Xét nghiệm HIV âm tính ngay sau phơi nhiễm, vì sao vẫn chưa thể yên tâm?
Xét nghiệm HIV cho kết quả âm tính không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc không nhiễm virus, đặc biệt nếu xét nghiệm được thực hiện quá sớm sau khi có nguy cơ phơi nhiễm. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), mỗi loại xét nghiệm HIV có một “giai đoạn cửa sổ” khác nhau. Hiểu đúng khoảng thời gian này giúp người dân tránh chủ quan và biết khi nào cần xét nghiệm lại.
Vì sao vừa phơi nhiễm HIV, xét nghiệm có thể vẫn âm tính?
Sau khi HIV xâm nhập cơ thể, cần một khoảng thời gian nhất định để lượng virus, kháng nguyên hoặc kháng thể đạt mức mà xét nghiệm có thể phát hiện.
Khoảng thời gian từ lúc phơi nhiễm đến khi xét nghiệm có khả năng phát hiện HIV được gọi là giai đoạn cửa sổ.
Theo CDC, không có xét nghiệm HIV nào có thể phát hiện tình trạng nhiễm virus ngay lập tức sau phơi nhiễm.
Chẳng hạn, một người vừa có quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ hoặc dùng chung kim tiêm, sau đó xét nghiệm HIV và nhận kết quả âm tính. Kết quả này chưa đủ để loại trừ nhiễm HIV từ lần phơi nhiễm vừa xảy ra.
Nguyên nhân không nhất thiết do xét nghiệm thiếu chính xác, mà có thể vì người đó đang ở giai đoạn cửa sổ.
Sau bao nhiêu ngày xét nghiệm HIV mới có thể phát hiện?
CDC phân loại các xét nghiệm HIV thành ba nhóm chính: xét nghiệm kháng thể, xét nghiệm kết hợp kháng nguyên/kháng thể và xét nghiệm axit nucleic (NAT).
Thời gian thường có thể phát hiện HIV sau phơi nhiễm khác nhau tùy loại xét nghiệm:
| Loại xét nghiệm | Giai đoạn cửa sổ |
|---|---|
| NAT, phát hiện vật liệu di truyền của virus | 10 - 33 ngày |
| Kháng nguyên/kháng thể, lấy máu tĩnh mạch tại phòng xét nghiệm | 18 - 45 ngày |
| Xét nghiệm nhanh kháng nguyên/kháng thể, lấy máu đầu ngón tay | 18 - 90 ngày |
| Xét nghiệm kháng thể | 23 - 90 ngày |
Như vậy, xét nghiệm NAT thường có khả năng phát hiện HIV sớm hơn những phương pháp còn lại.
Tuy nhiên, những mốc trên không có nghĩa cứ đến ngày thứ 10, 18 hoặc 23 là xét nghiệm chắc chắn phát hiện được HIV nếu đã nhiễm.
Nếu kết quả âm tính nhưng xét nghiệm được thực hiện trong giai đoạn cửa sổ, người bệnh cần xét nghiệm lại sau khi kết thúc giai đoạn cửa sổ của loại xét nghiệm đã sử dụng.
Theo CDC, nếu xét nghiệm lại sau giai đoạn cửa sổ, không có thêm phơi nhiễm trong khoảng thời gian đó và kết quả vẫn âm tính, có thể loại trừ nhiễm HIV từ lần phơi nhiễm được đánh giá, trong điều kiện xét nghiệm thông thường.
Vừa có nguy cơ phơi nhiễm HIV, có nên chờ xét nghiệm?
Không nên.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng vì xét nghiệm HIV và dự phòng HIV sau phơi nhiễm là hai vấn đề khác nhau.
Nếu vừa xảy ra tình huống có nguy cơ lây nhiễm HIV, người dân cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá khả năng sử dụng thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP).
PEP cần được bắt đầu càng sớm càng tốt và không muộn hơn 72 giờ sau phơi nhiễm nếu có chỉ định.
Vì vậy, không nên chờ xét nghiệm HIV chuyển dương tính hoặc chờ hết giai đoạn cửa sổ mới tìm đến cơ sở y tế.
Bác sĩ sẽ đánh giá loại phơi nhiễm, thời điểm xảy ra, nguy cơ lây nhiễm và các yếu tố liên quan để quyết định có cần dùng PEP hay không, đồng thời hướng dẫn lịch xét nghiệm theo dõi phù hợp.
Tự xét nghiệm HIV dương tính có phải đã nhiễm HIV?
Các bộ tự xét nghiệm HIV giúp người dân chủ động kiểm tra tình trạng sức khỏe. Tuy nhiên, cần hiểu đúng ý nghĩa của kết quả.
Theo CDC, nếu tự xét nghiệm HIV cho kết quả dương tính, người thực hiện cần đến cơ sở y tế để được xét nghiệm khẳng định.
Ngược lại, nếu kết quả âm tính nhưng vừa có nguy cơ phơi nhiễm, vẫn phải lưu ý giai đoạn cửa sổ và thời điểm cần xét nghiệm lại.
Đối với người đang sử dụng thuốc dự phòng HIV trước phơi nhiễm (PrEP), người mang thai hoặc người tiếp tục có hành vi nguy cơ, lịch xét nghiệm có thể khác và cần được nhân viên y tế hướng dẫn.
Điều cần nhớ là xét nghiệm HIV âm tính quá sớm chưa đủ để loại trừ nhiễm HIV. Người có nguy cơ phơi nhiễm cần được tư vấn kịp thời, lựa chọn xét nghiệm phù hợp và tuân thủ lịch kiểm tra lại, thay vì chỉ dựa vào một kết quả âm tính ban đầu.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
