Cẩm nang bảo vệ sức khỏe tuyến vú sau tuổi 40 cho phái đẹp

1. Sau tuổi 40, đừng quên chăm sóc sức khỏe tuyến vú

Chế độ dinh dưỡng, lối sống và thói quen chăm sóc tại nhà có thể tác động như thế nào đến sức khỏe và thẩm mỹ của nhũ hoa ở phụ nữ sau 40 tuổi?

BS.CK1 Mạc Thủy Thảo Phương - Phó Trưởng khoa Nhũ, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Sau tuổi 40 là giai đoạn nhiều phụ nữ đã ổn định hơn về kinh tế, gia đình và cuộc sống. Đây cũng là thời điểm cần quan tâm nhiều hơn đến việc chăm sóc sức khỏe bản thân.

Tập thể dục đều đặn là một trong những yếu tố quan trọng giúp duy trì sức khỏe và giữ gìn vóc dáng. Đây là thói quen cần được duy trì suốt cuộc đời, đặc biệt khi bước sang tuổi 40, thời gian và điều kiện sống thường ổn định hơn.

Chế độ dinh dưỡng cũng cần được chú trọng. Ăn uống không chỉ để no mà cần hướng đến việc lựa chọn những thực phẩm tốt cho sức khỏe, tăng cường rau xanh và duy trì cân nặng hợp lý.

Bên cạnh vận động và dinh dưỡng, việc theo dõi sức khỏe tuyến vú cần được quan tâm đúng mức. Phụ nữ có thể tự thăm khám vú định kỳ mỗi tháng, kết hợp quan sát và cảm nhận những thay đổi bất thường trong sinh hoạt hằng ngày. Việc thăm khám theo lịch hẹn của bác sĩ giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe và nâng cao hiệu quả điều trị khi cần thiết.

Chăm sóc sức khỏe từ lối sống, dinh dưỡng đến tầm soát định kỳ là cách giúp phụ nữ duy trì chất lượng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

2. 3 nguyên tắc giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe tuyến vú sau tuổi 40

Để bảo vệ sức khỏe nhũ hoa, phụ nữ sau 40 tuổi nên kết hợp việc tự khám, thăm khám định kỳ và sử dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như thế nào cho hiệu quả nhất?

BS.CK2 Nguyễn Trần Bảo Chi - Trưởng khoa Nhũ, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Tập thể dục là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư vú và duy trì sức khỏe ở phụ nữ sau tuổi 40. Đây là giai đoạn nhiều người bước vào thời kỳ tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, kéo theo nhiều thay đổi về sức khỏe như gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch, loãng xương và nhu cầu sử dụng liệu pháp nội tiết thay thế trong một số trường hợp. Việc duy trì vận động đều đặn góp phần nâng cao thể trạng và hạn chế những ảnh hưởng liên quan đến giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh.

Bên cạnh đó, phụ nữ cần duy trì thói quen tự khám vú. Mặc dù tự khám vú không giúp làm giảm nguy cơ ung thư vú, đây là cách giúp nâng cao nhận thức về sức khỏe tuyến vú và phát hiện sớm những thay đổi bất thường để đi khám kịp thời.

Khám vú định kỳ là yếu tố không thể thiếu trong chiến lược tầm soát ung thư vú. Việc lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, được trang bị đầy đủ phương tiện chẩn đoán và có chương trình tầm soát phù hợp giúp người phụ nữ theo dõi sức khỏe tuyến vú một cách liên tục và hiệu quả.

3. Tầm soát ung thư vú không nên trì hoãn vì bận rộn

Bệnh viện Hùng Vương hiện có xây dựng gói khám hoặc quy trình thăm khám chuyên biệt cho phụ nữ trên 40 tuổi trong lĩnh vực chăm sóc và tầm soát sức khỏe nhũ hoa hay không? Nội dung gói khám và chi phí được thiết kế như thế nào để phù hợp với nhu cầu của chị em?

BS.CK1 Mạc Thủy Thảo Phương trả lời: Tại Bệnh viện Hùng Vương, người bệnh có thể thực hiện quy trình tầm soát theo mô hình "one stop", bao gồm khám, siêu âm và chụp nhũ ảnh trong cùng một lần đến bệnh viện.

Sau tuổi 40, tất cả phụ nữ thuộc nhóm nguy cơ trung bình đều nên được chụp nhũ ảnh trong chương trình tầm soát ung thư vú. Trường hợp phát hiện tổn thương bất thường, người bệnh sẽ được sinh thiết để đánh giá bản chất tổn thương và xác định hướng xử trí tiếp theo.

Đối với những người bận rộn hoặc khó sắp xếp thời gian, hình thức khám chuyên gia giúp rút ngắn thời gian chờ đợi và được tiếp cận chuyên gia ngay từ đầu. Chi phí cho dịch vụ này sẽ cao hơn so với khám thông thường.

Trường hợp không thể thu xếp công việc trong tuần, người bệnh vẫn có thể đến khám vào sáng thứ Bảy. Các dịch vụ khám vú, siêu âm và chụp nhũ ảnh vẫn được triển khai đầy đủ.

Chi phí tầm soát ung thư vú thấp hơn rất nhiều so với chi phí điều trị khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn. Vì vậy, việc chủ động thăm khám và tầm soát định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

4. Hướng dẫn tự khám vú đúng cách giúp phát hiện sớm bất thường

Một số chị em tự khám vú tại nhà nhưng sờ đến chỗ nào cũng thấy “nhú nhú”. Nhờ BS chia sẻ, khám vú tại nhà như thế nào đúng cách và làm sao để nhận biết đâu là những cái bất thường và đâu là cái tình trạng mô bình thường ạ?

BS.CK2 Nguyễn Trần Bảo Chi trả lời: Đối với phụ nữ còn kinh nguyệt, thời điểm thích hợp để tự khám vú là ngay sau khi sạch kinh. Phụ nữ đã mãn kinh nên chọn một ngày cố định trong tháng để tự khám, giúp duy trì thói quen theo dõi sức khỏe tuyến vú đều đặn.

Tự khám vú được thực hiện ở hai tư thế là đứng và nằm.

Ở tư thế đứng, người phụ nữ đứng trước gương, chống hai tay lên hông và quan sát bầu ngực. Cần chú ý đến sự cân đối giữa hai bên vú, những thay đổi về màu sắc da, núm vú hoặc các vùng gồ bất thường trên bề mặt vú.

Sau bước quan sát là bước sờ khám. Khi khám vú phải, tay phải đưa lên cao qua đầu, dùng tay trái để sờ. Việc sờ khám cần được thực hiện bằng ba ngón tay, với lực từ nhẹ đến sâu nhằm khảo sát toàn bộ độ dày của mô tuyến vú. Có thể sờ theo hình xoắn ốc hoặc hình nan hoa, miễn bảo đảm kiểm tra hết thể tích tuyến vú.

Nếu phát hiện vùng cộm, mảng bất thường hoặc khối u, người phụ nữ cần đi khám ngay. Sau khi sờ khám, nên kiểm tra núm vú bằng cách nặn nhẹ để phát hiện tình trạng tiết dịch. Dịch màu máu hoặc dịch vàng đậm trong như nước trà là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm.

Việc tự khám vú cũng có thể thực hiện ở tư thế nằm với các thao tác tương tự. Ở một số phụ nữ có bầu ngực sa trễ, việc nghiêng người khi khám vùng ngoài của vú giúp mô tuyến trải mỏng hơn trên thành ngực, từ đó dễ phát hiện bất thường hơn. Khi nằm, tuyến vú trải đều trên thành ngực nên thao tác sờ khám thường thuận lợi hơn so với tư thế đứng.

Bất kỳ dấu hiệu nào như xuất hiện mảng bất thường, khối u, tiết dịch núm vú hoặc thay đổi màu sắc da vú đều cần được thăm khám ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời.

5. Cho con bú giúp giảm nguy cơ nhưng không loại trừ ung thư vú

Thưa BS, nhiều người cho rằng những người đã sinh con thì nguy cơ mắc các căn bệnh về tuyến vú sẽ thấp hơn, BS có suy nghĩ thế nào về quan điểm này ạ?

BS.CK1 Mạc Thủy Thảo Phương trả lời: Nhiều nghiên cứu đã chứng minh việc sinh con và cho con bú có thể giúp giảm nguy cơ mắc ung thư vú. Tuy nhiên, giảm nguy cơ không đồng nghĩa với việc người phụ nữ sẽ hoàn toàn không mắc bệnh trong suốt cuộc đời.

Vì vậy, dù đã sinh một con, hai con hay chưa từng sinh con, phụ nữ vẫn cần duy trì việc khám vú và tầm soát ung thư vú định kỳ.

6. Phụ nữ đang cho con bú vẫn có nguy cơ mắc ung thư vú

BS ơi, em với sinh con xong, liệu trong thời gian em cho con bú sẽ phát sinh bệnh về tuyến vú trong lúc này hay không? Và liệu có phải do tuyến vú đang hoạt động cho sữa nên em không phát hiện bất thường ạ?

BS.CK2 Nguyễn Trần Bảo Chi trả lời: Các bệnh lý tuyến vú có thể xuất hiện ở mọi giai đoạn trong cuộc đời người phụ nữ và thời kỳ cho con bú cũng không phải ngoại lệ. Những bệnh lý lành tính như u vú, nang vú, cũng như ung thư vú đều có thể gặp ở nhóm đối tượng này.

Tuy nhiên, phụ nữ đang cho con bú có tỷ lệ viêm vú và áp xe vú cao hơn so với những giai đoạn khác. Bên cạnh đó, ung thư vú vẫn có thể xuất hiện trong thời kỳ cho con bú, dù tần suất thấp hơn do phần lớn phụ nữ ở giai đoạn này còn trẻ tuổi.

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp ung thư vú được phát hiện trong thời kỳ cho con bú. Đáng chú ý, bệnh thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn hơn so với các nhóm đối tượng khác.

Nguyên nhân là tuyến vú trong giai đoạn tiết sữa thường căng to, khiến việc phát hiện các khối u nhỏ trở nên khó khăn hơn. Khi xuất hiện một vùng cộm hoặc mảng bất thường, nhiều phụ nữ dễ nhầm lẫn với tình trạng tắc tia sữa và dành nhiều thời gian để điều trị. Chỉ đến khi khối bất thường không cải thiện sau một thời gian dài, người bệnh mới đi khám và được phát hiện ung thư vú.

7. Phụ nữ sau 40 tuổi đang cho con bú vẫn cần tầm soát ung thư vú

Đối với phụ nữ sinh con và cho con bú ở độ tuổi sau 40, làm thế nào để vừa duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ, vừa theo dõi và bảo vệ sức khỏe tuyến vú, phát hiện sớm các bất thường nếu có?

BS.CK1 Mạc Thủy Thảo Phương trả lời: Sau tuổi 40, việc thực hiện thiên chức làm mẹ rất quan trọng, nhưng tầm soát ung thư vú cũng cần được quan tâm không kém.

Việc tầm soát cần được thực hiện theo lịch theo dõi của bác sĩ. Tự khám vú vẫn có vai trò nhất định, tuy nhiên những thay đổi của tuyến vú trong thời kỳ cho con bú đôi khi khiến người phụ nữ khó nhận biết hoặc khó sờ thấy các bất thường.

Bên cạnh đó, cần lưu ý những dấu hiệu khác thường của tuyến vú như dịch tiết không giống sữa mẹ thông thường, chẳng hạn dịch màu máu hoặc màu vàng đậm trong như nước trà. Các khối bất thường xuất hiện trên tuyến vú cũng cần được chú ý phân biệt với cặn sữa, tình trạng tắc tia sữa, viêm vú hoặc áp xe vú. Thông thường, các khối u ít gây đau và ít di động hơn so với các khối viêm.

Bất kỳ thay đổi bất thường nào ở tuyến vú hoặc ống tuyến vú đều cần được thăm khám sớm. Không nên chủ quan cho rằng đó chỉ là "trái chàm" hay tình trạng tắc sữa. Ngay cả khi nghi ngờ tắc tia sữa, người phụ nữ vẫn cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Siêu âm là phương pháp thường được sử dụng khi khám vú ở phụ nữ đang cho con bú. Đây là kỹ thuật an toàn, không phát tia, không tạo nhiệt và không ảnh hưởng đến tuyến vú hay chất lượng sữa mẹ. Trong trường hợp cần dùng thuốc, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn phù hợp nhằm hạn chế ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa. Vì vậy, phụ nữ đang cho con bú có thể yên tâm đi khám vú ở bất kỳ thời điểm nào khi có chỉ định hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.

8. Không có tiền sử gia đình vẫn có thể mắc ung thư vú

Cuối cùng, bác sĩ có lời khuyên chiến lược nào để chị em ở độ tuổi này vừa duy trì sức khỏe nhũ hoa, vừa tận dụng tối đa các dịch vụ y tế hiện đại, đặc biệt là tại những cơ sở tiên phong như Bệnh viện Hùng Vương?

BS.CK2 Nguyễn Trần Bảo Chi trả lời: Nhiều phụ nữ cho rằng gia đình không có người mắc ung thư vú thì bản thân sẽ không mắc bệnh và không cần đi khám vú. Tuy nhiên, trong 100 trường hợp ung thư vú, yếu tố di truyền chỉ chiếm khoảng 15 trường hợp; 85 trường hợp còn lại là tự mắc, không liên quan trực tiếp đến tiền sử gia đình.

Các trường hợp này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nội sinh và ngoại sinh tác động lên tuyến vú trong suốt cuộc đời, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Vì vậy, việc khám vú định kỳ không nên phụ thuộc vào tiền sử gia đình mà cần trở thành một thói quen chăm sóc sức khỏe thường xuyên.

Khi tầm soát ung thư vú, người bệnh cần tuân thủ đầy đủ các chỉ định thăm khám, bao gồm siêu âm và chụp nhũ ảnh. Khám lâm sàng và siêu âm chủ yếu giúp phát hiện các tổn thương dạng khối u, trong khi nhũ ảnh có vai trò phát hiện các tổn thương vi vôi hóa - một trong những dấu hiệu sớm nhất của ung thư vú.

Nhiều phụ nữ từ chối chụp nhũ ảnh vì lo ngại đau. Tuy nhiên, mức độ đau phụ thuộc vào ngưỡng chịu đau và cấu trúc mô vú của từng người. Những người có mô vú nhiều mỡ thường ít cảm thấy khó chịu hơn, trong khi phụ nữ có mô vú đặc có thể cảm nhận đau nhiều hơn trong quá trình chụp.

Cảm giác đau thường chỉ xuất hiện trong thời gian thực hiện kỹ thuật và sẽ nhanh chóng hết sau khi chụp. Vì vậy, người bệnh không nên bỏ qua chụp nhũ ảnh mà cần thực hiện đầy đủ các bước khám, siêu âm và chụp nhũ ảnh để nâng cao hiệu quả tầm soát ung thư vú.

>>> Đọc thêm phần 1: Tuyến vú sau tuổi 40: Những thay đổi và dấu hiệu cảnh báo không thể bỏ qua

>>> Đọc thêm phần 2: Tầm soát ung thư vú và mô hình "một chặng" tại BV Hùng Vương

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.