Vì sao trẻ dễ bị tưa lưỡi? Cách phòng ngừa tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiệu quả
Tưa lưỡi là một trong những vấn đề thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Những mảng trắng bám trên lưỡi, niêm mạc má hoặc vòm miệng không chỉ khiến trẻ bú kém, quấy khóc mà còn có thể là dấu hiệu của nhiễm nấm miệng cần được điều trị đúng cách. Hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp hạn chế tình trạng này, bảo vệ sức khỏe răng miệng cho trẻ ngay từ sớm.
Vì sao trẻ dễ bị tưa lưỡi?
Phần lớn các trường hợp tưa lưỡi ở trẻ là do nấm Candida albicans. Đây là loại nấm vốn tồn tại tự nhiên trong khoang miệng nhưng sẽ phát triển quá mức khi gặp điều kiện thuận lợi.
Trẻ sơ sinh đặc biệt dễ mắc tưa lưỡi vì hệ miễn dịch còn non yếu, chưa đủ khả năng kiểm soát sự phát triển của vi sinh vật. Đồng thời, niêm mạc miệng của trẻ mỏng, dễ bị tổn thương, tạo điều kiện cho nấm xâm nhập và phát triển.
Ngoài ra, một số yếu tố làm tăng nguy cơ tưa lưỡi gồm:
- Trẻ sử dụng kháng sinh kéo dài, làm mất cân bằng hệ vi khuẩn có lợi trong khoang miệng.
- Mẹ đang cho con bú bị nấm đầu vú, khiến nấm lây qua lại giữa mẹ và bé.
- Bình sữa, núm vú giả hoặc đồ chơi ngậm không được vệ sinh đúng cách.
- Trẻ bú sữa nhưng không được làm sạch khoang miệng sau bú, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.
- Trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc mắc các bệnh làm suy giảm miễn dịch.
Tưa lưỡi cũng cần được phân biệt với cặn sữa. Cặn sữa thường chỉ bám trên mặt lưỡi và dễ lau sạch bằng gạc mềm, trong khi mảng tưa lưỡi bám chắc, khi cố lau có thể gây đỏ, chảy máu nhẹ và khiến trẻ đau.

Dấu hiệu nhận biết tưa lưỡi
Biểu hiện điển hình là các mảng trắng giống bã đậu xuất hiện trên lưỡi, mặt trong má, lợi hoặc vòm miệng. Ban đầu chỉ là vài đốm nhỏ nhưng có thể lan rộng nếu không điều trị.
Một số trẻ vẫn sinh hoạt bình thường, nhưng nhiều trường hợp sẽ có biểu hiện:
- Bú ít, bỏ bú hoặc bú ngắt quãng.
- Quấy khóc khi bú do đau rát miệng.
- Hơi thở có mùi khó chịu.
- Trường hợp nặng có thể lan xuống họng hoặc thực quản, gây khó nuốt.
Nếu trẻ sốt, bỏ bú kéo dài, sụt cân hoặc tưa lưỡi tái phát nhiều lần, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, tìm nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Cách phòng ngừa tưa lưỡi hiệu quả
Phòng bệnh luôn là giải pháp tốt nhất, đặc biệt với trẻ sơ sinh.
Cha mẹ nên vệ sinh khoang miệng cho trẻ mỗi ngày bằng gạc mềm sạch thấm nước muối sinh lý hoặc nước đun sôi để nguội theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc này giúp loại bỏ cặn sữa và giảm nguy cơ nấm phát triển.
Đối với trẻ bú bình, cần tiệt trùng bình sữa, núm vú và dụng cụ pha sữa đúng cách sau mỗi lần sử dụng. Núm vú giả cũng nên được vệ sinh thường xuyên và thay mới định kỳ khi có dấu hiệu hư hỏng.
Mẹ đang cho con bú cần giữ vệ sinh đầu vú sạch sẽ trước và sau mỗi cữ bú. Nếu xuất hiện dấu hiệu nấm đầu vú như đỏ, ngứa, đau rát hoặc bong tróc, nên đi khám để được điều trị đồng thời với trẻ nhằm tránh tái nhiễm.
Kháng sinh chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ. Việc tự ý dùng thuốc hoặc kéo dài thời gian điều trị có thể làm tăng nguy cơ nhiễm nấm.
Bên cạnh đó, cần bảo đảm trẻ được bú đầy đủ, ngủ đủ giấc và có chế độ dinh dưỡng phù hợp theo từng giai đoạn phát triển để tăng cường sức đề kháng.
Những dấu hiệu cho thấy trẻ cần được thăm khám sớm
Không phải mọi trường hợp tưa lưỡi đều có thể tự khỏi. Cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ nếu mảng trắng lan rộng, trẻ bú kém, quấy khóc nhiều, sốt hoặc không cải thiện sau vài ngày chăm sóc đúng cách.
Điều trị thường bao gồm thuốc kháng nấm tại chỗ theo chỉ định của bác sĩ kết hợp với vệ sinh khoang miệng và xử lý các yếu tố nguy cơ. Tuyệt đối không tự ý cạy các mảng trắng hoặc áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng vì có thể làm tổn thương niêm mạc miệng, khiến tình trạng nặng hơn.
Việc phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách không chỉ giúp trẻ nhanh khỏi tưa lưỡi mà còn giảm nguy cơ tái phát, giúp trẻ bú tốt, phát triển khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu đời.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
