Hợp tác dùng thuốc: chuyện không nhỏ

Các nhà khoa học nhất trí cho rằng để người bệnh hợp tác dùng thuốc tốt, họ cần được giúp đỡ ba việc sau:

Tiếp cận dễ dàng và thuận lợi với thuốc men: người bệnh rất dễ bỏ dùng thuốc nếu thuốc có chế độ sử dụng quá phức tạp, quá nhiều lần hoặc không tiện dụng (dùng dạng tiêm chích thay vì uống). Đáng quan tâm hơn hết là giá thuốc. Đối với các nước đang phát triển như nước ta, đòi hỏi sự tiếp tay của xã hội hỗ trợ những bệnh nhân nghèo không có khả năng chi trả tiền thuốc, để người nghèo không chết vì không tiếp cận được thuốc men điều trị.

Tăng cường sự hiểu biết của người bệnh về tình trạng bệnh và chế độ điều trị bằng thuốc: người bệnh cần biết rõ những điều cơ bản về bệnh của họ và về thuốc, để hiểu vì sao phải dùng thuốc, thuốc sẽ cho tác dụng thế nào đối với bệnh, phải uống thuốc bao nhiêu lần trong ngày và cần bao nhiêu loại thuốc đễ chữa khỏi bệnh, khi dùng thuốc có thể bị các tác dụng phụ nào... Thầy thuốc nên dành thời gian tư vấn cho người bệnh, bởi có khi bệnh nhân cảm thấy bệnh đỡ đi nhiều chỉ nhờ lời nói ân cần của bác sĩ.

Các biện pháp can thiệp

Các nhà khoa học cũng nhất trí để thúc đẩy hợp tác dùng thuốc tốt, cần thực hiện phối hợp các biện pháp can thiệp sau:

Biện pháp kỹ thuật: bác sĩ điều trị khi chỉ định thuốc hoặc dược sĩ khi cấp thuốc nên lựa chọn thuốc có chế độ dùng thuận tiện, như dùng dạng thuốc lỏng (xirô, hỗn dịch…) cho trẻ em, dùng dạng thuốc phóng thích kéo dài đối với người cần dùng thuốc lâu dài (như thuốc trị loãng xương dùng một lần trong ngày cũng gây bất tiện nên đã được thay bằng thuốc dùng một lần trong tuần).

Biện pháp truyền thông – giáo dục: trước hết, chính các bác sĩ, dược sĩ là người thích hợp nhất giúp nâng cao hiểu biết về bệnh tật và thuốc men. Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy hợp tác dùng thuốc của người bệnh tốt hơn rất nhiều khi nhà điều trị không kiệm lời, giúp người bệnh hiểu rõ bệnh tình để từ đó có sự tin cậy về chế độ dùng thuốc. Người ta cũng ghi nhận vai trò rất lớn của các phương tiện truyền thông đại chúng, về việc nâng cao kiến thức để người bệnh hợp tác tốt việc dùng thuốc.

Ngoài hai biện pháp chủ yếu trên, các nhà khoa học còn nêu thêm một số biện pháp khác như biện pháp giúp thay đổi thái độ (cũng giống như biện pháp kỹ thuật nêu trên, như dùng thiết bị báo tín hiệu hoặc dùng điện thoại báo giờ uống thuốc), hoặc biện pháp gây ảnh hưởng lên tình cảm người bệnh (như nhờ sự hỗ trợ của những người cùng nhiễm HIV/AIDS, gọi là đồng đẳng, để giúp hợp tác dùng thuốc trong điều trị căn bệnh thế kỷ này).

Tất cả những biện pháp nêu trên đều nhằm giúp người bệnh cải thiện tình trạng hợp tác dùng thuốc. Nhưng việc thực hiện thành công hay thất bại còn tuỳ thuộc vào các nhà chuyên môn y dược, đặc biệt có cả các nhà quản lý y tế.

Theo PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức - Sài Gòn Tiếp Thị