Da ngứa nhiều vào ban đêm có phải do bệnh gan, thận?

Vì sao ngứa da thường nặng hơn vào ban đêm?

Ban đêm, cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi, ít bị phân tán bởi công việc hay hoạt động bên ngoài, nên cảm giác ngứa dễ được cảm nhận rõ hơn. Ngoài ra, một số yếu tố sinh lý cũng góp phần làm ngứa tăng lên như: nhiệt độ cơ thể và nhiệt độ phòng cao hơn, da mất nước nhiều hơn, hàng rào bảo vệ da suy yếu.

Ban đêm cũng là thời điểm nồng độ cortisol (hormone có tác dụng chống viêm, giảm ngứa) giảm xuống, khiến phản ứng ngứa trở nên rõ rệt.

Ngứa da ban đêm có liên quan đến bệnh gan không?

Trong một số bệnh lý gan - đặc biệt là các bệnh gây ứ mật như viêm gan ứ mật, xơ gan mật, tắc mật - người bệnh có thể bị ngứa da dữ dội, thường không kèm theo tổn thương da rõ ràng. Nguyên nhân được cho là do muối mật và các chất trung gian tích tụ trong máu, kích thích các thụ thể gây ngứa.

Đặc điểm ngứa do bệnh gan thường là ngứa toàn thân, ngứa nhiều ở lòng bàn tay, bàn chân, tăng về đêm và không đỡ khi gãi. Người bệnh có thể kèm theo các dấu hiệu khác như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sậm màu, phân nhạt màu, mệt mỏi, chán ăn. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng không phải cứ ngứa ban đêm là do gan, và đa số trường hợp ngứa da không xuất phát từ bệnh gan.

Ngứa da có phải là dấu hiệu của bệnh thận?

Ở bệnh thận mạn giai đoạn tiến triển, đặc biệt là suy thận mạn, ngứa da là triệu chứng khá phổ biến. Ngứa trong trường hợp này thường mạn tính, lan tỏa, tăng về đêm, ít khi có tổn thương da nguyên phát. Cơ chế liên quan đến sự tích tụ các chất độc trong máu, rối loạn chuyển hóa canxi – phospho và tình trạng viêm mạn tính.

Tuy vậy, ngứa do thận thường xuất hiện khi bệnh đã ở giai đoạn tương đối nặng và đi kèm các biểu hiện khác như phù, tiểu ít, mệt mỏi kéo dài, thiếu máu. Vì vậy, ở người trẻ, khỏe mạnh, chỉ có ngứa da ban đêm đơn thuần thì khả năng do bệnh thận là không cao.

Những nguyên nhân thường gặp khác gây ngứa da ban đêm

Trên thực tế, phần lớn các trường hợp ngứa da ban đêm liên quan đến các vấn đề da liễu hoặc yếu tố môi trường, bao gồm: da khô (đặc biệt vào mùa lạnh hoặc khi dùng máy lạnh), viêm da cơ địa, mề đay, ghẻ, nấm da, dị ứng với xà phòng, mỹ phẩm, chăn màn.

Căng thẳng, lo âu, rối loạn giấc ngủ cũng có thể làm cảm giác ngứa nặng hơn vào ban đêm.

Khi nào cần đi khám để kiểm tra gan, thận?

Người bị ngứa da ban đêm nên đi khám khi ngứa kéo dài trên 2–3 tuần, ngứa ngày càng tăng, không đáp ứng với các biện pháp dưỡng ẩm thông thường, hoặc kèm theo các dấu hiệu toàn thân như vàng da, sụt cân, mệt mỏi nhiều, phù, rối loạn tiểu tiện. Bác sĩ sẽ khai thác kỹ triệu chứng, thăm khám da và chỉ định xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân.

Kết luận

Ngứa da nhiều vào ban đêm có thể liên quan đến bệnh gan hoặc thận, nhưng đây không phải là nguyên nhân thường gặp nhất. Phần lớn trường hợp xuất phát từ da khô, bệnh da liễu hoặc yếu tố sinh hoạt. Việc tự suy đoán và lo lắng quá mức là không cần thiết.

Quan trọng nhất là theo dõi các triệu chứng đi kèm và đi khám khi ngứa kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, để được chẩn đoán và điều trị đúng hướng.