3 giải pháp kiểm soát xơ vữa động mạch: Phát hiện sớm, điều trị đúng, sống lành mạnh

1. Ba yếu tố quan trọng trong kiểm soát xơ vữa động mạch

Trong điều trị xơ vữa động mạch, thuốc đóng vai trò như thế nào, và khi nào người bệnh cần dùng thuốc lâu dài thay vì chỉ thay đổi lối sống?

TS.BS Cao Đằng Khang - Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM trả lời: Để hạn chế các biến chứng nặng do thiếu máu gây ra, việc kiểm soát xơ vữa động mạch cần kết hợp đồng thời nhiều biện pháp.

Trong đó, phát hiện sớm giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn xơ vữa chưa quá nặng, việc điều trị sẽ hiệu quả hơn và giúp hạn chế nguy cơ mạch máu bị hẹp hoặc tắc hoàn toàn.

Sau phát hiện sớm là điều trị đúng. Hiện nay, nhiều loại thuốc và biện pháp điều trị có thể giúp ổn định mảng xơ vữa, làm mảng bám trở nên ổn định hơn và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.

Bên cạnh đó, thay đổi lối sống cũng là một trụ cột quan trọng trong kiểm soát xơ vữa động mạch. Việc giảm các yếu tố nguy cơ, duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh sẽ góp phần giúp quá trình điều trị toàn diện và đạt hiệu quả tốt hơn.

2. Lối sống là yếu tố quan trọng trong kiểm soát xơ vữa động mạch

Bên cạnh thuốc, chế độ ăn uống và lối sống có thể tác động đến tiến triển xơ vữa ra sao? Người bệnh cần lưu ý những nguyên tắc nào trong ăn uống, vận động, kiểm soát stress để thật sự có lợi cho mạch máu?

TS.BS Cao Đằng Khang trả lời: Kiểm soát xơ vữa động mạch không chỉ phụ thuộc vào điều trị y khoa mà còn liên quan chặt chẽ đến lối sống của mỗi người.

Trong đó, chế độ ăn đóng vai trò quan trọng. Người bệnh cần hạn chế ăn mặn, giảm chất béo, tăng cường rau xanh và ưu tiên các thực phẩm lành mạnh cho hệ tim mạch nhằm hạn chế tiến triển xơ vữa động mạch.

Bên cạnh dinh dưỡng, duy trì vận động đều đặn cũng được xem là yếu tố cần thiết. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy việc tập luyện phù hợp mỗi ngày giúp cải thiện quá trình chuyển hóa trong cơ thể và mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tim mạch.

Ngoài ra, chế độ sinh hoạt hợp lý, giảm căng thẳng và cân bằng tinh thần cũng góp phần điều hòa hoạt động thần kinh và hỗ trợ quá trình chuyển hóa theo hướng tích cực hơn.

3. Kiểm soát và theo dõi xơ vữa động mạch cần được cá thể hóa ngay từ sớm

Với người đã được chẩn đoán xơ vữa động mạch, việc theo dõi lâu dài thường được thực hiện như thế nào? Bao lâu cần tái khám, theo dõi những chỉ số gì để biết bệnh đang ổn định hay tiến triển?

TS.BS Cao Đằng Khang trả lời: Theo dõi và điều trị xơ vữa động mạch cần cá thể hóa. Nhiều biến cố tim mạch có liên quan chặt chẽ đến rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, vì vậy mỗi người bệnh sẽ cần chiến lược theo dõi và kiểm soát khác nhau.

Với những người có ý thức tốt trong việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý, việc tái khám định kỳ mỗi 3 - 4 tháng có thể phù hợp.

Tuy nhiên trên thực tế, không ít trường hợp chưa điều chỉnh tốt lối sống hoặc chưa tuân thủ điều trị thuốc đều đặn. Với nhóm bệnh nhân này, việc theo dõi cần chặt chẽ hơn, thời gian tái khám có thể rút ngắn còn mỗi tháng hoặc mỗi hai tháng để bác sĩ kiểm soát quá trình điều trị và hỗ trợ đưa các chỉ số nguy cơ về ổn định.

4. Chủ quan bỏ thuốc có thể khiến bệnh tái phát nặng hơn

Trong quá trình điều trị, bác sĩ có thể chia sẻ những tình huống thực tế từng gặp, khi người bệnh tuân thủ tốt thuốc và lối sống đã kiểm soát xơ vữa rất hiệu quả, tránh được các biến cố tim mạch? Và ngược lại, có những trường hợp nào vì chủ quan hoặc không tuân thủ điều trị mà phải đối mặt với hậu quả đáng tiếc?

TS.BS Cao Đằng Khang trả lời: Thực tế điều trị cho thấy hiệu quả kiểm soát xơ vữa động mạch phụ thuộc rất lớn vào mức độ tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống của người bệnh.

Ở những trường hợp hiểu rõ tình trạng bệnh, duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý và tuân thủ dùng thuốc đều đặn, bệnh lý thường được kiểm soát ổn định trong thời gian dài, thậm chí sau 5 - 10 năm vẫn ít tiến triển.

Tuy nhiên, nhiều người bệnh vẫn còn tâm lý ngại dùng thuốc kéo dài. Sau một thời gian điều trị ổn định, không ít trường hợp tự ý ngưng thuốc vì cho rằng bệnh đã khỏi hoặc việc dùng thuốc không còn cần thiết. Đây là quan niệm chưa đúng, bởi thuốc đóng vai trò giúp duy trì sự ổn định của bệnh lý và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Thực tế cho thấy, ở những bệnh nhân chủ quan, không còn duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý hoặc tự ý bỏ thuốc, tình trạng bệnh thường nhanh chóng tái phát và có xu hướng nặng hơn trước. Nhiều trường hợp phải mất nhiều thời gian điều trị hơn, đồng thời cần sử dụng thuốc với liều lượng và số lượng nhiều hơn để đưa bệnh trở lại trạng thái ổn định.

5. Phát hiện sớm giúp giảm biến chứng nguy hiểm do xơ vữa động mạch

Cuối cùng, bác sĩ muốn gửi thông điệp gì đến những người vừa được chẩn đoán xơ vữa động mạch để họ bớt lo lắng và chủ động đồng hành với bác sĩ trong quá trình điều trị lâu dài?

TS.BS Cao Đằng Khang trả lời: Xơ vữa động mạch là quá trình diễn tiến tự nhiên theo tuổi tác và thời gian. Vì vậy, việc sàng lọc để phát hiện bệnh từ sớm giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong kiểm soát và điều trị.

Khi được phát hiện kịp thời, người bệnh có thể được lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp như dùng thuốc, can thiệp hoặc phẫu thuật tùy theo mức độ tổn thương mạch máu.

Bên cạnh điều trị y khoa, thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ cũng là yếu tố quan trọng giúp ổn định bệnh lý. Sự kết hợp giữa phát hiện sớm, điều trị đúng và duy trì lối sống lành mạnh được xem là ba trụ cột giúp hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng nặng nề do xơ vữa và tắc mạch máu.

>>> Đọc thêm phần 1: Xơ vữa động mạch: Trẻ hóa, khó đảo ngược, "đích đến" là biến cố tim mạch nguy hiểm