Hotline 24/7
08983-08983

Trẻ ho đêm, khò khè tái lại, cơ địa dị ứng và tiền sử gia đình: Đi khám hen ngay

Trẻ dưới 5 tuổi ho về đêm, khò khè tái đi tái lại, khởi phát cơn hen sau gắng sức, cơ địa dị ứng, có tiền sử gia đình, là những chỉ điểm cảnh báo hen suyễn không thể xem nhẹ. BS.CK1 Trần Thị Thu Hà - Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope cảnh báo, nếu bỏ lỡ “thời điểm vàng” chẩn đoán và kiểm soát, bệnh có thể gây xơ hóa, tái cấu trúc đường thở và ảnh hưởng vĩnh viễn đến chức năng phổi của trẻ.

1. 3 giai đoạn phát triển của phổi trẻ từ bào thai đến trưởng thành

Phổi của trẻ không hoàn thiện ngay khi chào đời mà vẫn tiếp tục phát triển trong những năm sau đó. Quá trình trưởng thành của phổi diễn ra như thế nào, kéo dài đến độ tuổi nào và đâu là những giai đoạn quan trọng đối với sự phát triển chức năng hô hấp của trẻ?

BS.CK1 Trần Thị Thu Hà -  Khoa Nhi, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope trả lời: Phổi của trẻ phát triển qua ba giai đoạn, từ khi còn trong bụng mẹ đến khoảng 18-20 tuổi.

Giai đoạn đầu tiên, từ tuần thai thứ 4 đến tuần thứ 26, là thời kỳ hình thành các cấu trúc của phổi, gồm phế quản, tiểu phế quản, các phân thùy phổi và mao mạch phổi.

Giai đoạn thứ hai, từ tuần thai thứ 28 đến tuần thứ 36, các tế bào biểu mô phế nang bắt đầu tiết ra surfactant. Chất này giúp các túi khí trong phổi không bị xẹp, có vai trò quyết định khả năng tự thở của trẻ.

Giai đoạn thứ ba kéo dài từ lúc chào đời đến khoảng 18-20 tuổi. Trong thời gian này, các phế nang phát triển bùng nổ, các ống dẫn khí dần hoàn thiện.

Trong quá trình đó, có những thời điểm đặc biệt quan trọng đối với chức năng hô hấp của trẻ.

Trước hết là giai đoạn thai nhi từ 28-36 tuần, khi phổi tiết surfactant để giữ cho các túi khí không bị xẹp. Trẻ sinh non, đặc biệt dưới 28 tuần, thường chưa có chất này. Khi đó, trẻ cần được bơm bổ sung surfactant để các túi khí không xẹp xuống, giúp trẻ có thể tự thở.

Tiếp theo là giai đoạn từ sơ sinh đến 3 tuổi, khi các phế nang phát triển rất mạnh nhưng chưa hoàn chỉnh. Các ống phế quản còn ngắn và nhỏ, cùng với tình trạng miễn dịch còn giảm trong “khoảng trống miễn dịch”, khiến trẻ dễ nhiễm trùng.

Vì vậy, trẻ từ 0-3 tuổi dễ mắc bệnh hô hấp như viêm tiểu phế quản. Sau những đợt viêm tiểu phế quản hoặc khò khè kéo dài, trẻ cũng dễ khởi phát cơn hen.

Đến giai đoạn thiếu niên, dậy thì và trưởng thành, các phế nang đã hoàn chỉnh, các ống phế quản nở rộng, lồng ngực cũng phát triển rộng hơn. Đây là giai đoạn dung tích sống và khả năng trao đổi khí của phổi hoàn chỉnh nhất.

2. Hen không được kiểm soát có thể ảnh hưởng lâu dài đến phổi trẻ

Trong giai đoạn phổi vẫn đang phát triển, nếu trẻ thực sự mắc hen nhưng không được phát hiện và kiểm soát tốt, bệnh có thể ảnh hưởng như thế nào đến chức năng phổi và sức khỏe hô hấp khi trẻ lớn lên?

BS.CK1 Trần Thị Thu Hà trả lời: Trong giai đoạn phổi còn phát triển, nếu trẻ mắc hen nhưng chưa được chẩn đoán, không được kiểm soát hoặc điều trị đến nơi đến chốn, các đợt hen sẽ xuất hiện ngày càng gần nhau và để lại nhiều hậu quả.

Thứ nhất là tái cấu trúc đường hô hấp. Hen là bệnh mạn tính; tình trạng viêm khiến các ống phế quản, mô cơ bị phì đại, xơ hóa và thu hẹp, làm thay đổi cấu trúc đường hô hấp.

Thứ hai, chức năng hô hấp của trẻ không đạt được mức cao nhất khi trưởng thành.

Thứ ba, trẻ có nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) về sau.

Cuối cùng, hệ mao mạch và phế nang của đường hô hấp cũng bị biến đổi. Đây là những rối loạn có thể xảy ra khi hen không được điều trị hoặc kiểm soát tốt.

3. Dấu hiệu gợi ý hen ở trẻ dưới 5 tuổi cha mẹ cần lưu ý

Trẻ dưới 5 tuổi thường trải qua nhiều đợt bệnh hô hấp và đôi khi xuất hiện khò khè, khiến những biểu hiện của hen dễ bị lẫn trong các đợt bệnh hô hấp thông thường. Trong bối cảnh này, đâu là những điểm cha mẹ cần đặc biệt lưu ý để kịp thời đưa trẻ đi khám và đánh giá hen?

BS.CK1 Trần Thị Thu Hà trả lời: Ở trẻ dưới 5 tuổi, những triệu chứng cần lưu ý là ho về đêm, ho và khò khè tái đi tái lại nhiều lần.

Bên cạnh đó là yếu tố gia đình, như cha mẹ, ông bà bị hen; hoặc bản thân trẻ có tiền sử dị ứng như chàm, viêm mũi dị ứng. Trẻ cũng có thể khởi phát cơn hen sau khi gắng sức hoặc tiếp xúc với các dị nguyên.

Nếu những biểu hiện này lặp lại nhiều lần, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để phân biệt, chẩn đoán và điều trị sớm, tránh những biến chứng về sau.

- Ngoài khò khè, những biểu hiện nào như ho về đêm, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, cười khóc, thay đổi thời tiết có thể gợi ý hen ở trẻ nhỏ?

BS.CK1 Trần Thị Thu Hà trả lời: Những dấu hiệu gợi ý hen gồm ho về đêm, khò khè tái diễn, khởi phát cơn sau khi gắng sức hoặc tiếp xúc với dị nguyên, có tiền sử gia đình mắc hen.

Ngoài ra, cần chú ý những đợt khò khè tái đi tái lại sau nhiễm virus hoặc RSV. Khi có các triệu chứng này, nếu trẻ được xông thuốc và đáp ứng với thuốc giãn phế quản thì đây cũng là dấu hiệu gợi ý hen suyễn.

Cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được tư vấn, xác định có hen hay không và tiếp tục điều trị cho con.

4. Khò khè tái diễn ở trẻ cần phân biệt với những bệnh nào?

Tuy nhiên, không phải trẻ khò khè tái diễn nào cũng mắc hen. Những bệnh lý nào cần được nghĩ đến và loại trừ, chẳng hạn dị vật đường thở, bất thường cấu trúc đường thở, trào ngược hay một số bệnh hô hấp khác, trước khi kết luận trẻ mắc hen?

BS.CK1 Trần Thị Thu Hà trả lời: Trẻ khò khè tái diễn cần được xác định là hen hay một bệnh lý khác. Những bệnh cần phân biệt gồm viêm tiểu phế quản, trào ngược dạ dày thực quản, mềm sụn thanh quản, bất thường vòng sụn bẩm sinh và dị vật đường thở.

Viêm tiểu phế quản là bệnh thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ có các triệu chứng viêm, có dịch và bệnh có thể tự hết sau 3-5 ngày.

Trào ngược dạ dày thực quản cũng hay gặp ở trẻ nhỏ. Trẻ thường khò khè sau khi bú, hay ói, các biểu hiện liên quan đến bữa ăn. Khi được điều trị bằng thuốc chống trào ngược, trẻ hết khò khè.

Mềm sụn thanh quản thường gặp ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Ngay từ khi mới sinh, trẻ có tiếng thở rít, nghe khò khè rất nặng, khiến cha mẹ lo lắng. Khi hỏi lại tiền sử gia đình, có thể ghi nhận cha mẹ cũng từng có biểu hiện tương tự lúc nhỏ.

Sụn còn mềm khiến tiếng thở của trẻ thành tiếng rít, khò khè. Tuy nhiên, trẻ thường không ho nhiều. Những trường hợp nhẹ không cần can thiệp, có thể tự hết sau 6 tháng hoặc một tuổi.

Bất thường vòng sụn bẩm sinh có thể khiến trẻ khò khè tái đi tái lại. Mỗi đợt khò khè thường kèm bội nhiễm, dùng kháng sinh thì giảm. Những trường hợp này cần chụp CT để phát hiện bất thường.

Dị vật đường thở cũng có thể gây khò khè tái diễn. Cần hỏi kỹ trước khi xuất hiện triệu chứng, trẻ có ăn hạt dưa, thức ăn hoặc chơi đồ chơi rồi ho, sau đó khò khè từng đợt hay không.

Mỗi đợt có thể kèm bội nhiễm, điều trị kháng sinh thì giảm nhưng sau đó lại tái phát. Trẻ cần được chụp phim phổi; để chẩn đoán xác định, có thể cần nội soi phế quản để phát hiện dị vật.

5. Trẻ có cơ địa dị ứng, gia đình mắc hen cần được theo dõi sớm

Những trẻ nào có nguy cơ mắc hen cao hơn? Các yếu tố như cơ địa dị ứng, chàm, viêm mũi dị ứng, tiền sử khò khè tái diễn hay gia đình có người mắc hen đóng vai trò như thế nào, thưa BS?

BS.CK1 Trần Thị Thu Hà trả lời: Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc hen ở trẻ mà cha mẹ cần chú ý.

Thứ nhất là tiền sử gia đình. Nếu bố, mẹ hoặc ông bà bị hen, nguy cơ mắc hen của trẻ có thể cao gấp 2-3 lần so với trẻ bình thường.

Thứ hai là cơ địa dị ứng, khi hệ miễn dịch của trẻ phản ứng quá mức với các dị nguyên. Ví dụ, cùng tiếp xúc với mùi nước hoa hoặc mùi tỏi khi xào nấu, trẻ bình thường không có biểu hiện gì nhưng trẻ có cơ địa dị ứng lại hắt hơi, sổ mũi. Đó là phản ứng miễn dịch quá mức so với những trẻ khác.

Thứ ba là chàm xuất hiện từ sớm. Có trẻ mới 1-3 tháng tuổi đã bị chàm, đặc biệt ở hai bên má. Những trẻ này về sau có nguy cơ viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang cao hơn trẻ bình thường.

Thứ tư là viêm mũi dị ứng. Viêm mũi dị ứng và hen đều là những bệnh lý của đường hô hấp.

Cuối cùng là tình trạng khò khè nhiều sau một đợt nhiễm virus, sau đó tiếp tục tái đi tái lại nhiều lần.

Cha mẹ cần chú ý những yếu tố này để theo dõi, phối hợp với bác sĩ phát hiện và kiểm soát hen sớm, tránh ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của trẻ về sau.

>>> Đọc thêm phần 2: Kiểm soát tốt hen suyễn: Trẻ vẫn chạy nhảy, phát triển thể chất bình thường

Trân trọng cảm ơn BS.CK1 Trần Thị Thu Hà đã đồng hành cùng AloBacsi trong số Livestream này! 

Để được thăm khám cùng BS.CK1 Trần Thị Thu Hà, quý bạn đọc có thể đến Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope:

Địa chỉ: 523 Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng, TPHCM.

Hotline đặt lịch khám: 1800 2290 hoặc đặt lịch qua website TẠI ĐÂY

Chăm sóc khách hàng: 0977 332 523.

Thời gian làm việc:

- Thứ Hai đến Thứ Bảy: 7h - 16h

- Khám ngoài giờ: 16h - 17h

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh (ghi) - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 14:30, 28/10/2026Cập nhật: 14:42, 28/10/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X