Xem video ngắn quá nhiều, trẻ dễ cáu gắt, khó kiểm soát cảm xúc

Các video ngắn với nội dung nhanh, hấp dẫn đang trở thành hình thức giải trí quen thuộc của nhiều trẻ em. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm lý, việc tiếp xúc quá nhiều với loại nội dung này có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cảm xúc và sự tập trung của trẻ.

Khi xem video ngắn, não bộ liên tục được kích thích giải phóng dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác vui vẻ và hứng thú. Những hình ảnh thay đổi nhanh, nội dung liên tục mới lạ khiến trẻ dễ bị cuốn vào cảm giác thích thú kéo dài.

Tuy nhiên, khi việc xem bị gián đoạn hoặc kết thúc đột ngột, trẻ có thể xuất hiện cảm giác hụt hẫng, khó chịu, bồn chồn. Hiện tượng này được gọi là "dopamine crash" - trạng thái sụt giảm cảm giác hưng phấn sau khi não bộ nhận quá nhiều kích thích trong thời gian ngắn.

Do khả năng điều chỉnh cảm xúc còn chưa hoàn thiện, trẻ có thể phản ứng bằng cách khóc lóc, ăn vạ hoặc bùng nổ cảm xúc khi bị ngăn xem tiếp.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có thể dần giảm khả năng kiên nhẫn, khó tập trung vào các hoạt động cần sự nỗ lực và chờ đợi. Trẻ cũng dễ cáu gắt hơn, gặp khó khăn trong việc thích nghi với các hoạt động đời thực và có nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển cảm xúc cũng như các mối quan hệ trong gia đình.

Biến video ngắn thành công cụ học tập

Theo BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang - Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2, cha mẹ không nhất thiết phải cấm hoàn toàn việc xem video ngắn, mà nên chủ động định hướng nội dung và thời gian sử dụng phù hợp.

Cha mẹ có thể lựa chọn các video giáo dục ngắn từ 1-3 phút về kiến thức, kỹ năng sống hoặc các chủ đề khoa học đơn giản phù hợp với độ tuổi của trẻ.

Việc xem cùng con và đặt những câu hỏi như "Con thấy gì?", "Con học được điều gì?" cũng giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát, tư duy và ghi nhớ thay vì chỉ tiếp nhận nội dung một cách thụ động.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên thiết lập giới hạn thời gian sử dụng màn hình rõ ràng, đồng thời khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thực tế như đọc sách, vẽ tranh, vận động ngoài trời hoặc kể chuyện cùng gia đình.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị ưu tiên những nội dung có nhịp độ vừa phải, mục tiêu rõ ràng thay vì các video giải trí quá nhanh, quá dồn dập nhằm hạn chế tình trạng lệ thuộc vào cảm giác kích thích liên tục.

Theo BS Nguyễn Thanh Sang, màn hình nên được xem là một công cụ hỗ trợ học tập thay vì trở thành "người giữ trẻ". Muốn làm được điều đó, cha mẹ cũng cần làm gương bằng cách giảm thời gian sử dụng điện thoại không cần thiết và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh cho cả gia đình.