Biến thể Omicron “tàng hình” chiếm đa số, Hà Nội và TPHCM có đón đỉnh dịch mới?

1. Omicron “tàng hình” có khả năng “lẩn trốn” test nhanh?

Đầu tiên xin hỏi BS Trương Hữu Khanh - Omicron tàng hình là biến thể thế nào, có phải đây chính là biến thể mà người bệnh dù thật sự đã nhiễm bệnh nhưng test vẫn không lên hay không ạ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Chữ “tàng hình” là do xét nghiệm âm tính. Đặc biệt có những người dù đã xuất hiện triệu chứng 2 ngày nhưng xét nghiệm vẫn âm tính, nhất là test nhanh, sau đó mới dương tính. Có trường hợp xét nghiệm PRC vẫn âm tính là bởi vì với gen đó thì “mồi” này không hiệu quả. Nguyên nhân âm tính không phải do virus mà do xét nghiệm của chúng ta không đáp ứng được khi virus thay đổi.

Do đó, “tàng hình” không phải là virus ẩn nấp mà do chúng ta làm xét nghiệm, sinh phẩm không kịp thời. Nếu chúng ta điều chỉnh sinh phẩm đó thì xét nghiệm sẽ ra bình thường. Hiện nay đã có những hãng sản xuất các kit tìm được Omicron. Như vậy, nếu chúng ta sử dụng các kit đó thì sẽ không “tàng hình”, còn ngược lại sử dụng những kit chưa điều chỉnh sinh phẩm thì sẽ có những tỷ lệ không phát hiện được khi xét nghiệm.

2. Omicron “tàng hình” chỉ tấn công đường hô hấp trên?

Với Omicron tàng hình đặc điểm bệnh của nó là gì ạ thưa BS? Có phải chỉ ảnh hưởng đến đường hô hấp trên nên không cần quá lo lắng? BS nghĩ sao về điều này ạ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Theo tôi, bản chất của Omicron là chỉ gắn kết và phát triển ở đường hô hấp trên, tỷ lệ ảnh hưởng đường hô hấp dưới rất thấp. Không phải do Omicron tàng hình mà đó là bản chất của Omicron. Do đó, chúng ta chỉ nên gọi Omicron, không phải tàng hình vì điều này là do năng lực xét nghiệm của con người.

3. Omicron dễ lây lan sẽ làm đại dịch kéo dài?

Với đặc điểm dễ lây lan và các triệu chứng không quá nguy cấp liệu đây có phải là điều khiến đại dịch sẽ kéo dài trong thời gian tới?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Thực tế, dù là Omicron hay không phải Omicron thì sự lây lan của nó cũng sẽ đến lúc kết thúc. Nếu là bệnh nhẹ và lây lan thì cuối cùng sẽ kết thúc dễ hơn mà không có gánh nặng nào cả. Nhiều quốc gia đã trải qua Omicron đều công nhận là trong vòng 4-6-8 tuần sau khi Omicron xuất hiện thì dịch kết thúc.

4. Liệu y tế có quá tải khi Omicron tàng hình xuất hiện?

Thưa BS nhờ BS có thể chia sẻ về gánh nặng của y tế khi Omicron tàng hình xuất hiện?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Khi nhắc đến gánh nặng y tế là nói về gánh nặng ở khối điều trị là chính. Vì nếu bệnh mà có thể điều trị tại nhà, tự hết thì lúc đó không phải là gánh nặng y tế. Khi nào bệnh nhân cần phải can thiệp hô hấp, thở oxy, thở máy, lọc máu… thì khi đó mới là gánh nặng ở khối điều trị. Nếu gánh nặng y tế nhiều sẽ dẫn đến tử vong.

Do đó, chúng ta thấy rằng, sau khi Omicron xuất hiện, tỷ lệ tử vong rấp thấp so với số ca mắc bệnh và cơ sở y tế đủ sức, đủ trang trải để điều trị cho số ca bệnh nặng. Tất cả các bệnh nhiễm và không nhiễm đều có bệnh nặng, do đó chúng ta phải dựa trên tỷ lệ bệnh nặng đó đối với gánh nặng y tế để quyết định đó là bệnh thông thường.

5. Omicron tàng hình xuất hiện, TPHCM và Hà Nội sẽ đối diện với đỉnh dịch mới?

Theo BS nhận thấy chúng ta có thể sẽ có thêm những làn sóng dịch tiếp theo thế nào? Và liệu rằng chúng ta đã có đủ miễn dịch bền vững chưa, đặc biệt là Hà Nội và TPHCM?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Theo tôi tùy theo tỷ lệ đếm con số cho chính xác. Tuy nhiên, không thể nào đúng được. Riêng tại TPHCM, với số ca mắc như hiện nay thì không cần thiết phải coi là đỉnh hay không phải đỉnh dịch. Bởi vì dưới 5.000 ca/ ngày thì không thể tính là đỉnh và TPHCM đã qua đỉnh rồi.

Tại Hà Nội, mỗi ngày khoảng vài chục ngàn ca, thông thường khi đạt được con số này sẽ kéo dài 1-2 tuần mới đạt đỉnh. Tuy nhiên, nếu chúng ta tiếp tục chặn nó thì sẽ chậm lại. Bởi vì nếu đúng là Omicron thì đừng chặn quá, vừa phải thôi, càng giãn cách thì càng chậm miễn dịch cộng đồng. Hiện nay một khái niệm rất quan trọng là nên - cần cho có miễn dịch cộng đồng, nếu Omicron đợt này không làm quá tải khối điều trị.

6. Ngừng đếm số ca COVID-19 mỗi ngày, liệu có hợp lý?

Việc ngừng đếm số ca mỗi ngày ở thời điểm này có hợp lý không ạ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Việc đếm số ca là để tuyên truyền cho người dân. Hay đếm số ca để tính toán ra tổng số bệnh nhân như thế nào, tỷ lệ tử vong bao nhiêu và rút kinh nghiệm. Như vậy, chúng ta không cần thiết để công bố số ca này cho người dân. Việc đếm số ca nên để trong tài liệu, sau này tổng kết. Theo tôi, nếu đã đếm số ca thì nên so sánh mỗi tuần, mỗi ngày chỉ nên thông báo số ca nặng mới để đánh giá cho người dân biết con số này không quá tải khối điều trị.

7. Khi nào có thể xem COVID-19 là bệnh đặc hữu?

Thưa BS chúng ta nên xem COVID-19 là bệnh đặc hữu được chưa?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Trong chuyên môn không gọi bệnh đặc hữu mà là bệnh lưu hành, hoặc bệnh nhiễm thông thường, hoặc bệnh cần được xem xét là đại dịch, bệnh nhóm A, bệnh ngoài nhóm A. Người ta tính toán như sau, nếu bệnh đó làm tăng gánh nặng khối điều trị thì cần phải đưa vào nhóm A. Còn nếu không tăng gánh nặng khối điều trị thì nên nhanh chóng đưa ra khỏi nhóm A. Điều này rất quan trọng.

Hiện nay, với COVID-19 chúng ta đã biết Omicron là chủng chiếm đa số, thứ hai là có vắc xin, thứ ba là có phác đồ điều trị và thứ tư là chúng ta biết được ai có yếu tố nguy cơ. Thực tế, có những năm xuất hiện các đợt dịch tay chân miệng, sốt xuất huyết còn cao COVID-19 hiện nay nhưng chúng ta vẫn để yên như vậy, bởi vì đã biết ai có nguy cơ và phương pháp điều trị thế nào. Vì vậy, nếu không quá tải khối điều trị thì không nên để trong bệnh nhóm A.

Nếu chúng ta nói, lỡ có chuyện gì thì như thế nào? Theo tôi lúc đó chúng ta đưa lại vào nhóm A thôi. Trong khi nếu chúng ta chần chừ trong việc đưa ra khỏi nhóm A gây tốn kém quá nhiều cho người dân. Vì khi đến bệnh viện phải xét nghiệm, trong cơ quan cũng tốn kém không ít cho việc xét nghiệm F0, F1 định kỳ… Hiện nay, đã có nhiều quốc gia đã xem xét về vấn đề này, không phải chỉ trên khía cạnh bệnh mà còn để thúc đẩy kinh tế, hòa nhập thế giới.