5 sai lầm dinh dưỡng khiến người ăn chay vẫn tăng cân, thiếu chất
Ăn chay không đồng nghĩa với ăn ít năng lượng hay chắc chắn đủ chất. Nếu khẩu phần chủ yếu là cơm, bún, mì, món chiên hoặc thực phẩm chay chế biến sẵn nhưng lại thiếu đạm và vi chất, người ăn chay vẫn có thể tăng cân, mệt mỏi và đối mặt với nguy cơ thiếu dinh dưỡng.
Ăn chay ngày càng được nhiều người lựa chọn vì lý do sức khỏe, tín ngưỡng hoặc lối sống. Một chế độ ăn chay được xây dựng hợp lý có thể cung cấp nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm nguồn gốc thực vật.
Tuy nhiên, theo Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM, không ít người vẫn mắc những sai lầm trong cách lựa chọn và chế biến thực phẩm. Kết quả là dù đã bỏ thịt, cá, khẩu phần hằng ngày vẫn có thể mất cân đối.

1. Ăn quá nhiều tinh bột
Một trong những sai lầm phổ biến khi ăn chay là tăng lượng cơm, bún, mì, bánh mì hoặc các món từ bột để tạo cảm giác no.
Khi lượng tinh bột và tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể, phần năng lượng dư thừa vẫn có thể được tích trữ dưới dạng mỡ. Vì vậy, ăn chay không có nghĩa chắc chắn sẽ giảm cân.
Để khẩu phần cân đối hơn, không nên chỉ tập trung vào cơm hoặc các món bột. Có thể lựa chọn ngũ cốc nguyên hạt và kết hợp rau xanh, nguồn đạm thực vật trong các bữa ăn.
2. Thiếu nguồn protein chất lượng
Khi loại bỏ thịt, cá và một số thực phẩm động vật nhưng không tìm nguồn thay thế phù hợp, khẩu phần có nguy cơ thiếu protein.
Protein cần thiết cho việc duy trì cơ bắp và nhiều hoạt động của cơ thể. Người ăn chay nên chú ý bổ sung các nguồn đạm thực vật như đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành, các loại đậu, hạt và ngũ cốc.
Thay vì chỉ ăn nhiều cơm và rau, mỗi bữa ăn cần có nguồn protein phù hợp để khẩu phần đầy đủ hơn.
3. Dùng nhiều món chiên và thực phẩm chay chế biến sẵn
“Chay” không đồng nghĩa với “ít năng lượng” hoặc “tốt cho sức khỏe”.
Các món chay chiên, xào nhiều dầu vẫn có thể cung cấp lượng chất béo và năng lượng cao. Trong khi đó, một số thực phẩm chay chế biến sẵn có thể chứa nhiều dầu, muối và các thành phần không có lợi nếu sử dụng thường xuyên.
Nếu khẩu phần có nhiều đồ chiên, thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế, người ăn chay vẫn có thể tăng cân dù hoàn toàn không ăn thịt.
Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM khuyến cáo nên ưu tiên cách chế biến đơn giản như hấp, luộc, nấu canh hoặc xào với lượng dầu vừa phải.

4. Không chú ý những vi chất dễ thiếu
Một chế độ ăn chay thiếu cân đối có thể khiến cơ thể không nhận đủ một số vitamin và khoáng chất.
Theo nguồn của bệnh viện, người ăn chay cần đặc biệt lưu ý vitamin B12, sắt, canxi, kẽm và vitamin D. Trong đó, vitamin B12 là dưỡng chất cần được quan tâm bởi nguồn cung tự nhiên chủ yếu đến từ thực phẩm có nguồn gốc động vật.
Việc thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết kéo dài có thể khiến người ăn cảm thấy mệt mỏi và ảnh hưởng sức khỏe. Vì vậy, khẩu phần cần đa dạng thay vì quanh quẩn với một vài món chay quen thuộc.
5. Cho rằng cứ ăn chay là đã ăn lành mạnh
Đây có thể xem là sai lầm bao trùm những vấn đề trên.
Một bữa ăn dù hoàn toàn từ thực vật nhưng nếu chủ yếu gồm cơm trắng, mì, đồ chiên, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ngọt thì chưa thể xem là một chế độ ăn cân đối.
Ngược lại, ăn chay hợp lý cần chú trọng sự đa dạng và cân đối giữa các nhóm thực phẩm, bao gồm rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, hạt và nguồn protein phù hợp.

Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM lưu ý, người ăn chay cũng cần theo dõi tình trạng sức khỏe và điều chỉnh chế độ ăn tùy nhu cầu của từng người. Những trường hợp ăn chay dài hạn hoặc có biểu hiện mệt mỏi, suy nhược, sụt cân bất thường nên được tư vấn dinh dưỡng để đánh giá khẩu phần và phát hiện nguy cơ thiếu chất.
Như vậy, yếu tố quyết định lợi ích của chế độ ăn không đơn giản nằm ở việc “có ăn thịt hay không”, mà quan trọng hơn là ăn gì, ăn bao nhiêu và phối hợp thực phẩm như thế nào.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
