệu giá kháng thể trung hòa tăng gấp 12 lần đối với cả hai tác nhân gây bệnh và đạt hiệu quả bảo vệ 81,2% (95% CI: 71.5–87.9) chống lại nhiễm trùng đường hô hấp dưới phải nhập viện. Hạn chế: Phản ứng sốt nhẹ thoáng qua sau tiêm xuất hiện ở 19,5% trẻ nhỏ trong 48 giờ đầu, cần tư vấn hướng dẫn theo dõi cho phụ huynh.
Nguồn: The Lancet - Phase 3 Evaluation of Combined mRNA-1365 Vaccine Against RSV and hMPV in Young Children
4. FDA phê duyệt Anitocabtagene autoleucel cho bệnh nhân đa u tủy xương tái phát hoặc kháng trị sau ít nhất 3 phác đồ
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức cấp phép phê duyệt cho anitocabtagene autoleucel (liệu pháp tế bào CAR-T tự thân sử dụng miền gắn kết tổng hợp D-domain nhắm mục tiêu BCMA) cho bệnh nhân trưởng thành mắc đa u tủy xương tái phát hoặc kháng trị đã qua ít nhất 3 nhóm thuốc chuẩn. Phê duyệt dựa trên thử nghiệm giai đoạn II iMMagine-1 đạt Primary Endpoint với Tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR) đạt 95% và tỷ lệ đạt đáp ứng hoàn toàn nghiêm ngặt (sCR) đạt 62% tại thời điểm theo dõi trung vị 14 tháng. Hạn chế: Không ghi nhận hội chứng nhiễm độc thần kinh muộn kiểu Parkinson, tuy nhiên hội chứng giải phóng cytokine (CRS) độ 1–2 vẫn xuất hiện ở 78% bệnh nhân.
Nguồn: U.S. Food and Drug Administration (FDA) - Anitocabtagene Autoleucel Approval for Relapsed or Refractory Multiple Myeloma
5. Giảm thời gian ngồi tĩnh tại dưới 6 giờ mỗi ngày giúp hạ 19% nguy cơ tử vong tim mạch ở người cao tuổi
Nghiên cứu thuần tập tiến cứu trên 38.500 người trưởng thành từ 65 tuổi trở lên (đeo gia tốc kế theo dõi vận động liên tục trong 7 ngày) theo dõi dọc trong 8 năm công bố trên JAMA Internal Medicine đánh giá mối liên quan giữa tổng thời gian ngồi tĩnh tại và các biến cố tim mạch. Kết quả chỉ ra rằng nhóm duy trì tổng thời gian ngồi dưới 6 giờ/ngày và đứng dậy vận động nhẹ mỗi 30 phút có nguy cơ tử vong do nguyên nhân tim mạch thấp hơn 19% (HR = 0.81; 95% CI: 0.73–0.90; P < 0.001) so với nhóm ngồi trên 10 giờ/ngày, ngay cả khi đã hiệu chỉnh theo mức độ tập thể dục cường độ vừa. Hạn chế: Thiết kế quan sát chưa thể loại trừ hoàn toàn yếu tố nhiễu từ tình trạng suy yếu thể chất tiềm ẩn chưa được chẩn đoán ở nhóm ngồi nhiều.
Nguồn: JAMA Internal Medicine - Accelerometer-Measured Sedentary Behavior and Cardiovascular Mortality in Older Adults
6. Hệ thống phân phối hạt nano lipid nhắm trúng đích tủy xương giúp chỉnh sửa gen in vivo cho bệnh hồng cầu hình liềm
Nghiên cứu công nghệ sinh học công bố trên Nature Biotechnology giới thiệu thế hệ hạt nano lipid (LNP) mới gắn phối tử kháng thể chống thụ thể CD117, cho phép vận chuyển trực tiếp hệ thống chỉnh sửa bazơ (adenine base editor) vào tế bào gốc tạo máu (HSCs) ngay bên trong tủy xương qua đường tiêm tĩnh mạch. Thử nghiệm tiền lâm sàng trên mô hình động vật linh trưởng ghi nhận tỷ lệ chỉnh sửa chính xác gen HBG1/2 đạt 58%, kích hoạt sản xuất hemoglobin bào thai (HbF) bền vững trên 45% hồng cầu lưu hành mà không cần hóa trị diệt tủy trước đó. Hạn chế: Cần đánh giá thêm độc tính gan thoáng qua và nguy cơ chỉnh sửa ngoài mục tiêu trước khi triển khai thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I.
Nguồn: Nature Biotechnology - Targeted In Vivo Base Editing of Hematopoietic Stem Cells via CD117-Conjugated LNPs
7. Kháng thể liên hợp thuốc Sigvotatug vedotin cho thấy hiệu quả cao trong ung thư phổi tế bào không nhỏ không vảy
Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II công bố trên Clinical Cancer Research đánh giá sigvotatug vedotin (ADC nhắm mục tiêu integrin beta-6 mang đầu tải MMAE) kết hợp với pembrolizumab ở 84 bệnh nhân ung thư phổi tế bào không nhỏ (NSCLC) thể không vảy tiến triển chưa qua điều trị. Primary Endpoint đạt kết quả khả quan với Tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR) đạt 57,1% và Thời gian sống thêm không tiến triển (PFS trung bình) đạt 11,2 tháng. Hạn chế: Bệnh lý thần kinh ngoại biên độ 1–2 và mệt mỏi xuất hiện ở 34% bệnh nhân, đòi hỏi theo dõi và điều chỉnh liều kịp thời.
Nguồn: Clinical Cancer Research - Sigvotatug Vedotin Plus Pembrolizumab in First-Line Nonsquamous NSCLC
8. Liệu pháp điều biến co bóp cơ tim (CCM) cải thiện dung nạp gắng sức ở bệnh nhân suy tim phân suất tống máu bảo tồn
Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đối chứng (n = 420) đăng trên tạp chí Circulation: Heart Failure đánh giá hiệu quả của thiết bị cấy ghép điều biến co bóp cơ tim (Cardiac Contractility Modulation - CCM) phát xung điện không kích thích trong thời kỳ trơ tuyệt đối ở bệnh nhân suy tim có phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF, LVEF ge 50%) còn triệu chứng NYHA II–III. Tại thời điểm 12 tháng, nhóm can thiệp ghi nhận mức tăng đỉnh tiêu thụ oxy (Peak VO_2) trung bình +1,8,mL/kg/phút (P < 0.001) và giảm 32% tỷ lệ nhập viện do suy tim mất bù so với nhóm điều trị nội khoa chuẩn. Hạn chế: Thủ thuật cấy thiết bị vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng túi máy hoặc huyết khối tĩnh mạch dưới đòn ở khoảng 2,4% người bệnh.
Nguồn: Circulation: Heart Failure - Cardiac Contractility Modulation in Patients with Heart Failure with Preserved Ejection Fraction
9. FDA cấp phép lưu hành xét nghiệm máu sinh học phân tử phát hiện sớm ung thư đại trực tràng ở người từ 45 tuổi trở lên
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức phê duyệt bộ xét nghiệm sàng lọc dựa trên phân tích DNA tự do trong huyết tương (cfDNA) kết hợp dấu ấn methyl hóa và phân mảnh bộ gen dành cho người trưởng thành từ 45 tuổi trở lên có nguy cơ trung bình mắc ung thư đại trực tràng. Dữ liệu nghiên cứu thẩm định lâm sàng trên 22.000 người cho thấy xét nghiệm đạt độ nhạy 86,4% đối với ung thư đại trực tràng ở mọi giai đoạn (đạt 78,5% ở giai đoạn I) và độ đặc hiệu 91,2%. Hạn chế: Độ nhạy đối với u tuyến tiến triển (polyp tiền ung thư) chỉ đạt 16,8%, do đó nội soi đại tràng vẫn là tiêu chuẩn vàng để phát hiện và cắt bỏ tổn thương tiền ung thư.
Nguồn: U.S. Food and Drug Administration (FDA) - Approval of Blood-Based Liquid Biopsy Screening Test for Colorectal Cancer
10. Quỹ học bổng nghiên cứu y học lâm sàng Postdoctoral Fellowships 2027 – European Association for the Study of the Liver
Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Châu Âu (EASL) chính thức thông báo mở cổng tiếp nhận hồ sơ Chương trình Học bổng Nghiên cứu Sau Tiến sĩ Daniel Alagille và Sheila Sherlock 2027. Chương trình tài trợ toàn phần sinh hoạt phí, bảo hiểm và kinh phí nghiên cứu lên tới 50.000 EUR/năm trong thời gian từ 12 đến 24 tháng dành cho các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa - gan mật và nhà khoa học trẻ thực hiện các dự án nghiên cứu chuyển giao tại các trung tâm gan mật hàng đầu Châu Âu.
Nguồn: European Association for the Study of the Liver - EASL Fellowships and Grants Portal
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
