Suy thận cấp trên nền thận mạn: Khi nào nhập viện và còn hồi phục không?

1. Suy thận cấp do mất nước có thể hồi phục nếu được phát hiện sớm

Việc mất nước, tiêu chảy, nôn ói, sốt cao có thể ảnh hưởng thế nào đến chức năng thận ở người bệnh thận mạn, thưa BS?

BS.CK2 Lê Thị Đan Thùy - Trưởng khoa Nội thận Lọc máu Bệnh viện Bình Dân trả lời: Những triệu chứng như tiêu chảy, nôn ói, sốt cao là biểu hiện của suy thận cấp do mất nước, đây là tình trạng thường gặp nhất. Nếu được phát hiện sớm, các tổn thương thận có thể hồi phục.

Vì vậy, cần chú ý trong những tình huống dễ mất nước như dùng thuốc lợi tiểu, tiêu chảy hoặc thời tiết nóng nhưng uống không đủ nước. Người bệnh cần theo dõi lượng nước tiểu, nếu thấy tiểu ít hơn trong ngày thì cần lưu ý và bù đủ nước để tránh tình trạng tổn thương thận cấp.

Nếu phát hiện trễ, tổn thương thận cấp có thể gây hoại tử thận và để lại hậu quả không hồi phục. Do đó, việc phát hiện và điều trị sớm có vai trò rất quan trọng.

2. Khi nào cần nhập viện và lọc máu ở bệnh nhân suy thận cấp trên nền bệnh thận mạn

Khi nào người bệnh cần nhập viện hoặc lọc máu cấp cứu vì suy thận cấp trên nền suy thận mạn?

BS.CK2 Lê Thị Đan Thùy trả lời: Cần nhập viện khi có tổn thương thận cấp trên nền bệnh lý thận mạn. Vì vậy, khi xét nghiệm định kỳ phát hiện tổn thương thận cấp thì cần nhập viện. Ngoài ra, khi xuất hiện các triệu chứng như tiểu ít, tiểu có bọt, thay đổi màu nước tiểu, phù nhiều hơn, huyết áp tăng, khó thở, hoặc nặng hơn là rối loạn tri giác thì cần nhanh chóng nhập viện.

Chỉ định lọc máu sẽ tùy thuộc vào bác sĩ, thường áp dụng khi suy thận ở giai đoạn nặng và không còn đáp ứng với điều trị nội khoa. Các chỉ định lọc máu bao gồm tình trạng quá tải gây phù phổi, rối loạn điện giải, rối loạn cân bằng kiềm toan, hoặc cần loại bỏ các chất độc do sử dụng thuốc gây tổn thương thận cấp.

 3. 3 mức độ hồi phục chức năng thận sau suy thận cấp trên nền bệnh thận mạn

Trong trường hợp suy thận cấp xảy ra, chức năng thận có hồi phục được không, hay sẽ làm bệnh tiến triển nhanh hơn đến giai đoạn cuối?

BS.CK2 Lê Thị Đan Thùy trả lời: Việc hồi phục chức năng thận được chia thành 3 trường hợp.

Trường hợp thứ nhất là hồi phục hoàn toàn, đây là điều mà mọi người đều mong muốn. Những trường hợp này thường do nguyên nhân thiếu nước nên khả năng hồi phục cao hơn, nhưng cần được phát hiện sớm. Đặc biệt, ở giai đoạn suy thận độ ba thì vẫn còn khả năng hồi phục, còn nếu đã tiến triển đến giai đoạn bốn hoặc năm thì khả năng hồi phục sẽ khó hơn.

Trường hợp thứ hai là chức năng thận chỉ hồi phục một phần, nhưng bệnh nhân chưa cần phải chạy thận nhân tạo vĩnh viễn. Đây là tình huống khá thường gặp, đặc biệt trong các trường hợp sử dụng các loại thuốc gây ảnh hưởng đến chức năng thận.

Trường hợp thứ ba là suy thận không hồi phục và bệnh nhân phải chạy thận hoặc lọc máu vĩnh viễn. Trường hợp này thường gặp ở những bệnh nhân suy thận đã nặng, sau đó xuất hiện thêm suy thận cấp, đặc biệt khi nguyên nhân liên quan đến việc sử dụng các loại thuốc ảnh hưởng nhiều đến chức năng thận.

4. Sau giai đoạn cấp, theo dõi và điều chỉnh điều trị thế nào để bảo vệ chức năng thận còn lại

Sau khi qua giai đoạn cấp, người bệnh cần theo dõi và điều chỉnh điều trị như thế nào để bảo vệ chức năng thận còn lại?

BS.CK2 Lê Thị Đan Thùy trả lời: Việc theo dõi và điều chỉnh điều trị sau suy thận cấp trên nền suy thận mạn là rất quan trọng. Sau khi nhập viện, bác sĩ sẽ xử trí các biến chứng cấp và có thể cần lọc máu. Sau đó, dù chức năng thận có hồi phục, vẫn cần một vài tháng để hồi phục hoàn toàn, vì vậy chế độ sinh hoạt sau xuất viện đóng vai trò rất quan trọng.

Đầu tiên, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để dừng các nguyên nhân gây suy thận cấp. Các nhóm thuốc đã sử dụng trước đó cần được điều chỉnh, ví dụ như một số thuốc huyết áp thuộc nhóm ức chế men chuyển cần ngưng, hoặc các thuốc như kháng sinh cần được chỉnh liều theo mức độ lọc cầu thận hiện tại.

Thứ hai là kiểm soát các yếu tố nền tại nhà như theo dõi và ổn định huyết áp, kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường. Về chế độ ăn, cần giảm lượng đạm, ưu tiên các nguồn đạm từ thực vật, trứng, cá, gà thay vì đạm đỏ; đồng thời giảm muối và hạn chế các thực phẩm chứa nhiều phospho, tránh sử dụng nước ngọt và sữa trong giai đoạn này, đồng thời đảm bảo cung cấp đủ nước.

Về lượng nước, nếu bệnh nhân tiểu bình thường và không phù thì nên uống khoảng 1,5-2 lít mỗi ngày. Nếu có thiểu niệu, lượng nước uống vào nên bằng lượng nước tiểu cộng thêm khoảng 500 ml. Nếu có phù thì cần giảm lượng nước uống.

Về sinh hoạt, người bệnh cần tránh tăng cân, vận động nhẹ nhàng như đi bộ, giữ tâm lý ổn định và ngủ đủ giấc. Nếu có hút thuốc lá thì cần bỏ thuốc và giảm cân.

Sau khi tái khám và chức năng thận đã hồi phục, người bệnh cần ghi nhớ các nguyên nhân đã gây suy thận cấp để phòng tránh tái phát, như uống đủ nước, không sử dụng thuốc bừa bãi, phòng ngừa nhiễm trùng bằng cách tiêm ngừa viêm phổi, cúm, phế cầu, và duy trì khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị kịp thời.

5. Khám định kỳ giúp phát hiện sớm và kiểm soát tiến triển suy thận mạn

Tái khám định kỳ và xét nghiệm máu - nước tiểu có giúp phát hiện sớm suy thận cấp trên nền thận mạn không ạ?

BS.CK2 Lê Thị Đan Thùy trả lời: Triệu chứng của suy thận cấp có thể âm thầm và người bệnh có thể không phát hiện được. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ là thời điểm quan trọng để phát hiện sớm các tổn thương thận cấp và điều trị kịp thời.

Ở bệnh nhân suy thận mạn, việc khám sức khỏe định kỳ có vai trò rất quan trọng. Qua đó, bác sĩ có thể đánh giá có xuất hiện tổn thương thận cấp hay không, tình trạng suy thận hiện tại có ổn định hay không, cũng như theo dõi các nguyên nhân gây suy thận, ví dụ như các bệnh lý miễn dịch đã được kiểm soát hay chưa, huyết áp và đường huyết đã ổn định hay chưa.

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng sẽ đánh giá và điều chỉnh các rối loạn do suy thận gây ra, như rối loạn cân bằng canxi, phospho, vitamin D, tình trạng thiếu máu, dư nước và các biến chứng khác.

Do đó, khám sức khỏe định kỳ là một yếu tố rất quan trọng, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân suy thận mạn, giúp phát hiện sớm, theo dõi sát và điều chỉnh điều trị kịp thời.

>>> Đọc thêm phần 1: Suy thận cấp trên nền suy thận mạn nguy hiểm thế nào?