Xét nghiệm tuyến giáp: Ai cần thực hiện và khi nào nên kiểm tra?
Tuyến giáp là một cơ quan nhỏ nằm ở phía trước cổ nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa, nhịp tim, thân nhiệt, cân nặng và nhiều chức năng khác của cơ thể. Khi tuyến giáp hoạt động bất thường, người bệnh có thể gặp nhiều triệu chứng mơ hồ, dễ nhầm lẫn với căng thẳng, tuổi tác hoặc các bệnh lý khác. Vì vậy, xét nghiệm tuyến giáp là công cụ quan trọng giúp phát hiện sớm các rối loạn, từ đó điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng.
Xét nghiệm tuyến giáp gồm những gì?
Tùy mục đích chẩn đoán, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều xét nghiệm khác nhau. Phổ biến nhất là:
- TSH (Thyroid Stimulating Hormone): Là xét nghiệm đầu tay để đánh giá chức năng tuyến giáp. Nồng độ TSH tăng hoặc giảm có thể gợi ý suy giáp hoặc cường giáp.
- FT4 (Free Thyroxine) và FT3 (Free Triiodothyronine): Giúp đánh giá lượng hormone tuyến giáp đang lưu hành trong máu.
- Kháng thể tuyến giáp (Anti-TPO, Anti-Tg, TRAb): Hỗ trợ chẩn đoán các bệnh tuyến giáp tự miễn như viêm tuyến giáp Hashimoto hoặc bệnh Basedow.
- Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kết hợp siêu âm tuyến giáp, xạ hình hoặc chọc hút tế bào nếu nghi ngờ có nhân giáp.

Những dấu hiệu nên đi xét nghiệm tuyến giáp
Không phải ai cũng cần xét nghiệm tuyến giáp định kỳ. Tuy nhiên, bạn nên đi khám nếu xuất hiện các biểu hiện sau:
- Mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung, buồn ngủ hoặc suy nhược không rõ nguyên nhân.
- Tăng cân hoặc sụt cân bất thường dù chế độ ăn uống không thay đổi.
- Tim đập nhanh, hồi hộp, run tay hoặc ngược lại là nhịp tim chậm.
- Sợ nóng hoặc sợ lạnh bất thường.
- Táo bón kéo dài hoặc tiêu chảy không rõ nguyên nhân.
- Rụng tóc nhiều, da khô, móng giòn.
- Cổ to, sờ thấy khối vùng trước cổ hoặc cảm giác vướng khi nuốt.
- Rối loạn kinh nguyệt, khó có thai hoặc giảm ham muốn tình dục.
Đây đều là những triệu chứng có thể gặp trong các bệnh lý tuyến giáp và cần được bác sĩ đánh giá.
Những đối tượng nên tầm soát tuyến giáp
Ngoài người có triệu chứng, một số nhóm nguy cơ cũng nên được kiểm tra chức năng tuyến giáp theo chỉ định của bác sĩ, bao gồm:
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp.
- Phụ nữ mang thai hoặc đang có kế hoạch mang thai.
- Người mắc bệnh tự miễn như đái tháo đường type 1, lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp.
- Người từng xạ trị vùng đầu - cổ hoặc phẫu thuật tuyến giáp.
- Người đang sử dụng các thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp như amiodarone, lithium hoặc một số thuốc điều trị ung thư.
- Người phát hiện có nhân giáp hoặc bướu giáp qua khám sức khỏe.
Có cần xét nghiệm khi khám sức khỏe định kỳ?
Việc đưa xét nghiệm tuyến giáp vào gói khám sức khỏe định kỳ không phải là yêu cầu bắt buộc đối với mọi người. Nếu hoàn toàn khỏe mạnh, không có triệu chứng và không thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể chưa cần chỉ định.
Tuy nhiên, với người trung niên, người có yếu tố nguy cơ hoặc xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ, xét nghiệm TSH kết hợp FT4 là lựa chọn giúp phát hiện sớm nhiều rối loạn chức năng tuyến giáp trước khi bệnh gây triệu chứng rõ rệt.
Cần lưu ý gì trước khi xét nghiệm?
Phần lớn xét nghiệm tuyến giáp không yêu cầu nhịn ăn. Tuy nhiên, người bệnh nên:
- Thông báo cho bác sĩ các thuốc và thực phẩm chức năng đang sử dụng, đặc biệt là thuốc hormone tuyến giáp hoặc chế phẩm chứa biotin.
- Không tự ý ngừng thuốc trước khi xét nghiệm nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
- Thực hiện xét nghiệm tại cơ sở y tế uy tín để đảm bảo kết quả chính xác và được tư vấn phù hợp.
Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả
Các bệnh lý tuyến giáp như suy giáp, cường giáp, viêm tuyến giáp tự miễn hay bướu giáp đều có thể được kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm. Ngược lại, nếu chậm chẩn đoán, bệnh có thể ảnh hưởng đến tim mạch, chuyển hóa, khả năng sinh sản và chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, khi có các triệu chứng nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ, người dân không nên tự mua thuốc điều trị mà cần đến cơ sở y tế để được khám, chỉ định xét nghiệm phù hợp và xây dựng phác đồ điều trị nếu cần thiết. Việc chủ động kiểm tra đúng thời điểm là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe tuyến giáp và phòng ngừa nhiều biến chứng lâu dài.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
