Ca ghép gan đầu tiên tại BV Chợ Rẫy
Sáng ngày 15/10/2012, PGS.TS.BS Nguyễn Tấn Cường, sau 3 ngày ca ghép gan đầu tiên ở BV Chợ Rẫy được tiến hành, sức khỏe của người cho gan và người được ghép gan đã tiến triển rất tốt.
Ca ghép gan đầu tiên tại BV Chợ Rẫy đã đặc biệt thu hút sự quan tâm của báo chí - truyền thông
|
Theo PGS Nguyễn Tấn Cường, chỉ tiêu của Bộ Y tế đề ra đến năm 2020, Việt Nam phải ghép được 1000 ca thận, 20 - 30 ca tim, 10 - 15 ca phổi, 2000 ca giác mạc. Riêng gan mục tiêu cần đạt tới là 80 - 100 ca.
Kể từ ca ghép gan đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện tại Học viện Quân Y - Hà Nội ngày 31/1/2004, tới nay, trong cả nước đã có 16 ca ghép gan ở trẻ em và 7 ca ghép gan ở người lớn. Riêng ghép gan từ người cho sống ở người lớn thì đây là ca thứ 3 trong cả nước và là ca đầu tiên tại khu vực phía Nam.
Tại BV Chợ Rẫy, từ 1999 - 2004 nhóm ghép gan được thành lập, tham gia vào đề tài quốc gia ghép gan thực nghiệm do Học viện Quân Y - Hà Nội chủ trì. Bệnh viện đã thực hiện 32 lần ghép gan ở heo với mô hình khác nhau: ghép gan từ người chết não, ghép gan từ người sống.
Nhưng rồi cũng trở lại TPHCM để tiếp tục theo dõi và điều trị miễn dịch sau ghép. Với trình độ chuyên môn và trang thiết bị hiện đại cùng với kinh nghiệm hơn 250 ca ghép thận thành công (ca đầu tiên được thực hiện năm 1992), việc triển khai ghép gan tại BV Chợ Rẫy thật sự là nhu cầu bức thiết đển giúp cho các bệnh nhân kéo dài cuộc sống với chất lượng sống tốt hơn. Đồng thời cũng giúp bệnh nhân không phải ra nước ngoài điều trị với chi phí rất cao.
Sau mổ 2 giờ, người cho gan đã tỉnh táo và cười nói được |
Để triển khai đề tài này, từ đầu năm 2010, bệnh viện đã tiến hành thành lập đơn vị ghép gan với các ban tư vấn, chỉ đạo và các ban chuyên môn. Phối hợp hoạt động với nhiều khoa phòng để chuẩn bị cho ca ghép gan; hoàn chỉnh cơ sở, mua sắm đầy đủ trang thiết bị cần thiết, hiện đại cho phẫu thuật, gây mê hồi sức, miễn dịch, huyết học, truyền máu, sinh hóa; Liên kết BV Asan đào tạo nguyên nhóm ghép gan bao gồm phẫu thuật viên, gây mê hồi sức, giải phẫu bệnh, X quang, dụng cụ phòng mổ; chọn lựa bệnh nhân và người cho tạng thân thuộc; Huấn luyện, tổng dượt toàn nhóm ghép gan ở mô hình thực nghiệm ở heo…
Nhưng bệnh viện cũng chỉ lựa chọn được 7 trường hợp bệnh nhân có chỉ định ghép gan. Mặt khác, trở ngại lớn là ở chỗ người cho gan không sẵn sàng vì nhiều lí do. Đã có trường hợp rút lui vào giờ phút cuối cùng vì người thân lo ngại cho sức khỏe của người cho gan.
Giây phút thiêng liêng nhất khi người mẹ vừa tỉnh dậy sau ca ghép gan đã nhìn thấy con trai hồi phục |
Thiêng liêng tình mẫu tử
Tình mẫu tử thiêng liêng nên anh D.H.L đã hiến gan để ghép cho mẹ mình với suy nghĩ: “Công sinh thành và dưỡng dục của mẹ cha là bao la. Nếu làm được một điều gì đó để giúp mẹ sống khỏe thì đó là điều đáng làm nhất trong cuộc đời này”.
Bà C.T.K.Đ mẹ của L. được phẫu thuật cắt túi mật vào năm 1999. Năm 2004, bà bị hẹp đường mật, sau đó bị giãn tĩnh mạch thực quản (biến chứng của xơ gan), diễn tiến tới suy gan. Từ năm 2008, vợ chồng bà bền bỉ tuân thủ quá trình điều trị tại bệnh gan tại BV Chợ Rẫy.
Nhưng đến năm 2010, bác sĩ khuyên gia đình nếu có điều kiện nên sang nước ngoài để ghép gan vì gan đã bị suy đến giai đoạn cuối. Vợ chồng bà Đ. Cùng làm nghề giáo, có vay mượn tất cả người thân cũng không thể đủ tiền sang nước ngoài ghép gan. Và đành tiếp tục đến BV Chợ Rẫy điều trị với suy nghĩ kéo dài được sự sống chừng nào hay chừng đó.
“Các thông tin được trao đổi, cập nhật liên tục với phía BV Asan nhằm đảm bảo cho việc thành công của ca ghép. Có ngày chúng tôi phải trao đổi với bệnh viện bạn từ 40 - 50 lá thư điện tử”, PGS. Cường nói.
Chẩn đoán sau cùng ở bệnh nhân C.T.K.Đ là: xơ gan - lách to giai đoạn cuối kem theo cường lách (giảm 3 dòng máu ngoại vi: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu). Dự kiến sẽ lấy phần gan phải của người cho gan để ghép cho người bệnh sau khi cắt bỏ toàn bộ gan xơ; Dự kiến cắt lách ở người bệnh tùy theo đánh giá lúc mổ và diễn tiến xét nghiệm trong mổ.
“Nhân đây, tôi cũng xin được nói rõ: Trước khi tiến hành mổ cho bệnh nhân, chúng tôi đã phát hiện bệnh nhân có 3 lách, lách to và cũng đã hội chẩn rất kỹ với chuyên gia đến từ bệnh viện bạn.
Nên việc một số báo đăng tải lúc mổ các bác sĩ mới phát hiện bệnh nhân có 3 lách là hoàn toàn sai. Đây không phải là sự cố nằm ngoài dự tính mà đã được chúng tôi phát hiện và đưa ra những tính toán rất kỹ lưỡng trước khi cuộc mổ diễn ra”, PGS Nguyễn Tấn Cường nói.
PGS. Nguyễn Tấn Cường tặng quà chúc mừng và cảm ơn GS. Sung Gyu Lee - ĐH UIsan, giám đốc trung tâm ghép tạng Hàn Quốc, giám đốc trung tâm ghép gan - Trưởng khoa Gan mật BV Asan ngay sau ca ghép và trước khi GS. Sung Gyu Lee ra sân bay
|
Bệnh nhân được cắt toàn bộ gan xơ và cắt lách kèm theo lách phụ. Ghép phần gan từ người cho vào lại vị trí của gan đã cắt bỏ với các miệng nối mạch máu tĩnh mạch gan, động mạch gan và nối đường mật vào quai ruột non: cắt toàn bộ gan xơ và cắt lách kèm theo lách phụ.
Sau mổ 2 giờ, người cho gan đã tỉnh táo, cười nói chuyện với người thân. Bệnh nhân ghép gan đã tỉnh táo lúc 5g ngày 13/10. Cụ thể, ngày thứ nhất sau mổ, cả người cho và người nhận gan đều tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn (mạch, huyết áp, nhịp thở) đều ổn định. Người cho gan đã được rút ống thông dạ dày, cho uống nước.
Người nhận gan, được hướng dẫn tập thở và được rút ống nội khí quản. Ngày thứ 2 sau mổ, điều dưỡng đã tập vận động cả cho người cho và người nhận. Đi lại quanh giường. Người mẹ đã tập đi và sang phòng bên thăm con trai.
Ngày thứ 3 sau mổ, người cho gan đã được cho ăn súp, sữa. Các chỉ số xét nghiệm máu, chức năng gan, miễn dịch chống thải ghép, siêu âm mạch máu kiểm tra đều nằm trong dự kiến, diễn tiến thuận lợi.
Các BS BV Chợ Rẫy và BV Asan trao đổi trước giờ phẫu thuật |
Cũng theo BS Cường, hiện tại Việt Nam chưa có thống kê cụ thể có bao nhiêu trường hợp cần được ghép gan. Tuy nhiên, vấn đề viêm gan ở Việt Nam là rất lớn, chiếm khoảng 10% tổng dân số cả nước.
Những người bị viên gan siêu vi B, C nếu không được phát hiện và điều trị thì 10 - 20 năm sẽ biến chứng xơ gan dẫn đến suy gan, ung thư gan. Và tất nhiên để kéo dài cuộc sống thì họ phải được ghép gan. Đó là nhu cầu bức thiết và với ca ghép thành công này rõ ràng, con đường phía trước đã sáng hơn.
Các BS BV Chợ Rẫy và BV Asan trao đổi sau ca ghép
|
Nói về sự thành công của ca ghép, PGS Nguyễn Tấn Cường bộc bạch: “Sau ca phẫu thuật, các bác sĩ đến từ bệnh viện Asan đã đánh giá rất cao trình độ chuyên môn của bác sĩ Viêt Nam. Họ bảo, họ đã từng đi hỗ trợ nhiều nơi như Mông Cổ chẳng hạn, nhưng sự phối hợp của các bác sĩ Việt Nam rất nhịp nhàng.
Điều này đã thể hiện rõ ở ca ghép như có đến 90% quá trình phẫu thuật gây mê do bác sĩ Việt Nam thực hiện. Qúa trình lấy gan từ người cho với thời gian tương đương hoặc thậm chí còn nhanh hơn ở Bệnh viện Asan Hàn Quốc.
Đặc biệt, trước khi mổ dự tính người ghép gan phải truyền hết 100 đơn vị máu nhưng khi ca mổ kết thúc thì chỉ hết 8 đơn vị. Riêng người cho gan không phải truyền đơn vị nào”. TS.BS Phạm Hữu Thiện Chí - Phó khoa ngoại gan - mật - tụy nói thêm: thành công lớn nhất mà tập thể y bác sĩ chúng tôi cảm nhận được đó chính là lúc bác sĩ giúp người mẹ thực hiện được ước muốn trước lúc mổ của mình.
“Trước khi mổ, người mẹ tha thiết nói với bác sĩ, điều bà đau đáu nhất là ngay lúc bà tỉnh lại là được nhìn thấy con trai. Khi nghe vậy, chúng tôi liên tưởng tới hình ảnh một người mẹ trước lúc lâm bồn chỉ khao khát được nhìn thấy con.
Và chúng tôi đã giúp người mẹ có được niềm hạnh phúc vô bờ đó. Khi hai mẹ con tỉnh dậy, nhìn nhau và chào nhau đó là giây phút chúng tôi rơi những giọt nước mắt vui sướng. Và đó là thời điểm chúng tôi cảm nhận sâu sắc sự cao quý của nghề Y”, BS Chí xúc động chia sẻ.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
