Tại sao chúng ta lại có nước mũi và nó đến từ đâu?

Nước mũi được tạo ra từ đâu?

Nước mũi được sản xuất bởi các tuyến tiết nhầy nằm trong niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi. Bên cạnh đó, các tế bào hình đài trong lớp niêm mạc cũng góp phần tiết chất nhầy để giữ bề mặt đường hô hấp luôn ẩm.

Thành phần của nước mũi chủ yếu là nước (chiếm khoảng 95%), kết hợp với protein, enzyme, kháng thể, muối khoáng và các chất nhầy (mucin). Chính mucin tạo nên độ đặc, dính đặc trưng của nước mũi, giúp giữ lại bụi bẩn và vi sinh vật.

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, mũi và xoang có thể sản xuất khoảng 1-1,5 lít chất nhầy mỗi ngày. Phần lớn lượng này không chảy ra ngoài mà âm thầm di chuyển xuống họng rồi được nuốt vào dạ dày. Nhờ vậy, nhiều người không hề nhận ra cơ thể vẫn đang tạo nước mũi liên tục.

Nước mũi có vai trò gì?

Dù thường bị xem là "phiền toái", nước mũi thực chất mang nhiều chức năng quan trọng.

Trước hết, đây là "hàng rào lọc" đầu tiên của hệ hô hấp. Khi hít vào, bụi mịn, phấn hoa, vi khuẩn, virus và nhiều hạt nhỏ trong không khí sẽ bị lớp chất nhầy giữ lại, hạn chế chúng xâm nhập sâu xuống phổi.

Thứ hai, nước mũi giúp làm ẩm và làm ấm không khí trước khi đến đường hô hấp dưới. Điều này đặc biệt quan trọng khi thời tiết lạnh hoặc hanh khô, giúp giảm kích ứng niêm mạc và bảo vệ chức năng của phổi.

Ngoài ra, nước mũi còn chứa nhiều thành phần miễn dịch như kháng thể IgA, lysozyme, lactoferrin và các enzyme có khả năng ức chế hoặc tiêu diệt một số vi sinh vật, góp phần giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Vì sao khi bị bệnh nước mũi lại nhiều hơn?

Khi virus, vi khuẩn hoặc các chất gây dị ứng tấn công, niêm mạc mũi sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết chất nhầy nhằm cuốn trôi tác nhân gây hại ra khỏi cơ thể.

Đồng thời, các mạch máu trong niêm mạc giãn ra, dịch thoát ra nhiều hơn khiến nước mũi trở nên loãng và chảy liên tục. Đây là lý do người bị cảm lạnh thường phải lau mũi nhiều lần trong ngày.

Nếu phản ứng viêm kéo dài, nước mũi có thể trở nên đặc hơn do chứa nhiều tế bào miễn dịch, xác vi khuẩn và protein viêm.

Màu sắc của nước mũi nói lên điều gì?

Nước mũi trong suốt thường gặp ở người khỏe mạnh hoặc giai đoạn đầu của cảm lạnh, viêm mũi dị ứng.

Nước mũi trắng hoặc đục có thể xuất hiện khi niêm mạc sưng nề, chất nhầy trở nên đặc hơn.

Nước mũi màu vàng hoặc xanh thường phản ánh sự hiện diện của nhiều bạch cầu đang tham gia phản ứng miễn dịch. Tuy nhiên, màu sắc này không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm khuẩn và không phải lúc nào cũng cần dùng kháng sinh.

Nếu nước mũi có mùi hôi, lẫn nhiều máu, kéo dài trên 10 ngày kèm sốt cao, đau vùng mặt hoặc nghẹt mũi nặng, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân.

Làm thế nào để giữ mũi khỏe mạnh?

Để niêm mạc mũi hoạt động hiệu quả, nên uống đủ nước, duy trì độ ẩm không khí phù hợp, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc và các chất ô nhiễm.

Có thể rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý khi bị cảm, dị ứng hoặc sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi nhằm loại bỏ chất bẩn và làm sạch niêm mạc. Tuy nhiên, không nên lạm dụng các thuốc xịt co mạch kéo dài vì có thể gây nghẹt mũi hồi ứng.

Nước mũi là một phần không thể thiếu của hệ miễn dịch bẩm sinh. Dù thường bị xem là biểu hiện khó chịu khi mắc bệnh, chất nhầy này thực chất đang âm thầm bảo vệ đường hô hấp mỗi ngày. Hiểu đúng về vai trò của nước mũi sẽ giúp mỗi người biết cách chăm sóc mũi đúng cách và nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường cần được thăm khám.