Zona thần kinh: Đừng để biến chứng đau thần kinh kéo dài “tra tấn” người lớn tuổi

Zona thần kinh là bệnh gì?

Zona thần kinh (Herpes Zoster) là bệnh do virus Varicella-Zoster gây ra - cũng chính là loại virus từng gây bệnh thủy đậu.

Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà tiếp tục “ẩn náu” trong cơ thể, nằm im tại các hạch thần kinh trong nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy yếu do tuổi tác, bệnh lý hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, virus có thể “thức giấc” và gây bệnh Zona.

Đặc trưng của Zona là các mụn nước xuất hiện thành từng dải hoặc hình đai ở một bên cơ thể, kèm cảm giác đau rát dữ dội như bỏng da hoặc điện giật.

Người lớn tuổi là nhóm nguy cơ cao

Theo thống kê, khoảng 20% dân số có thể mắc Zona thần kinh trong đời. Trong đó, nguy cơ tăng cao ở người từ 50 tuổi trở lên do hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác.

Ngoài ra, bệnh cũng thường gặp ở những người có miễn dịch suy yếu như:

- Người mắc ung thư

- Người đang hóa trị

- Người dùng thuốc ức chế miễn dịch điều trị viêm khớp, ghép tạng

- Người nhiễm HIV/AIDS

Nhận biết sớm các dấu hiệu Zona

Bệnh thường tiến triển qua nhiều giai đoạn.

Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh có thể cảm thấy ngứa, rát, tê bì hoặc đau nhói tại một vùng da. Một số trường hợp kèm sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu.

Sau khoảng 1 - 2 ngày, các mụn nước bắt đầu xuất hiện theo từng dải ở thân mình, mặt hoặc quanh mắt. Cơn đau thường nhói buốt, nóng rát, khiến người bệnh khó ngủ, mệt mỏi kéo dài.

Sau 7 - 10 ngày, các tổn thương bắt đầu đóng vảy và hồi phục. Tuy nhiên, nhiều người vẫn có thể để lại sẹo hoặc thay đổi sắc tố da trong thời gian dài.

Các bác sĩ cũng lưu ý, Zona không lây trực tiếp từ người sang người. Tuy nhiên, người chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vaccine thủy đậu có thể bị lây bệnh thủy đậu nếu tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước của người mắc Zona.

Đau sau Zona có thể kéo dài nhiều năm

Một trong những biến chứng đáng ngại nhất của Zona là đau dây thần kinh sau Zona.

Biến chứng này gặp ở khoảng 10 - 15% người bệnh, với các cơn đau kéo dài trên 3 tháng, thậm chí nhiều năm sau khi tổn thương ngoài da đã lành. Người bệnh thường đau buốt, đau như kim châm hoặc bỏng rát liên tục, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và tinh thần, thậm chí dẫn đến trầm cảm.

Ngoài ra, Zona còn có thể gây:

- Biến chứng ở mắt, nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn

- Nhiễm trùng da

- Hội chứng Ramsay Hunt gây yếu liệt cơ mặt, đau tai và giảm thính lực

Điều trị càng sớm càng hiệu quả

Các chuyên gia khuyến cáo, thuốc kháng virus cần được sử dụng càng sớm càng tốt, đặc biệt trong vòng 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng để giúp giảm mức độ nặng và hạn chế biến chứng.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể được chỉ định các biện pháp giảm đau như thuốc uống, kem bôi capsaicin, miếng dán lidocaine hoặc tiêm steroid tùy từng trường hợp.

Trong quá trình chăm sóc, cần giữ vùng da tổn thương sạch và khô, tránh tự ý bôi các loại kem dễ gây kích ứng.

Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng Zona

Theo các bác sĩ, tiêm vaccine là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa Zona thần kinh và đặc biệt là giảm nguy cơ đau dây thần kinh kéo dài sau bệnh.

Ngay cả khi vẫn mắc bệnh sau tiêm, các triệu chứng thường nhẹ hơn và thời gian hồi phục cũng nhanh hơn.

Đối tượng được khuyến cáo tiêm vaccine gồm: Người từ 50 tuổi trở lên; người trẻ có hệ miễn dịch suy yếu

Vaccine Zona được đánh giá có độ an toàn cao. Một số phản ứng nhẹ như đỏ, sưng tại chỗ tiêm hoặc mệt mỏi thoáng qua có thể xuất hiện nhưng thường tự hết sau 2 - 3 ngày.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với Zona thần kinh, bởi những cơn đau kéo dài sau bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống của người lớn tuổi.