“Bà tiên dược liệu” Lê Thị Tuyết Anh: Hành trình 20 năm sống cùng bệnh tật và khát vọng gieo mầm xanh

Tại Hội nghị Xơ vữa động mạch lần III (VAS 2025), bên cạnh những báo cáo khoa học và khuyến cáo cập nhật, một điểm nhấn xúc động là tiếng nói trực tiếp từ người bệnh. Lần đầu tiên, hội trường lắng nghe câu chuyện đầy nghị lực của kỹ sư sinh học Lê Thị Tuyết Anh, 72 tuổi - người phụ nữ được mệnh danh là “Bà tiên dược liệu” của Việt Nam. 

Câu chuyện của bà là minh chứng rằng, đằng sau những thành tựu khoa học, đằng sau nụ cười lạc quan là hành trình 20 năm sống chung với bệnh mạn tính, đối diện với biến cố sức khỏe nối tiếp. Nhưng vượt lên tất cả, bà vẫn giữ trong mình tình yêu khoa học, niềm hy vọng và lòng tin vào cuộc đời. Và trên hết, việc đưa tiếng nói người bệnh vào diễn đàn khoa học cũng chính là lời khẳng định mạnh mẽ rằng: trong mọi hoạt động nghiên cứu, điều trị và dự phòng, người bệnh luôn là trung tâm.

Người gieo mầm sự sống trên vùng cát trắng

Tốt nghiệp Đại học Khoa học năm 1978, cô kỹ sư Tuyết Anh khi ấy bước vào ngành dược liệu trong những năm khó khăn nhất. Từ chương trình hợp tác với các chuyên gia Liên Xô, nghiên cứu cây Solanum nuxilicium và cây thuốc phiện phục vụ sản xuất thuốc, đến việc xây dựng Trung tâm Nghiên cứu & Sản xuất Dược liệu miền Trung tại Phú Yên, bà dành trọn tâm huyết để đưa dược liệu Việt Nam ra thế giới.

Từ những vùng đất cát khô cằn, bà đã biến thành những “cánh đồng vàng”, nơi những loài dược liệu quý như Dừa cạn, Cam thảo Đá Bia, Diệp Hạ Châu, hoa bụp giấm, gừng Nhật… được bảo tồn và nhân rộng. Năm 2018, các nhà khoa học Phần Lan đã đặt tên Jasminanthes tuyetanhiae T.B.Trần & Rodda Apocynaceae cho loài Cam thảo Đá Bia - như một lời tri ân dành cho bà.

Trong lúc miệt mài gieo hạt giống sự sống cho dược liệu, bà đã quên mất một điều giản dị nhất: chăm sóc chính bản thân mình. Đằng sau những cống hiến rực rỡ ấy là hành trình sức khỏe đầy gian nan - ở tuổi 51, bà bất ngờ được chẩn đoán tăng huyết áp và đái tháo đường, để rồi mười năm sau, bà phải đối diện với suy thận mạn giai đoạn cuối. Trước cả hai bước ngoặt định mệnh đó, bà gần như không hề có triệu chứng rõ rệt ngoài sự mệt mỏi. “Tôi bàng hoàng, bởi trước đó chỉ nghĩ do áp lực công việc, nghỉ ngơi rồi sẽ ổn” - bà nhớ lại.

Rồi những biến chứng tim mạch tiếp tục ập đến. Năm 2018 - cũng là năm được vinh danh với giải thưởng KOVA - bà phải đặt 2 stent mạch vành vì nhồi máu cơ tim. Đến tháng 8 năm nay, trong một tuần, bà phải can thiệp mạch vành hai lần liên tiếp vì huyết khối trong stent, và nằm viện suốt một tháng sau đó để chống chọi với nhiễm trùng, viêm phổi.

Theo TS.BS Trần Hòa - Tổng Thư ký Phân hội Xơ vữa động mạch Việt Nam - Phó Trưởng khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - người trực tiếp theo dõi điều trị - tuổi 51 là “cột mốc không muốn nhớ nhưng chẳng thể quên” trong cuộc đời bà Tuyết Anh. Ông nhấn mạnh: “Hai mươi năm đầy biến cố, có những lần cận kề sinh tử, song chính tinh thần lạc quan và nghị lực sống đã giúp cô Tuyết Anh vượt qua bệnh tật để tiếp tục cống hiến cho khoa học và cộng đồng”.

Điểm tựa từ gia đình và niềm đam mê

Đối diện 20 năm bệnh tật, động lực nào giữ bà không gục ngã? Câu trả lời giản dị nhưng sâu sắc: niềm tin vào điều tốt lành, sự đồng hành của gia đình và niềm đam mê khoa học chưa bao giờ tắt.

Bà kể về hai người mẹ - mẹ ruột và mẹ chồng - như những “thiên thần hộ mệnh”, thay bà chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ của các con trong những ngày bà rong ruổi công tác. Và người chồng - tri kỷ từ thời sinh viên, cùng chung đam mê dược liệu trở thành chỗ dựa vững chắc cả trong công việc lẫn những tháng ngày nằm viện.

Bà cũng không quên những đồng nghiệp, cộng sự, học trò. “Tôi luôn tin rằng, khi mình làm việc tốt, sẽ có người đồng hành. Và quả thực, tôi luôn có những cộng sự đắc lực, giúp tôi hoàn thành những điều tưởng chừng quá sức với một người phụ nữ nhỏ bé” - bà xúc động nói.

Một động lực lớn khác mà bà nhấn mạnh chính là sự tận tâm và dày dạn kinh nghiệm của các y bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM. “Họ không chỉ là những người thầy thuốc cứu chữa, mà còn là chỗ dựa tinh thần, giúp tôi chiến đấu ngoan cường suốt hành trình dài bệnh tật" - bà bày tỏ.

Một kỷ niệm khiến hội trường lặng đi: khi kết thúc dự án ở Bình Thuận, bà con nông dân đã quỳ xuống, xin bà đừng rời đi. “Tim tôi như thắt lại, nước mắt tuôn trào. Và tôi đã ở lại thêm hai năm, cho đến khi họ thật sự tự chủ được sản xuất” - bà nhớ lại. Nhìn lại chặng đường 20 năm, bà thừa nhận: “Có lúc thực sự muốn buông xuôi giữa bệnh tật và áp lực, nhưng chính những tình cảm chân thành cùng trách nhiệm với cộng đồng đã níu tôi lại”.

Và từ chính trải nghiệm ấy, bà nhắn nhủ, như một lời gửi gắm chân thành đến những thế hệ sau: “Công việc hấp dẫn đến đâu, chúng ta cũng cần biết dừng lại, lắng nghe cơ thể mình, gìn giữ sức khỏe. Bởi chỉ khi khỏe mạnh, ta mới đủ sức đi đường dài, đủ sức gieo hạt mầm cho đời”.

TS.BS Trần Hòa cũng bày tỏ, câu chuyện của kỹ sư Tuyết Anh cũng chính là minh chứng rằng, ngay cả với bệnh mạn tính giai đoạn cuối, y học hiện đại vẫn có thể mang đến hy vọng để sống khỏe, hạnh phúc và tiếp tục cống hiến. Trên hết, từ hành trình ấy tỏa ra một bài học lớn: sự lạc quan, tình yêu khoa học và gia đình - những giá trị giúp bà vượt qua bệnh tật.

Từ những vùng đất cát khô cằn, kỹ sư Lê Thị Tuyết Anh đã gieo mầm sự sống. Từ trong bệnh viện, bà lại gieo mầm hy vọng - cho chính mình và cho thế hệ sau. Bà như một đóa bồ công anh nhỏ bé, kiên trì gieo hạt, để mỗi chiếc lá, ngọn cây đều chở nặng tinh túy đất trời cũng như mỗi ngày sống, mỗi nụ cười, đều chứa đựng một niềm tin rằng cuộc đời này đáng để sống và cống hiến, dẫu còn đó bệnh tật và gian nan.