Viêm thanh quản cấp ở trẻ: những điều cha mẹ cần lưu ý

1. Viêm thanh quản cấp là gì?

Thưa bác sĩ, khó thở thanh quản ở trẻ là tình trạng như thế nào? Và các dạng khó thở thanh quản phổ biến gồm có những dạng nào?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Thanh quản là một bộ phận có chức năng phát âm và dẫn truyền khí oxi của con người. Thanh quản được cấu tạo từ các sợi dây chằng, sụn và các cơ, giống như đầu của một ống rỗng dẫn oxi đi vào trong phổi. Nếu dây thanh quản bị phù nề hay vì một lý do nào đó đóng bất chợt hoặc sưng lên sẽ làm cho đầu đường thở mà nguồn oxi đi vào trong phổi bị hạn chế một cách rõ rệt. Hiện tượng này được gọi là hiện tượng khó thở thanh quản cấp.

Đối với trường hợp khó thở thanh quản cấp, sẽ chia thành nhiều mức độ, trong đó có mức độ nhẹ, trung bình và mức độ nặng. Với những trường hợp nhẹ, có thể điều trị và theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, với trường hợp ở mức độ trung bình và nặng cần phải đưa đến bệnh viện cấp cứu để có thể kịp thời chẩn đoán và điều trị cho trẻ.

2. Viêm thanh quản gây nguy hiểm cho trẻ ra sao?

Khó thở thanh quản không được xử trí nhanh và đúng thời điểm có thể đe dọa đến tính mạng của trẻ không?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Tình trạng khó thở ở trẻ hiện nay, phụ huynh có thể dễ dàng nhận biết. Với trường hợp nhẹ như viêm hô hấp sẽ có những biểu hiện như ho khò khè, khàn tiếng nhẹ… Với những trường hợp trung bình và nặng, ở trẻ sẽ có những triệu chứng như bức rức, khó thở, tím tái, phật phồng cánh mũi khiến trẻ khó chịu và quấy khóc. Ở những triệu chứng này, phụ huynh có thể dễ dàng nhận biết để đưa trẻ đến bệnh viện gặp bác sĩ thăm khám và điều trị.

Tuy nhiên, đối với những trường hợp khó thở thanh quản bị bỏ quên hay ba mẹ không nhận biết sớm, đưa đến bệnh viện không kịp thời có thể dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng tính mạng của trẻ. Do đường thanh quản là nơi tiếp nhận cũng như cung cấp nguồn oxi cho phổi chuyển hoá trong toàn bộ cơ thể. Khi nguồn oxi bị cắt đứt đột ngột, tạm thời trong vòng 3-5 phút sẽ ảnh hưởng đến việc cung cấp oxi cho não và cho các cơ quan khác trong cơ thể.

3. Dấu hiệu nhận biết viêm thanh quản là gì?

Trẻ bị khó thở thanh quản thường có những dấu hiệu nào để giúp cha mẹ nhận biết và không nhầm lẫn với các bệnh lý khác? Việc cha mẹ áp tai vào lưng con để nghe tiếng rít liệu có chuẩn xác không?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Bệnh lý về hô hấp là một trong những bệnh lý nguy hiểm và gây tử vong hàng đầu ở trẻ em. Trong đó, khó thở thanh quản là một trong những triệu chứng nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ em nhanh nhất. Những trường hợp nhẹ, triệu chứng của trẻ có thể dễ bị nhầm lẫn với một số bệnh lý đường hô hấp khác.

Đặc biệt, những trường hợp khó thở thanh quản nhẹ, triệu chứng ở trẻ là ho khò khè, sổ mũi… giống như trường hợp viêm họng hoặc viêm đường hô hấp trên bình thường. Đối với những trường hợp trung bình và nặng, trẻ có triệu chứng khó thở thanh quản nhiều hơn, phải dùng lực và gắn sức để hít oxi đi vào trong cơ thể. Nếu việc gắn sức này của trẻ không được phát hiện kịp thời hoặc không được chữa trị sớm.

Khi gắn sức lâu dần sẽ trở thành kiệt sức và dẫn đến nguy hiểm tính mạng của trẻ. Phụ huynh khi chăm sóc một trẻ bị ốm cần phải lưu ý những vấn đề khó thở ở trẻ như đã đề cập là thở nhanh, thở gắn sức, thở co lõm, tím tái, phặp phồng cánh mũi hoặc vã mồ hôi. Đặc biệt ở những trẻ nhỏ, trẻ sẽ quấy khóc liên tục vô cớ, lúc này phụ huynh cần phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Trường hợp áp tai vào lưng trẻ để nghe tiếng rít, thực sự nếu trẻ viêm thanh quản ở mức độ vừa và nặng thì khi trẻ quấy khóc chúng ta cũng có thể nghe được tiếng thở rít. Hoặc khi trẻ thở bình thường, dùng lực để hít không khí vào cũng có thể nghe được tiếng rít, đó chính là tiếng rít của trẻ khi cố gắng hít oxi vào trong cơ thể. Quý phụ huynh phải lưu ý, đặc biệt trong những mùa chuyển giao, bệnh khó thở thanh quản ở trẻ sẽ tăng lên, để có thể phát hiện và chữa trị cho trẻ kịp thời.

4. Nguyên nhân nào gây ra viêm thanh quản cấp tính ở trẻ?

Những nguyên nhân nào khiến cho trẻ bị khó thở thanh quản cấp tính và khó thở thanh quản mãn tính?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Nguyên nhân gây khó thở thanh quản có rất nhiều. Nhưng thường gặp nhất là viêm thanh khí phế quản do virus hô hấp hợp bào gây ra. Ở những vùng ôn đới,  thường xảy ra vào mùa xuân khi thời tiết chuyển lạnh, nồng độ virus hô hấp hợp bào tăng lên, rất dễ bị mắc phải viêm thanh khí phế quản . Ở những vùng nhiệt đới như Việt Nam, những trường hợp mắc phải virus hợp bào xảy ra quanh năm, đặc biệt vào lúc chuyển mùa từ hạ sang mùa đông.

Khi thời tiết chuyển mùa, vi khuẩn tăng lên khiến trẻ dễ mắc phải những bệnh lý về viêm thanh khí phế quản, dẫn đến khó thở và dẫn đến trường hợp cần phải đi cấp cứu là những trường hợp cấp tính. Hoặc những trường hợp khó thở thanh quản do trẻ bị hốc dị vật, sau khi ăn một món ăn, trẻ bỗng nhiên sặc sụa, tím tái, thở rít lên. Phụ huynh cần phải chú ý đến trường hợp trẻ bị dị vật đường thở hoặc hốc xương.

Đối với những trường hợp mãn tính, thường gặp ở một số bệnh lý nặng hoặc trẻ đã nằm viện. Ví dụ trẻ thở máy lâu ngày hoặc viêm đường dây thanh lâu ngày. Khi rút nội khí quản, trẻ sẽ bị khó thở, thở rít và khàn giọng. Lúc này, cần đưa trẻ đến điều trị chuyên sâu tại bệnh viện.

5. Phương pháp điều trị khó thở ở trẻ

Đối với những trường hợp khó thở ở trẻ khi được đưa đến bệnh viện sẽ được điều trị bằng những phương pháp như thế nào?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Đối với những trường hợp nhẹ và vừa, bác sĩ sẽ đánh giá tuỳ theo lâm sàn của trẻ hoặc tuỳ theo cơ địa của trẻ. Ví dụ ở trẻ khỏe mạnh hoàn toàn không có bất kỳ bệnh lý nền như tim bẩm sinh, suy giảm miễn dịch hoặc những bệnh lý nền đặc biệt, bác sĩ sau khi khám sẽ đánh giá được tình trạng của trẻ và có thể cho về dưới sự chăm sóc của gia đình để trẻ mau khỏe mạnh hơn. Thông thường, đa số trường hợp khó thở thanh quản do viêm thanh khí phế quản cấp, do virus hợp bào trẻ có thể tự khỏi với hướng dẫn điều trị, chăm sóc đúng cách của gia đình và bác sĩ.

Với những trường hợp nặng, bắt buộc trẻ phải được nhập viện và hạn chế cho trẻ khóc hoặc la, bởi vì những trường hợp này sẽ làm dây thanh của trẻ phù nề hơn và oxi sẽ không đi được vào trong cơ thể. Khi trẻ được nhập viện, bác sĩ sẽ cho những loại thuốc đặc trị để làm dây thanh bớt sưng, bớt phù nề cho không khí có thể dễ dàng vào trong đường phế quản và đi vào phổi của trẻ. Một số trường hợp nặng hơn như sau khi rút nội khí quản, một số trẻ phải khai khí quản để khai thông khí đạo cho oxi có thể đi vào trong đường thở của trẻ.

6. Viêm thanh quản có để lại biến chứng về sau cho trẻ hay không?

Với những trẻ phải mở nội khí quản, thở oxy, thì tình trạng sức khỏe sau này của trẻ sẽ ra sao?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Với một số trẻ viêm thanh khí quản nặng, bác sĩ cần phải đặt nội khí quản để cung cấp oxi bằng máy thở hoặc những trường hợp phải khai khí đạo cho trẻ. Nghĩa là đặt một đường ống nhỏ ở trong khí quản của trẻ để có thể đưa oxi gián tiếp vào khí quản và khai khí đạo. Những trường hợp này ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe của trẻ. Do phải chịu sự thở máy, phụ thuộc vào máy hoặc phụ thuộc vào lượng oxi đi vào, về sau phải khâu nối lại khí quản của trẻ.

Ngoài ảnh hưởng về sức khỏe, về thể chất và sự phát triển của trẻ. Trong quá trình bệnh còn ảnh hưởng về mặt tinh thần của trẻ và của cả ba mẹ. Chính vì vậy, cần phải lưu ý những dấu hiệu khó thở thanh quản ở trẻ để có thể đưa trẻ điều trị kịp thời mà không gây ra những biến chứng.

7. Chăm sóc trẻ bệnh viêm thanh quản như thế nào là tốt?

Cha mẹ nên chăm sóc sao khi con bị bệnh khó thở thanh quản? Có cần lưu ý gì trong cách sống, sinh hoạt và ăn uống không? Nhất là để thức ăn không bị mắc ở cổ?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Những trường hợp khó thở thanh quản nhẹ và vừa, bác sĩ có thể cho trẻ về điều trị tại nhà. Khi trẻ ở nhà phụ huynh cần phải giữ gìn vệ sinh môi trường xung quanh, cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho trẻ và uống thuốc đúng liều, đúng chỉ định. Một số trường hợp phun khí giun để có thể làm cho trẻ giảm triệu chứng khó thở. Trong môi trường sinh hoạt của trẻ cần phải điều chỉnh độ ẩm không khí, độ ẩm quá khô sẽ ảnh hưởng đến lượng không khí đưa vào và không đủ ẩm để làm ấm đường thở của trẻ.

Đối với những trẻ nhập viện do khó thở thanh quản nặng, những trường hợp này ngoài việc dinh dưỡng thì phụ huynh cần phải tuân thủ theo liều lượng chỉ định của bác sĩ, để trẻ có thể mau chống hồi phục lại đường khó thở thanh quản nặng. Trong bệnh viện, các bác sĩ có thể cho một số thuốc kháng viêm, kháng sinh hoặc phun khí giun thêm cho những trường hợp bội nhiễm, để nhanh chống giảm bớt tình trạng khó thở ở trẻ. Làm cho dây thanh bớt sưng, bớt viêm để trẻ có thể trở vể bình thường.

8. Cha mẹ nên làm gì để bảo đảm sức khỏe cho trẻ?

Với những trẻ bị khó thở thanh quản thì cha mẹ nên làm gì để đảm bảo và yên tâm khi con đến trường?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Đa số khó thở thanh quản do viêm thanh khí quản thông thường do virus hô hấp hợp bào gây ra. Chính vì vậy, việc chích ngừa được đặt là ưu tiên hàng đầu. Ví dụ chích ngừa cúm, nên ưu tiên chích ngừa cúm cho trẻ đặc biệt là lứa tuổi đi học hoặc chích ngừa những loại viêm phổi phòng ngừa cho trẻ. Dù trẻ có mắc bệnh đã có sức đề kháng, không mắc phải bệnh và gặp nhiều biến chứng khi không chích ngừa.

9. Làm như thế nào để bệnh khó thở thanh quản không tái phát?

Trẻ bị khó thở thanh quản có phải sống chung cả đời với bệnh không và làm sao để bệnh không tái phát gây nguy hiểm sức khỏe?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Những trường hợp khó thở thanh quản cấp xuất hiện theo mùa, có một số trẻ do cơ địa yếu một năm có thể mắc bệnh 1-2 lần hoặc năm nào cũng mắc bệnh. Tuy nhiên, sau khi chích ngừa hoặc sau một thời gian trẻ lớn lên, miễn dịch cơ thể dần hoàn chỉnh thông thường sẽ không còn mắc phải bệnh nữa. Hoặc đối với những trẻ bệnh nặng hơn, bệnh mãn tính sau khi khai khí quản, đã điều trị xong những đợt nhiễm trùng, cấp tính.

Sau đó, sẽ được tái khám theo như pháp đồ điều trị, các bác sĩ sẽ hội chẩn xem tình trạng sức khỏe của trẻ có đóng được khai khí quản hay không. Sau khi đóng khai khí quản trẻ sẽ sinh hoạt bình thường, sẽ lớn lên, phát triển và đi học bình thường nếu như không ảnh hưởng gì đến trí não của trẻ.