7 điều cần biết để phòng ngừa dị ứng hải sản

1. Vì sao ăn hải sản dễ gây dị ứng?

Hải sản như tôm, cua, mực, sò… chứa một số protein có thể bị hệ miễn dịch nhận diện là “chất lạ”, từ đó kích hoạt phản ứng dị ứng và giải phóng histamin. Chất này gây ra các biểu hiện đa dạng như ngứa, nổi mề đay, đau bụng, buồn nôn, khó thở, thậm chí tụt huyết áp, ngất trong trường hợp nặng.

Đáng lưu ý, phản ứng dị ứng không phụ thuộc vào ăn nhiều hay ít, mà tùy vào mức độ nhạy cảm của từng người, có thể xảy ra ngay cả khi chỉ ăn một lượng nhỏ.

2. Ai dễ bị dị ứng hải sản hơn?

Dị ứng hải sản có thể xảy ra ở bất kỳ ai, kể cả người trước đây từng ăn bình thường. Tuy nhiên, một số nhóm cần đặc biệt thận trọng:

- Trẻ em và người cao tuổi.

- Người có tiền sử hen suyễn, viêm mũi dị ứng, chàm, viêm da cơ địa.

- Người từng nổi mề đay, phát ban sau khi ăn một loại thực phẩm nào đó.

- Người có người thân trong gia đình mắc các bệnh dị ứng.

- Người từng dị ứng với một loại hải sản trước đó.

Với người đã từng dị ứng, lần tiếp xúc sau có thể nặng hơn lần trước. Vì vậy, không nên thử lại với suy nghĩ “ăn ít chắc không sao”.

3. Nhận biết dấu hiệu dị ứng hải sản

Triệu chứng thường xuất hiện sau vài phút đến vài giờ sau khi ăn. Mức độ có thể nhẹ, trung bình hoặc nặng.

Các dấu hiệu nhẹ thường gặp:

- Ngứa quanh miệng hoặc toàn thân.

- Nổi mề đay, mẩn đỏ.

- Hắt hơi, chảy nước mũi.

- Cảm giác nôn nao, khó chịu.

- Đau bụng nhẹ, buồn nôn.

Các dấu hiệu nặng hơn cần cảnh giác:

- Sưng môi, sưng mắt, phù mặt.

- Đau quặn bụng, nôn nhiều, tiêu chảy nhiều.

- Khó thở, khò khè, tức ngực.

- Cảm giác nghẹn họng, nói khó.

- Chóng mặt, vã mồ hôi, mệt lả.

Dấu hiệu nghi sốc phản vệ cần cấp cứu ngay:

- Khó thở tăng nhanh.

- Tụt huyết áp, choáng, ngất.

- Da tái lạnh, mạch nhanh, yếu.

- Lơ mơ, mất ý thức.

- Nổi vân tím, tím môi hoặc đầu chi.

Đây là tình trạng nguy hiểm, không được chờ theo dõi tại nhà.

4. Cần làm gì ngay khi nghi dị ứng hải sản?

Khi xuất hiện triệu chứng sau ăn hải sản, việc đầu tiên là ngừng ăn ngay món nghi ngờ gây dị ứng. Không tiếp tục ăn thử để “xem có đúng không”, vì phản ứng có thể nặng lên nhanh.

Người bệnh nên được nghỉ ở nơi thoáng, theo dõi nhịp thở, sắc mặt, mức độ tỉnh táo và các triệu chứng trên da, tiêu hóa, hô hấp. Có thể cho uống nước từng ngụm nhỏ nếu người bệnh tỉnh táo, không nôn nhiều, không khó thở.

Không nên tự ý gây nôn, nhất là ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người lơ mơ hoặc đang khó thở, vì có nguy cơ sặc. Cũng không tự ý dùng nhiều loại thuốc cùng lúc, không uống rượu, không dùng mẹo dân gian để “giải dị ứng”.

Nếu chỉ nổi mề đay, ngứa nhẹ, không khó thở, không sưng môi mặt, không đau bụng dữ dội, người bệnh có thể được theo dõi sát và dùng thuốc kháng histamin theo hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc theo đơn đã được bác sĩ chỉ định trước đó.

5. Khi nào phải đi bệnh viện ngay?

Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

- Khó thở, khò khè, tức ngực.

- Sưng môi, sưng lưỡi, sưng mặt hoặc cảm giác nghẹn họng.

- Đau bụng dữ dội, nôn nhiều, tiêu chảy nhiều.

- Chóng mặt, lả người, tụt huyết áp, ngất.

- Triệu chứng lan nhanh hoặc nặng dần.

- Người bệnh là trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc có bệnh nền như hen suyễn, tim mạch.

Với phản ứng nặng, điều trị tại bệnh viện là cần thiết vì người bệnh có thể cần thuốc chống dị ứng, adrenalin, truyền dịch, thở oxy hoặc hồi sức cấp cứu tùy mức độ.

6. Có nên dùng thuốc khi bị dị ứng hải sản?

Thuốc có thể giúp giảm triệu chứng, nhưng cần dùng đúng. Với biểu hiện nhẹ như ngứa, nổi mề đay, chảy mũi, hắt hơi, nhóm thuốc kháng histamin có thể được sử dụng theo hướng dẫn y tế.

Với biểu hiện ngoài da, một số thuốc bôi có thể làm dịu ngứa, nhưng cần tránh gãi mạnh vì càng gãi càng dễ làm da trầy xước, tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Trường hợp có dấu hiệu nặng, đặc biệt là khó thở, sưng phù, tụt huyết áp, không nên chỉ uống thuốc dị ứng tại nhà. Đây có thể là phản vệ và cần cấp cứu.

Đối với trẻ em, khi có bất kỳ phản ứng dị ứng nào sau ăn hải sản, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá đúng mức độ, tránh tự dùng thuốc theo kinh nghiệm người lớn.

7. Cách phòng ngừa dị ứng hải sản khi đi du lịch biển

Để tránh sự cố trong kỳ nghỉ, nhất là dịp lễ hoặc khi đi biển, người dân nên lưu ý:

- Không ăn lại loại hải sản từng gây dị ứng.

- Hỏi kỹ thành phần món ăn, nước dùng, nước sốt vì có thể chứa hải sản.

- Thận trọng với món lạ, món sống, tái hoặc chế biến không rõ nguồn gốc.

- Không ăn nhiều loại hải sản mới cùng lúc, vì sẽ khó xác định nguyên nhân nếu xảy ra phản ứng.

- Người có cơ địa dị ứng, hen suyễn, viêm da cơ địa nên chuẩn bị sẵn thuốc theo chỉ định bác sĩ.

- Khi đi xa, nên biết trước cơ sở y tế gần nơi lưu trú để xử trí kịp thời nếu có sự cố.

Dị ứng hải sản không nên xem là chuyện “ngứa một chút rồi thôi”. Với một số người, phản ứng có thể diễn tiến rất nhanh và nguy hiểm. Nhận biết sớm, ngừng ăn ngay, không tự xử trí tùy tiện và đến bệnh viện khi có dấu hiệu nặng là những nguyên tắc quan trọng để phòng biến chứng.