Tại sao trẻ thường bị hăm tã vào mùa đông?

Mùa đông: lạnh bên ngoài, ẩm ướt bên trong tã

Về bản chất, hăm tã là tình trạng viêm da tiếp xúc, xảy ra khi vùng da quấn tã phải tiếp xúc kéo dài với nước tiểu, phân, độ ẩm và các chất kích ứng. Mùa đông, dù không đổ mồ hôi nhiều như mùa hè, nhưng trẻ lại dễ bị “ẩm kín” hơn do cha mẹ có xu hướng mặc nhiều lớp quần áo, đóng bỉm dày để giữ ấm.

Khi lớp tã không được thay thường xuyên, hơi ẩm bị giữ lại, kết hợp với nhiệt độ ấm bên trong tã sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và nấm (đặc biệt là nấm Candida) phát triển, gây viêm đỏ, rát và tổn thương da.

Ít thay tã hơn vì… sợ lạnh

Một nguyên nhân rất thường gặp là tâm lý ngại thay tã cho trẻ vào mùa đông. Nhiều phụ huynh lo trẻ bị lạnh khi cởi quần áo nên giãn khoảng cách giữa các lần thay tã, nhất là vào ban đêm. Điều này khiến da trẻ phải tiếp xúc lâu hơn với nước tiểu và phân - những yếu tố chứa men tiêu hóa và amoniac, dễ phá vỡ hàng rào bảo vệ da non nớt của trẻ.

Ở trẻ sơ sinh, da mỏng và khả năng tự bảo vệ còn kém, chỉ cần ẩm kéo dài cũng đủ gây hăm, ngay cả khi lượng nước tiểu không nhiều.

Da khô - hàng rào bảo vệ suy yếu

Mùa đông thường đi kèm với không khí khô, đặc biệt khi sử dụng máy sưởi, điều hòa hai chiều. Da trẻ vì thế dễ bị khô, bong tróc, nứt nẻ. Khi hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, các tác nhân kích ứng từ tã, nước tiểu, phân sẽ dễ dàng xâm nhập hơn, làm tăng nguy cơ viêm da hăm tã.

Không ít cha mẹ nhận thấy da mặt, da tay của trẻ khô vào mùa đông nhưng lại ít chú ý đến vùng da mông - bẹn, nơi cũng chịu tác động tương tự.

Vệ sinh chưa đúng cách

Mùa lạnh, việc tắm rửa và vệ sinh cho trẻ thường được rút gọn. Một số gia đình hạn chế rửa mông cho trẻ sau mỗi lần đi tiêu, thay vào đó chỉ lau sơ bằng khăn khô hoặc khăn ướt. Nếu khăn ướt chứa cồn, hương liệu hoặc chất bảo quản, làn da nhạy cảm của trẻ càng dễ bị kích ứng, dẫn đến hăm tã kéo dài và khó lành.

Nhận biết sớm để xử trí kịp thời

Hăm tã thường khởi phát bằng tình trạng da đỏ nhẹ ở mông, bẹn, sinh dục ngoài. Nếu không được chăm sóc đúng, vùng da có thể đỏ rực, trợt loét, thậm chí xuất hiện mụn nước, mảng trắng do bội nhiễm nấm. Trẻ sẽ quấy khóc, khó chịu, nhất là khi đi tiểu hoặc đại tiện.

Phòng ngừa hăm tã mùa đông: không khó nhưng cần đều đặn

Các bác sĩ khuyến cáo, để phòng hăm tã vào mùa đông, cha mẹ cần:

- Thay tã thường xuyên, trung bình 2–3 giờ/lần, kể cả ban đêm nếu tã ướt nhiều.

- Vệ sinh vùng mông- sinh dục cho trẻ bằng nước ấm, lau khô nhẹ nhàng trước khi đóng tã mới.

- Hạn chế lạm dụng khăn ướt; nếu dùng, nên chọn loại không mùi, không cồn.

- Thoa kem chống hăm hoặc kem dưỡng ẩm phù hợp để tạo hàng rào bảo vệ da.

- Không mặc quần áo quá chật, tránh làm vùng tã bị bí kín.

Hăm tã tuy không phải bệnh lý nguy hiểm, nhưng nếu chủ quan, trẻ có thể đau rát kéo dài, nhiễm trùng da và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Hiểu đúng nguyên nhân khiến hăm tã dễ xuất hiện vào mùa đông sẽ giúp cha mẹ chăm sóc con tốt hơn, giữ cho làn da non nớt của trẻ luôn khỏe mạnh, dễ chịu ngay cả trong những ngày lạnh.