Bạn gái em hay đi lạc đường, liệu có di truyền tình trạng mù đường cho con cái?

Câu hỏi

Bạn gái em thông minh nhưng lại "mù đường", dù có Gmap vẫn có thể đi lạc đường. Tình trạng mù đường do vùng não nào quy định và có thể di truyền không ạ?

Trả lời

Chào bạn,

Hiện tượng “mù đường” mà bạn mô tả không liên quan đến trí thông minh nói chung, mà chủ yếu liên quan đến khả năng định hướng không gian của não bộ.

Về mặt thần kinh, khả năng định hướng đường đi phụ thuộc nhiều nhất vào hồi hải mã (hippocampus) và vùng vỏ não đỉnh – thái dương.

Hồi hải mã đóng vai trò như “bản đồ GPS sinh học”, giúp ghi nhớ các mốc không gian, liên kết đường đi với vị trí và tạo bản đồ tinh thần trong đầu. Khi vùng này hoạt động kém hiệu quả, người đó vẫn có thể học giỏi, suy luận tốt, giao tiếp thông minh, nhưng lại rất khó hình dung không gian, dễ quên lối rẽ, nhầm hướng hoặc bị rối ngay cả khi có Google Maps.

Ngoài ra, vùng vỏ não đỉnh tham gia xử lý hướng trái – phải, khoảng cách và mối liên hệ giữa các vật thể trong không gian; nếu khả năng xử lý ở vùng này yếu hơn mức trung bình, việc “đi theo bản đồ” cũng trở nên khó khăn.

“Mù đường” có thể mang yếu tố bẩm sinh. Một số nghiên cứu cho thấy khả năng định hướng không gian có tính di truyền ở mức độ nhất định, nghĩa là trong gia đình có người hay lạc đường thì con cháu có nguy cơ gặp tình trạng tương tự cao hơn người khác.

Tuy nhiên, đây không phải là bệnh di truyền theo kiểu gen trội - gen lặn rõ ràng, mà là sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Những người từ nhỏ ít được tự đi đường, ít được rèn luyện định hướng, hoặc quen phụ thuộc hoàn toàn vào người khác hay thiết bị chỉ đường, thường dễ bị “mù đường” hơn.

Điều quan trọng là “mù đường” không phải bệnh lý thần kinh, trừ khi nó xuất hiện đột ngột, kèm theo mất trí nhớ, lú lẫn, đau đầu dữ dội hoặc thay đổi tính cách – khi đó mới cần đi khám. Với đa số trường hợp, đây chỉ là một đặc điểm nhận thức cá nhân. Tin tốt là khả năng này có thể cải thiện nếu luyện tập đúng cách, ví dụ tập nhớ mốc cố định thay vì chỉ nhìn bản đồ, tập ước lượng hướng bằng mặt trời hoặc các điểm quen thuộc, hoặc dùng Google Maps ở chế độ “định hướng theo hướng nhìn” thay vì chỉ nhìn đường vẽ.

Tóm lại, bạn gái bạn hoàn toàn có thể rất thông minh nhưng lại “mù đường” vì hai khả năng này do các mạng lưới não khác nhau đảm nhiệm. Đây là đặc điểm khá phổ biến, có yếu tố bẩm sinh, không nguy hiểm và không phản ánh năng lực trí tuệ tổng thể, bạn nhé.

Thân mến.

Câu hỏi liên quan

• Thai 30 tuần giãn não thất 4,5mm có nguy hiểm không?
• Đứt gân ngón chân đã nối 10 tháng, chơi đá bóng được chưa?
• Con dâu chê con trai tôi yếu sinh lý, nếu không khám nam khoa có cách nào biết chính xác?