Ở phòng máy lạnh kín suốt ngày mùa nóng làm tăng nguy cơ tim mạch, đột quỵ, hô hấp

1. Đóng kín cửa mùa nóng, nguy cơ bệnh mạn tính gia tăng

Khi bước vào mùa nóng, hầu hết gia đình đều đóng kín cửa để sử dụng máy lạnh. Dưới góc nhìn y khoa, việc sinh hoạt trong không gian kín, máy lạnh bật gần như là 24/7 có thể ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong nhà và sức khỏe con người như thế nào, thưa BS?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường - Khoa Thăm dò chức năng Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM trả lời: Hiện nay, thời tiết đang rất oi bức nên phần lớn mọi người có xu hướng đóng kín cửa và sử dụng máy lạnh. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chất lượng không khí trong nhà. Khi sử dụng máy lạnh, việc đóng kín cửa khiến không khí không được lưu thông, và nếu máy lạnh không được vệ sinh kỹ có thể làm tăng độ ẩm không khí xung quanh.

Ngoài ra, ở những khu vực ô nhiễm như TPHCM, khi đóng kín cửa, các yếu tố trong nhà như nấm mốc, khói thuốc lá, khói từ bếp nấu… sẽ bị giữ lại trong phòng, không được lưu thông. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp, tim mạch cũng như các bệnh lý mạn tính.

2. Không khí trong nhà tưởng sạch nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ cho hệ hô hấp

Nhiều người cho rằng chỉ cần nhà cửa sạch sẽ là không khí trong nhà đã an toàn. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy trong không khí vẫn có thể tồn tại nhiều tác nhân như bụi mịn, phấn hoa, lông thú cưng hay các chất gây dị ứng. Theo BS, những yếu tố này có thể ảnh hưởng thế nào đến hệ hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người có cơ địa dị ứng?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường trả lời: Nhiều người nghĩ rằng, khi môi trường sống được lau chùi và vệ sinh sạch sẽ thì không còn những yếu tố nguy hiểm đến sức khỏe. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại nhiều yếu tố không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Ví dụ, các hạt bụi mịn có kích thước nhỏ hơn PM2.5 hoặc nấm mốc. Đây là những yếu tố không thể tẩy rửa hết được. Ngoài ra, khói thuốc lá hoặc các mùi nồng trong sinh hoạt cũng là những tác nhân quan trọng gây kích ứng đường hô hấp.

Các chuyên gia cho rằng, khi sống trong môi trường có các hạt bụi mịn, sức khỏe của người có bệnh nền sẽ bị ảnh hưởng đáng kể, đặc biệt là các bệnh hô hấp như hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Các hạt bụi mịn PM2.5 có thể len lỏi vào các đường dẫn khí nhỏ, thậm chí đến phế nang, gây kích ứng và làm bệnh dễ bùng phát cấp.

Đặc biệt, trẻ nhỏ là nhóm có đường dẫn khí còn non nớt và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Những trẻ có bệnh lý như chàm da hoặc dị ứng khi tiếp xúc với các yếu tố như lông thú, chó mèo, bụi từ chăn ga gối nệm hoặc các chất từ đồ nội thất như sofa… đều có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp.

Đối với phụ nữ mang thai, khi không khí không trong lành, quá trình điều hòa thông khí có thể bị ảnh hưởng và phần nào tác động đến thai nhi.

3. Mùa nóng làm gia tăng đợt cấp bệnh hô hấp và tim mạch

Trong thực tế thăm khám, khi người bệnh dành nhiều thời gian sinh hoạt trong không gian kín, đặc biệt vào mùa nóng, BS thường gặp những bệnh lý hô hấp nào gia tăng? Và khi đến khám, người bệnh thường xuất hiện những triệu chứng điển hình nào?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường trả lời: Hiện nay, khi bước vào mùa nóng, nhiều nghiên cứu cho thấy nhiệt độ tăng cao có thể ảnh hưởng đến các bệnh lý như đợt cấp của hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, thậm chí là đột quỵ hoặc bệnh tim mạch.

Khi di chuyển giữa môi trường nóng bên ngoài và không gian lạnh trong nhà, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể tác động đến sức khỏe. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở nhiệt độ không khí, mà còn liên quan đến chất lượng không khí trong không gian kín.

Trong môi trường kín, các hạt bụi mịn, nấm mốc… không thể nhìn thấy bằng mắt thường có thể kích ứng đường hô hấp, đặc biệt ở người có bệnh nền. Đối với bệnh nhân hen, đây thường là thời điểm dễ xuất hiện các đợt cấp. Ngay cả những người bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đang ổn định cũng có thể xuất hiện khó thở, phải nhập viện để điều trị tích cực.

4. Hạt bụi siêu mịn len vào mạch máu, làm tăng nguy cơ đột quỵ và tim mạch

Một số nghiên cứu môi trường gần đây còn nhắc đến sự hiện diện của bụi siêu mịn trong không gian sống, thậm chí có thể nhỏ đến mức khó nhận biết bằng mắt thường. Theo BS, việc phơi nhiễm với những hạt bụi cực nhỏ này lâu dài có thể gây ra những nguy cơ gì cho sức khỏe?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường trả lời: Khi hít phải các hạt bụi, những hạt có kích thước lớn thường nằm lại ở mũi, xoang, hầu họng, gây ra các tình trạng như viêm mũi dị ứng hoặc viêm phế quản, kích ứng và gây ho.

Đối với các hạt siêu mịn, những tác nhân này có thể len lỏi vào sâu trong cơ thể, thậm chí đi vào mạch máu và gây ra tình trạng stress oxy hóa. Khi các chất này xâm nhập, chúng làm tăng nguy cơ các bệnh lý như đột quỵ.

Tình trạng stress oxy hóa kéo dài trên mạch máu có thể dẫn đến xơ vữa thành mạch, từ đó làm tăng nguy cơ các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim. Không chỉ dừng lại ở các bệnh lý hô hấp, các hạt siêu mịn còn ảnh hưởng đến các bệnh lý liên quan đến mạch máu như nhồi máu não và bệnh tim mạch.

5. Kiểm soát bụi mịn và không khí trong nhà để sống khỏe mùa nóng

Hiện nay, khi những vấn đề như bụi mịn, dị nguyên hay các tác nhân ô nhiễm trong không khí trong nhà ngày càng được nhắc đến nhiều hơn, nhiều chuyên gia cho rằng chăm sóc sức khỏe hiện đại không chỉ dừng lại ở dinh dưỡng hay vận động, mà còn bao gồm việc quản lý môi trường sống.

Theo BS, việc chú ý đến chất lượng không khí trong nhà có ý nghĩa như thế nào đối với sức khỏe?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường trả lời: Việc quản lý cuộc sống “sống xanh, sống khỏe” không chỉ dừng lại ở vận động hay chế độ ăn uống, mà yếu tố không khí cũng rất quan trọng. Để giữ được không khí trong lành, cần thường xuyên vệ sinh nhà cửa.

Bên cạnh đó, cần quản lý các nguồn chất thải trong sinh hoạt. Một yếu tố quan trọng khác là kiểm soát bụi mịn trong không gian sống.

Việc đặt ra là làm sao có thể hạn chế tối đa bụi mịn trong không gian trong nhà. Đồng thời, cần có các thiết bị hỗ trợ để vừa giữ được không gian sống trong lành, vừa đảm bảo sự mát mẻ trong mùa nóng và giảm bớt các yếu tố nguy cơ từ bụi mịn.

Đây là những yếu tố góp phần giúp duy trì một cuộc sống khỏe mạnh.

6. Sống trong phòng máy lạnh, làm sao để không khí vẫn sạch và an toàn?

Với những gia đình sống ở đô thị, đặc biệt là trong các căn hộ kín gió, nơi mọi người thường sử dụng điều hòa hoặc quạt nhiều hơn trong mùa nóng, từ đó, đâu là những nguyên tắc quan trọng để duy trì môi trường không khí trong lành trong nhà, thưa BS?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường trả lời: Hiện nay, do thời tiết quá nóng, nhiều người có xu hướng sử dụng máy lạnh và sống trong không gian kín. Vấn đề đặt ra là làm sao để giữ cho không gian kín này luôn sạch sẽ.

Trước hết, cần quản lý các nguồn chất thải trong sinh hoạt. Trong điều kiện sống tại đô thị, không thể kiểm soát hoàn toàn tình trạng ô nhiễm môi trường bên ngoài. Tuy nhiên, vẫn có những thời điểm trong ngày khi không khí tương đối sạch, có thể mở cửa, tắt máy lạnh để giúp không khí lưu thông tốt hơn.

Bên cạnh đó, trong nhà nên hạn chế hút thuốc lá, đốt nhang. Nếu nuôi thú cưng như chó, mèo, nên bố trí ở những khu vực ít ảnh hưởng đến sức khỏe.

Khi sử dụng máy lạnh, cần lưu ý vệ sinh thiết bị định kỳ và kiểm soát độ ẩm trong phòng. Nếu máy lạnh không được làm sạch, lưới lọc có thể tích tụ nhiều bụi và nấm mốc. Trong không gian kín, các tác nhân này dễ phát tán và khi hít phải có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý, đặc biệt là các vấn đề dị ứng.

Ngoài ra, cần chú ý kiểm soát bụi mịn trong không gian sống. Máy lạnh thông thường không thể lọc hết các hạt bụi mịn hoặc hạt siêu mịn. Do đó, cần có các thiết bị hỗ trợ để loại bỏ các tác nhân này, giúp giảm kích ứng đường hô hấp và duy trì không gian sống thông thoáng, dễ chịu hơn.

7. Quạt chỉ giúp lưu thông không khí, không thể loại bỏ bụi mịn

Nhiều người thường chỉ chú ý đến nhiệt độ trong phòng mà ít quan tâm đến luồng không khí lưu thông. Dưới góc nhìn khoa học, việc không khí được luân chuyển và phân bố đều trong phòng có vai trò như thế nào đối với sức khỏe hô hấp?

ThS.BS Trần Thị Thúy Tường trả lời: Việc sử dụng quạt giúp không khí được lưu thông, luân chuyển các luồng khí trong phòng từ khu vực này sang khu vực khác. Khi dùng quạt, không khí được thổi đi sẽ hỗ trợ việc lưu thông không khí.

Tuy nhiên, trong không gian kín, quạt chỉ có tác dụng luân chuyển không khí chứ không thể loại bỏ các hạt bụi mịn hoặc các yếu tố gây kích ứng. Những tác nhân này vẫn tồn tại trong phòng và không được lọc sạch.

Các yếu tố này góp phần quan trọng trong việc khởi phát các bệnh lý về mũi xoang, hầu họng hoặc các bệnh lý hô hấp như hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Đặc biệt, các hạt siêu mịn vẫn tồn tại trong không khí và tiếp tục gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Do đó, việc sử dụng quạt không thể loại bỏ được các hạt bụi mịn. Bên cạnh việc quản lý nguồn chất thải, vệ sinh nhà cửa và bảo dưỡng các thiết bị làm mát như máy lạnh, cần quan tâm đến việc sử dụng các thiết bị phù hợp để vừa giúp lưu thông không khí, vừa loại bỏ các hạt bụi mịn và các tác nhân gây kích ứng đường hô hấp. Khi đó mới có thể duy trì không gian sống thoáng mát và có lợi cho sức khỏe.

>>> Đọc thêm phần 2: Giải pháp nào “trị” không khí bí nóng và ô nhiễm trong nhà mùa oi bức

Trân trọng cảm ơn ThS.BS Trần Thị Thúy Tường và LG Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.