Cẩn trọng với tác dụng phụ nội tiết khi điều trị ung thư bằng liệu pháp miễn dịch

TS.BS Nguyễn Quang Bảy chia sẻ, trong tháng 4 vừa qua, bác sĩ đã tiếp nhận 2 bệnh nhân ung thư phổi và ung thư gan điều trị bằng thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (ICI) có đáp ứng rất tốt. Tuy nhiên, cả hai đều gặp tác dụng phụ về nội tiết, trong đó có một trường hợp phải nhập viện cấp cứu do hôn mê tăng đường huyết.

Theo chuyên gia liệu pháp ICI là bước tiến lớn trong điều trị ung thư, giúp “giải phóng phanh” của hệ miễn dịch để tấn công tế bào ung thư. Nhờ phát hiện này, hai nhà khoa học James P. Allison (Mỹ) và Tasuku Honjo (Nhật Bản) đã được trao giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2018. Hiện nay, ICI được xem là trụ cột thứ tư trong điều trị ung thư, đặc biệt hiệu quả với nhiều loại ung thư trước đây khó điều trị.

Tại Việt Nam, các thuốc ICI như Pemprolizumab (Keytruda), Nivolumab (Opdivo), Atezolizumab, Durvalumab, Ilimimumab… nhìn chung dung nạp tốt. Tuy nhiên, do cơ chế hoạt hóa miễn dịch mạnh, các thuốc này có thể gây ra các biến cố bất lợi liên quan miễn dịch (irAE), trong đó rối loạn nội tiết là nhóm tác dụng phụ phổ biến nhất.

Cụ thể, các rối loạn nội tiết có thể gặp gồm:

- Bệnh tuyến giáp (phổ biến nhất), chủ yếu là suy giáp, ít gặp hơn là cường giáp; nguy cơ tăng khi dùng kèm thuốc Tyrosine Kinase Inhibitor

- Viêm tuyến thượng thận gây suy thượng thận

- Viêm tuyến yên, có thể dẫn đến suy tuyến giáp, suy thượng thận, suy sinh dục (hiếm gặp đái tháo nhạt)

- Đái tháo đường do tổn thương tụy, biểu hiện tương tự đái tháo đường típ 1, một số trường hợp có nhiễm toan ceton

- Các rối loạn hiếm gặp khác như suy cận giáp, suy sinh dục

Đáng lưu ý, bệnh nhân có thể bị suy nhiều tuyến nội tiết cùng lúc. Theo ghi nhận, tỷ lệ gặp tác dụng phụ nội tiết khoảng 15% khi dùng đơn trị liệu và có thể lên đến 28% khi phối hợp thuốc, thường xuất hiện trong những tháng đầu điều trị.

TS.BS Nguyễn Quang Bảy cũng cho biết, một điểm đáng chú ý là những bệnh nhân xuất hiện tác dụng phụ nội tiết dường như lại có đáp ứng tốt hơn với liệu pháp miễn dịch.

Về xử trí, với các rối loạn nội tiết mức độ nhẹ (thường gặp), bệnh nhân vẫn có thể tiếp tục điều trị ICI. Tuy nhiên, nếu tình trạng nặng hơn, cần ngừng thuốc, sử dụng corticoid và bổ sung hormone khi cần thiết.

Bác sĩ khuyến cáo, cách tốt nhất là chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm bằng việc theo dõi, xét nghiệm hormone định kỳ trong quá trình điều trị. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp hạn chế biến chứng và đảm bảo hiệu quả điều trị ung thư.