Viêm tụy cấp nguy hiểm thế nào? Những dấu hiệu cảnh báo cần đi cấp cứu
Viêm tụy cấp thường khởi phát đột ngột với cơn đau dữ dội vùng thượng vị, có thể lan ra sau lưng. Nếu tình trạng viêm diễn tiến nặng, người bệnh có thể đối mặt với suy đa cơ quan, nhiễm trùng, xuất huyết, thậm chí đe dọa tính mạng.
Viêm tụy cấp là gì?
Tuyến tụy nằm phía sau dạ dày, đảm nhiệm hai chức năng quan trọng là sản xuất hormone insulin và tiết các enzyme tiêu hóa. Viêm tụy cấp xảy ra khi tuyến tụy bị viêm đột ngột, các enzyme tiêu hóa được hoạt hóa quá sớm và gây tổn thương chính mô tụy. Bệnh có thể diễn tiến từ nhẹ, hồi phục sau vài ngày điều trị, đến thể nặng cần điều trị tích cực tại bệnh viện.
Hai nguyên nhân thường gặp của viêm tụy cấp là sỏi mật và sử dụng rượu bia nhiều. Ngoài ra, bệnh có thể liên quan đến tăng triglyceride máu, một số thuốc, chấn thương vùng bụng, nhiễm trùng hoặc sau thủ thuật ERCP.
Triệu chứng điển hình là đau vùng bụng trên, thường ở thượng vị, xuất hiện đột ngột hoặc tăng dần, có thể lan ra sau lưng và kéo dài nhiều giờ đến nhiều ngày. Người bệnh cũng có thể buồn nôn, nôn, sốt, tim đập nhanh, bụng chướng hoặc đau khi ấn vào bụng.
Việc chẩn đoán không dựa vào một triệu chứng đơn lẻ. Bác sĩ thường kết hợp thăm khám với xét nghiệm máu, đặc biệt là amylase, lipase, cùng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, CT hoặc MRI/MRCP tùy trường hợp.

Những biến chứng đặc biệt nguy hiểm
Điều đáng lo ngại ở viêm tụy cấp không chỉ là cơn đau mà còn là khả năng phản ứng viêm lan rộng, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.
Suy hô hấp: Phản ứng viêm nặng có thể ảnh hưởng đến phổi, khiến người bệnh khó thở, giảm oxy máu, thậm chí suy hô hấp và cần hỗ trợ hô hấp.
Suy thận cấp: Nôn ói nhiều, mất nước và tình trạng viêm nặng có thể làm giảm tưới máu thận. Trong trường hợp nghiêm trọng, chức năng thận suy giảm nhanh và có thể cần lọc máu.
Tụt huyết áp, suy tuần hoàn và suy đa cơ quan: Viêm tụy cấp nặng có thể gây mất dịch đáng kể và phản ứng viêm toàn thân, dẫn đến tụt huyết áp, ảnh hưởng chức năng tim, phổi, thận và các cơ quan khác. Đây là một trong những biến chứng đe dọa tính mạng nhất.
Hoại tử và nhiễm trùng: Mô tụy hoặc mô quanh tụy có thể bị tổn thương, hoại tử. Khi vùng hoại tử bị nhiễm trùng, tình trạng bệnh có thể diễn tiến rất nặng, nguy cơ nhiễm trùng toàn thân và sốc nhiễm trùng tăng lên.
Chảy máu: Viêm và tổn thương mô có thể gây xuất huyết trong ổ bụng hoặc vùng quanh tụy. Đây là biến chứng nghiêm trọng cần được phát hiện và xử trí tại bệnh viện.
Nang giả tụy và biến chứng đường mật: Sau đợt viêm, dịch tụy có thể tích tụ tạo thành nang giả tụy. Một số trường hợp còn xuất hiện rò hoặc tắc nghẽn đường tụy, đường mật, gây thêm nhiều vấn đề về tiêu hóa và gan mật.
Dấu hiệu cảnh báo cần đi cấp cứu
Không nên cố chịu đựng tại nhà khi xuất hiện đau bụng dữ dội hoặc đau tăng dần, đặc biệt là đau vùng thượng vị lan ra sau lưng. Nếu đau kèm nôn ói liên tục, người bệnh càng cần được khám sớm.
Các dấu hiệu cảnh báo khác gồm:
- Sốt hoặc rét run.
- Tim đập nhanh, người mệt lả.
- Khó thở, thở nhanh hoặc cảm giác thiếu không khí.
- Bụng chướng, đau và căng tức nhiều.
- Vàng da, vàng mắt.
- Lú lẫn, lơ mơ, chóng mặt hoặc có biểu hiện tụt huyết áp.
- Nôn nhiều, không thể uống và giữ được nước.
Đây có thể là biểu hiện của viêm tụy cấp nặng, nhiễm trùng, tắc nghẽn đường mật hoặc tổn thương chức năng các cơ quan. NIDDK khuyến cáo người có các triệu chứng nghi ngờ viêm tụy nặng cần được chăm sóc y tế ngay, bởi nếu không điều trị, một số biến chứng có thể gây tử vong.
Không nên chủ quan với cơn đau thượng vị
Viêm tụy cấp có thể có biểu hiện tương tự một số bệnh lý tiêu hóa khác, vì vậy người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc chỉ dùng thuốc giảm đau tại nhà để trì hoãn việc khám. Đặc biệt, người có tiền sử sỏi mật, uống nhiều rượu bia hoặc rối loạn mỡ máu cần lưu ý hơn khi xuất hiện cơn đau bụng cấp.
Điều trị viêm tụy cấp tùy mức độ và nguyên nhân, có thể bao gồm bù dịch, kiểm soát đau, hỗ trợ dinh dưỡng và điều trị nguyên nhân. Khi bệnh liên quan đến sỏi mật hoặc có biến chứng đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định các thủ thuật hoặc phẫu thuật phù hợp.
Điểm quan trọng là không phải mọi trường hợp viêm tụy cấp đều diễn tiến nặng, nhưng giai đoạn đầu rất khó để người bệnh tự đánh giá mức độ nguy hiểm. Vì vậy, đau bụng dữ dội vùng thượng vị, đặc biệt khi kèm nôn ói, sốt, tim nhanh, khó thở hoặc vàng da, cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
