Xuân về lại sổ mũi: Có phải do dị ứng phấn hoa?

Dị ứng phấn hoa là gì?

Dị ứng phấn hoa xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các hạt phấn từ cây cối, cỏ dại hoặc hoa trong không khí. Khi hít phải phấn hoa, cơ thể giải phóng histamin và các chất trung gian gây viêm, dẫn đến hàng loạt triệu chứng ở đường hô hấp trên.

Ở Việt Nam, dị ứng phấn hoa thường tăng vào thời điểm giao mùa xuân - hè, khi nhiều loài cây bắt đầu ra hoa, thời tiết ấm dần, độ ẩm cao và gió nhẹ giúp phấn hoa phát tán rộng hơn.

Dấu hiệu gợi ý dị ứng phấn hoa

Viêm mũi dị ứng do phấn hoa thường có các đặc điểm sau:

- Sổ mũi trong, loãng; hắt hơi thành tràng, nhất là buổi sáng.

- Ngứa mũi, ngứa họng, ngứa mắt; chảy nước mắt.

- Nghẹt mũi nhưng ít khi sốt.

- Triệu chứng tái đi tái lại theo mùa, thường nặng lên khi ra ngoài trời, tiếp xúc nhiều với cây cỏ.

Điểm đáng chú ý là các triệu chứng này không kèm mệt mỏi nhiều, đau nhức người hay sốt cao như cảm cúm do virus.

Không phải sổ mũi mùa xuân nào cũng là dị ứng phấn hoa

Bên cạnh phấn hoa, nhiều yếu tố khác trong mùa xuân cũng có thể gây sổ mũi:

- Thời tiết thay đổi đột ngột làm niêm mạc mũi nhạy cảm hơn.

- Nhiễm siêu vi đường hô hấp: thường kèm sốt nhẹ, đau họng, mệt mỏi, triệu chứng kéo dài 5–7 ngày rồi tự khỏi.

- Dị ứng bụi nhà, nấm mốc: mùa xuân độ ẩm cao, nấm mốc phát triển mạnh trong nhà kín.

- Viêm mũi vận mạch: sổ mũi, nghẹt mũi khi gặp gió lạnh, mùi lạ, khói bụi nhưng không liên quan đến dị nguyên đặc hiệu.

Vì vậy, để xác định chính xác có phải dị ứng phấn hoa hay không, cần dựa vào tính chất triệu chứng, yếu tố khởi phát và tiền sử dị ứng của người bệnh.

Khi nào nên đi khám?

Người bệnh nên đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Dị ứng - Miễn dịch khi:

- Sổ mũi, nghẹt mũi kéo dài trên 2 tuần, tái phát nhiều năm liền.

- Triệu chứng ảnh hưởng đến giấc ngủ, học tập, làm việc.

- Có kèm ho kéo dài, khò khè, nghi ngờ liên quan hen phế quản.

- Dùng thuốc thông thường nhưng không cải thiện.

Bác sĩ có thể chỉ định test dị ứng (test lẩy da, xét nghiệm IgE đặc hiệu) để xác định dị nguyên, từ đó có hướng điều trị và phòng tránh phù hợp.

Điều trị và phòng ngừa ra sao?

Nguyên tắc điều trị viêm mũi dị ứng do phấn hoa gồm:

- Tránh tiếp xúc dị nguyên: hạn chế ra ngoài vào thời điểm phấn hoa nhiều, đeo khẩu trang, tắm rửa - rửa mũi sau khi về nhà.

- Dùng thuốc theo chỉ định: thuốc kháng histamin, xịt mũi corticoid giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả nếu dùng đúng cách.

- Giữ môi trường sống sạch, thông thoáng, hạn chế bụi, nấm mốc.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc liệu pháp miễn dịch đặc hiệu cho người dị ứng nặng, kéo dài.

Sổ mũi mỗi khi xuân về rất có thể là dấu hiệu của dị ứng phấn hoa, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Việc phân biệt đúng nguyên nhân giúp điều trị hiệu quả, tránh lạm dụng thuốc và cải thiện chất lượng cuộc sống. Khi các triệu chứng tái diễn theo mùa và kéo dài, người bệnh không nên chủ quan mà cần đi khám để được tư vấn chuyên khoa phù hợp.