Hơn 100 ngàn ca tử vong mỗi năm liên quan thuốc lá, gánh nặng y tế hơn 100 ngàn tỷ đồng

Chiều 13/1/2026, tại TPHCM, Bộ Y tế tổ chức hội nghị tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá khu vực phía Nam.

Theo TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hút thuốc lá là nguyên nhân của 28 nhóm bệnh khác nhau, bao gồm nhiều bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư, tim mạch và bệnh hô hấp mạn tính. Riêng ung thư phổi, 90% trường hợp có liên quan đến thuốc lá.

Tại Việt Nam, mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người do phơi nhiễm khói thuốc thụ động.

Không chỉ gây tổn thất về sức khỏe, thuốc lá còn tạo ra gánh nặng kinh tế rất lớn. Ước tính, tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra đạt 108,7 ngàn tỷ đồng trong năm 2022, tác động kéo dài đến hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

TS.BS Hà Anh Đức Hà Anh Đức cho biết thêm, Việt Nam hiện đứng thứ 9 thế giới về tỷ lệ người sử dụng thuốc lá, nằm trong 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá cao nhất, và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.

Theo ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó 69 chất đã được xác định gây ung thư, tác động trực tiếp đến hệ hô hấp, tim mạch và nhiều cơ quan quan trọng khác.

Việt Nam đã cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025, theo Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội. Tuy nhiên, trên thế giới, các sản phẩm này vẫn đang được quảng bá như giải pháp “ít hại”, trái ngược với các bằng chứng khoa học hiện có.

Tại hội nghị, các chuyên gia đề xuất đưa quy định cấm quảng cáo, tàng trữ, sử dụng và chứa chấp sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời thực thi nghiêm các chế tài đã được quy định trong nhiều nghị định hiện hành.

Theo kế hoạch, Bộ Y tế sẽ hoàn thiện và trình hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lên Chính phủ, để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 2-2026.

Các số liệu được đưa ra tại hội nghị cho thấy, thuốc lá tiếp tục là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi các biện pháp pháp lý mạnh mẽ và đồng bộ hơn nhằm giảm tỷ lệ sử dụng và hạn chế tối đa tác hại trong thời gian tới.