Ốc bươu ngâm “thủy tinh lỏng” tiềm ẩn nguy cơ bỏng, thủng dạ dày, ruột

Theo điều tra, các đối tượng đã sử dụng khoảng 500 tấn natri silicate để xử lý hơn 3.000 tấn thịt ốc bươu. Kết quả giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TPHCM xác định, toàn bộ mẫu thịt ốc thu giữ đều chứa natri silicate, một hóa chất tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.

Chia sẻ về vụ việc này trên trang cá nhân, PGS.TS.BS Lê Minh Khôi - Giảng viên cao cấp Khoa Y, Trường Đại học Y Dược TPHCM, Trưởng phòng Khoa học và Đào tạo Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, natri silicate (còn gọi là “thủy tinh lỏng”, water glass) là một hợp chất vô cơ có tính kiềm rất mạnh, với độ pH dao động từ 11 đến 13.

Theo phó giáo sư, chính đặc tính kiềm mạnh này khiến natri silicate được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp, như sản xuất chất tẩy rửa, chất kết dính trong xi măng, xử lý nước, chống ăn mòn kim loại, hoặc trong ngành giấy, dệt may, sơn. Trong tất cả các lĩnh vực này, việc sử dụng đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn, người lao động phải mang đầy đủ trang bị bảo hộ để tránh tiếp xúc trực tiếp.

“Đây không phải là chất được thiết kế để đưa vào cơ thể người”, chuyên gia nhấn mạnh.

Về mặt y học, natri silicate là chất ăn mòn. Khi tiếp xúc trực tiếp với da hoặc mắt có thể gây kích ứng nặng, thậm chí bỏng hóa học. Hít phải bụi hoặc sương mù natri silicate có thể gây kích ứng đường hô hấp. Đặc biệt, nuốt phải dung dịch natri silicate đậm đặc có nguy cơ gây bỏng miệng, thực quản và dạ dày, dẫn đến đau bụng dữ dội, nôn ói; trong những trường hợp nặng, có thể gây thủng dạ dày, ruột và đe dọa tính mạng. Trên y văn thế giới đã ghi nhận các ca tử vong liên quan đến nuốt phải “thủy tinh lỏng”.

PGS.TS.BS Lê Minh Khôi cũng lưu ý, ở nồng độ rất thấp, natri silicate có thể được phép sử dụng cho một số mục đích kỹ thuật trong thực phẩm (như chống vón cục) theo quy định nghiêm ngặt, và được xếp vào nhóm “nhìn chung là an toàn” (GRAS). Tuy nhiên, điều này hoàn toàn không đồng nghĩa với việc sử dụng tùy tiện, đặc biệt là sử dụng ở nồng độ cao để ngâm, xử lý thực phẩm như trong vụ việc vừa bị phát hiện.

Nguy cơ lớn nhất không nằm ở độc tính tích lũy lâu dài, mà ở tác dụng ăn mòn trực tiếp của một chất kiềm mạnh lên đường tiêu hóa. Hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy natri silicate gây ung thư, nhưng việc sử dụng lén lút hóa chất này trong chế biến thực phẩm là đặc biệt nguy hiểm, có thể dẫn đến xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày, ruột và các biến chứng nặng.

Từ góc độ sức khỏe cộng đồng, chuyên gia khuyến cáo người dân cần thận trọng khi lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là các món ốc, hải sản được sơ chế không rõ nguồn gốc, quy trình. Việc “ăn vào thấy giòn, thấy ngon” không đồng nghĩa với an toàn, nhất là khi có sự can thiệp của hóa chất công nghiệp.