Hotline 24/7
08983-08983

Mất canxi âm thầm sau tuổi 30: Khi nào bạn cần đo mật độ xương?

Sau tuổi 30, cơ thể bước vào quá trình suy giảm và mất canxi âm thầm mà không có triệu chứng cảnh báo rõ ràng. Theo BS.CK2 Nguyễn Thái Thành - Chuyên khoa Cơ Xương Khớp - Chấn thương Chỉnh hình, Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope, việc chủ động nhận diện nhóm nguy cơ và tầm soát bằng kỹ thuật đo mật độ xương chuẩn xác là chìa khóa vàng giúp phát hiện sớm, phòng tránh nguy cơ gãy xương nguy hiểm.

1. Xương đạt đỉnh ở tuổi 20-30, sau đó bắt đầu quá trình suy giảm

Thưa bác sĩ, loãng xương có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có biểu hiện rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện khi bị té ngã, gãy xương hoặc nhận thấy chiều cao thay đổi. Vì sao người bệnh có thể mất xương đáng kể nhưng vẫn không xuất hiện những triệu chứng bất thường để nhận biết sớm?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Khối lượng xương của cơ thể đạt mức đỉnh ở độ tuổi khoảng 20-30 tuổi. Sau giai đoạn này, khối lượng xương đỉnh về cơ bản đã được xác lập.

Khung xương được cấu tạo bởi hai thành phần chính là xương vỏ và xương xốp. Xương vỏ nằm ở phía ngoài, có vai trò chống đỡ cơ thể; trong khi xương xốp thường nằm ở đầu xương và thân các đốt sống.

Khi tuổi càng cao, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh, lớp xương vỏ sẽ mỏng đi nhanh. Xương xốp ở vùng cột sống cũng tương tự. Bình thường, xương xốp được cấu tạo thành những mạng lưới giống như tổ ong, nhưng sau mãn kinh, do nồng độ estrogen giảm nhanh, cấu trúc này cũng mỏng đi nhanh chóng. Ở nam giới, khối lượng xương cũng suy giảm theo tuổi.

Về nguyên tắc, loãng xương gồm hai vấn đề chính. Thứ nhất là giảm mật độ xương, tức lớp xương vỏ và xương xốp đều mỏng đi. Thứ hai là suy giảm chất lượng xương, hay còn gọi là thoái triển vi cấu trúc của xương.

Thoái triển vi cấu trúc có nghĩa là xương bị mất nước, đồng thời các thành phần collagen type 1 bị giảm chất lượng. Khi đó, xương trở nên giòn, dễ gãy; cộng thêm tình trạng xương ngày càng mỏng, nguy cơ gãy xương càng tăng, đặc biệt ở người lớn tuổi.

2. Loãng xương - “tên ăn trộm âm thầm” lấy canxi khỏi xương

Thưa bác sĩ, loãng xương thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu bệnh không được phát hiện kịp thời, đến khi tiến triển nặng mới nhận biết thì sẽ ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe xương cũng như sức khỏe nói chung?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Ở người bị loãng xương, xương vỏ sẽ ngày càng mỏng đi, thậm chí có những trường hợp mức độ mỏng rất nghiêm trọng. Chúng tôi từng phẫu thuật cho bệnh nhân gãy cổ xương đùi và ghi nhận lớp xương vốn có thể dày 2-3 cm nhưng khi loãng xương nặng chỉ còn chưa tới 1 mm. Khi đó, xương trở nên cực kỳ dễ gãy.

Nguyên nhân khiến xương mỏng dần là tình trạng mất canxi. Trong máu luôn cần có canxi cho các hoạt động của cơ thể, từ cơ tim đến thần kinh. Khi lượng canxi trong máu giảm, cơ thể sẽ tự động rút canxi từ xương ra để bù đắp. Quá trình này cứ diễn ra âm thầm mà người bệnh không hề nhận biết.

Trước đây, loãng xương thường được gọi là “kẻ giết người âm thầm”. Tuy nhiên, có thể hình dung căn bệnh này giống như một “tên ăn trộm âm thầm”, bởi canxi trong xương cứ bị lấy đi từ từ mà chúng ta không hay biết.

Theo thời gian, không chỉ lớp xương vỏ mỏng dần mà xương xốp ở vùng cột sống thắt lưng và đầu xương đùi cũng suy yếu. Đặc biệt, cổ xương đùi là nơi chịu toàn bộ trọng lực từ thân mình khi đi, đứng. Vì vậy, khi cả xương vỏ lẫn xương xốp tại vị trí này đều mỏng đi, xương rất dễ gãy; đôi khi chỉ một cú ngã nhẹ cũng có thể gây gãy xương.

3. Từ 50 tuổi ở nữ, 70 tuổi ở nam: Những mốc cần lưu ý về mất xương

Nhiều người vẫn cho rằng loãng xương chủ yếu xảy ra ở người cao tuổi. Tuy nhiên, ngoài tuổi tác, còn những yếu tố nào có thể thúc đẩy quá trình loãng xương sớm và những ai thuộc nhóm nguy cơ?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Hiện nay, loãng xương thường được chia thành loãng xương nguyên phát và loãng xương thứ phát. Trong đó, loãng xương thứ phát thường gặp ở người trẻ tuổi; còn loãng xương nguyên phát chủ yếu xảy ra ở phụ nữ sau mãn kinh và người lớn tuổi.

Xét về độ tuổi, phụ nữ sau mãn kinh được xếp vào nhóm nguy cơ từ sau 50 tuổi. Đây là giai đoạn cơ thể mất estrogen nên quá trình mất xương diễn ra rất nhanh. Tuy nhiên, đến khoảng 65 tuổi, tốc độ mất xương sẽ giảm dần, không còn nhanh như giai đoạn trước đó.

Ở nam giới, quá trình mất xương diễn ra nhanh hơn sau 70 tuổi. Đây cũng là thời điểm nam giới bước vào giai đoạn mãn dục, nồng độ testosterone giảm và xương cũng suy giảm nhanh.

Chính vì vậy, khi chẩn đoán loãng xương bằng máy đo mật độ xương, người ta thường tập trung chỉ định tầm soát cho phụ nữ từ 65 tuổi trở lên và nam giới từ 70 tuổi trở lên.

4. Ai cần đo mật độ xương sớm hơn mốc 65-70 tuổi?

Loãng xương tiến triển âm thầm và đôi khi chỉ được phát hiện khi đã xảy ra những hậu quả nặng nề như gãy xương hoặc gù lưng. Đo mật độ xương là một trong những phương pháp giúp chủ động kiểm tra tình trạng xương. Vậy trong cộng đồng, chúng ta nên bắt đầu quan tâm đến việc đo mật độ xương từ độ tuổi nào ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Theo chỉ định thông thường, phụ nữ từ 65 tuổi trở lên và nam giới từ 70 tuổi trở lên nên đo mật độ xương ngay cả khi không có yếu tố nguy cơ.

Với phụ nữ dưới 65 tuổi và nam giới dưới 70 tuổi, việc đo mật độ xương được chỉ định khi có các yếu tố nguy cơ.

Những yếu tố này trước hết liên quan đến tuổi tác và giới tính, đặc biệt ở phụ nữ có tình trạng vô kinh, kinh nguyệt muộn hoặc mãn kinh sớm. Thể trạng quá gầy, thiếu cân cũng là một yếu tố cần lưu ý.

Bên cạnh đó, nguy cơ còn gặp ở những người có chế độ dinh dưỡng kém, ăn uống thiếu chất hoặc mắc các bệnh lý gây kém hấp thu dinh dưỡng. Những người không dung nạp được các sản phẩm từ sữa có thể thiếu hụt canxi và vitamin D.

Ngoài ra, lười vận động, ít tập thể dục thể thao cũng nằm trong nhóm yếu tố nguy cơ cần được xem xét khi quyết định đo mật độ xương.

5. DEXA - tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán loãng xương

Thưa bác sĩ, bên cạnh việc xác định độ tuổi và các yếu tố nguy cơ, hiện nay có những phương pháp nào giúp phát hiện và đánh giá loãng xương? Trong số đó, phương pháp nào được sử dụng phổ biến và cho kết quả đáng tin cậy nhất?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Hiện nay có nhiều phương pháp được sử dụng để chẩn đoán loãng xương. Trong đó, đo mật độ xương bằng năng lượng kép, hay phương pháp DEXA, được xem là tiêu chuẩn vàng. Đây là phương pháp đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém.

Nếu xét về độ chính xác cao nhất, có thể sử dụng CT scan, tức chụp cắt lớp vi tính, để đo mật độ xương. Tuy nhiên, phương pháp này khiến cơ thể hấp thụ lượng tia bức xạ cao hơn, đồng thời chi phí cũng đắt hơn nhiều.

Một phương pháp khác là siêu âm gót chân để đánh giá tình trạng xương, nhưng độ chính xác không cao. Vì vậy, trong chẩn đoán loãng xương, DEXA vẫn là phương pháp được xem là tiêu chuẩn vàng hiện nay.

6. DEXA không chỉ đo mật độ xương mà còn đánh giá mỡ và khối cơ

Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope hiện đang ứng dụng những kỹ thuật nào trong tầm soát loãng xương? Bên cạnh đánh giá mật độ xương, các kỹ thuật này còn có những ứng dụng nào khác ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Tại VietHope, chúng tôi ứng dụng phương pháp đo mật độ xương bằng năng lượng kép DEXA trong tầm soát loãng xương.

Ngoài đo mật độ xương, hệ thống này còn có thể đánh giá khối lượng mỡ cho những người có nhu cầu giảm cân; đo khối cơ nạc ở các bạn trẻ tập luyện nâng cao thể hình, qua đó theo dõi sự phát triển của cơ bắp trước và sau một thời gian tập luyện.

Bên cạnh đó, hệ thống còn giúp đo tỷ lệ mỡ cơ thể, từ đó phục vụ việc tư vấn điều chỉnh vóc dáng và sức khỏe.

7. 3 điều cần lưu ý để kết quả đo mật độ xương chính xác

Khi đi đo mật độ xương, người bệnh cần chuẩn bị những gì để kết quả phản ánh chính xác nhất tình trạng xương, thưa bác sĩ?

BS.CK2 Nguyễn Thái Thành trả lời: Trên thực tế, tỷ lệ sai sót do khâu chuẩn bị của người bệnh không cao. Tuy nhiên, để kết quả đo chính xác nhất, vẫn cần lưu ý một số nguyên tắc.

Trước hết, nên tránh uống canxi trong vòng 24-48 giờ trước khi đo mật độ xương. Nếu canxi chưa được hấp thu hết và còn nằm trong đường tiêu hóa, kết quả đo có thể bị ảnh hưởng.

Người bệnh cũng không nên đo mật độ xương ngay sau khi thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có sử dụng chất cản quang hoặc cản từ, chẳng hạn chụp MRI có bơm thuốc cản từ hoặc CT scan có bơm thuốc cản quang chứa i-ốt. Nếu vừa thực hiện những kỹ thuật này, cần báo cho bác sĩ trước khi đo để tránh ảnh hưởng đến kết quả.

Ngoài ra, người bệnh cần thông báo nếu trong cơ thể có dụng cụ kim loại nâng đỡ, chẳng hạn đã từng phẫu thuật kết hợp xương do gãy cổ xương đùi. Nếu đã kết hợp xương ở cả hai bên khớp háng, bác sĩ sẽ không đo mật độ xương tại vùng khớp háng mà chuyển sang những vị trí khác, như cột sống thắt lưng.

>>> Đọc thêm phần 2: Uống canxi sai cách và những hiểu lầm phổ biến khi điều trị loãng xương

Để được thăm khám cùng BS.CK2 Nguyễn Thái Thành, quý bạn đọc có thể đến Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope:

Địa chỉ: 523 Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng, TPHCM.

Hotline đặt lịch khám: 1800 2290 hoặc đặt lịch qua website TẠI ĐÂY

Chăm sóc khách hàng: 0977 332 523.

Thời gian làm việc:

- Thứ Hai đến Thứ Bảy: 7h - 16h

- Khám ngoài giờ: 16h - 17h

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh (ghi) - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 22:48, 27/08/2026Cập nhật: 23:03, 27/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X