Hotline 24/7
08983-08983

Vì sao phụ nữ từ dậy thì đến mãn kinh luôn là “đích ngắm” của thiếu máu?

Từ những kỳ kinh nguyệt tuổi dậy thì, hành trình mang thai đến giai đoạn mãn kinh, phụ nữ liên tục đối mặt với những biến đổi sinh lý khiến nguy cơ thiếu máu luôn rình rập. BS Lương Thúy Hiền sẽ chỉ rõ những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua và mức độ ảnh hưởng trực tiếp của tình trạng này đến tim mạch lẫn sức khỏe sinh sản.

1. Thiếu máu kéo dài, tim phải “gồng gánh” để bù trừ

Rất nhiều phụ nữ thường xuyên xanh xao, mệt mỏi, chóng mặt, hụt hơi nhưng lại nghĩ đó là do thiếu ngủ, làm việc quá sức hoặc cơ địa yếu. Theo bác sĩ, đâu là những dấu hiệu gợi ý thiếu máu mà phụ nữ không nên bỏ qua, thưa BS?

BS Lương Thúy Hiền - Bác sĩ Sản Phụ khoa, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope trả lời: Những biểu hiện như xanh xao, mệt mỏi, chóng mặt hay hụt hơi thường khiến nhiều người nghĩ đến thiếu máu. Tuy nhiên, đây không phải là những dấu hiệu chỉ gặp ở thiếu máu mà còn có thể liên quan đến rối loạn chức năng tuyến giáp, chức năng gan, thận hoặc thậm chí các bệnh lý ác tính.

Dù vậy, thiếu máu vẫn là một trong những nguyên nhân thường gặp, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Tế bào máu gồm ba loại, trong đó việc đánh giá thiếu máu chủ yếu dựa vào hồng cầu và các yếu tố liên quan như hemoglobin; bạch cầu và tiểu cầu không được đề cập trong đánh giá tình trạng này.

Hồng cầu có hình đĩa lõm, có khả năng di chuyển linh hoạt và đảm nhiệm chức năng vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Khi tế bào hồng cầu có vấn đề, khả năng di chuyển và vận chuyển oxy bị ảnh hưởng, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng thiếu oxy.

Hệ tim mạch là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng đầu tiên. Khi cơ thể thiếu oxy và xuất hiện tình trạng mệt mỏi, tim phải không ngừng co bóp mạnh hơn để cung cấp oxy đến khắp các cơ quan, qua đó bù trừ và duy trì chức năng bình thường. Khi đó, tim có thể trở nên mệt mỏi và xuất hiện rối loạn nhịp. Nếu tình trạng này kéo dài, tim phải bù trừ, “gồng gánh” quá mức và có thể dẫn đến suy tim.

Bên cạnh đó, thiếu máu có thể gây ra những triệu chứng thoáng qua như cảm giác “sương mù não”, thiếu máu não thoáng qua, giảm sự nhanh nhạy trong học tập, làm việc hoặc giảm trí nhớ.

Một biểu hiện khác thường được bác sĩ nhận biết khi thăm khám là da, niêm mạc rất nhạt. Người bệnh cũng có thể phần nào nhận thấy dấu hiệu này bằng cách so sánh với người bên cạnh, chẳng hạn người khác có màu da bình thường trong khi bàn tay của mình lại trắng nhợt. Ngoài ra, thiếu máu còn có thể biểu hiện qua tình trạng rụng tóc hoặc móng tay dễ gãy.

Khi gặp những biểu hiện trên, chị em nên nghĩ đến khả năng thiếu máu và đến phòng khám sản phụ khoa, phòng khám tổng quát hoặc phòng khám chuyên khoa để được đánh giá tình trạng cụ thể.

BS Lương Thúy Hiền - Bác sĩ Sản Phụ khoa, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope

2. Kinh nguyệt, mang thai, sinh nở khiến phụ nữ dễ thiếu máu hơn

Vì sao phụ nữ là nhóm dễ bị thiếu máu hơn nam giới? Đâu là những đặc điểm sinh lý và sức khỏe khiến nguy cơ thiếu máu ở phụ nữ luôn cao hơn trong suốt cuộc đời ạ?

BS Lương Thúy Hiền trả lời: Xét về chức năng sinh sản, phụ nữ chịu nhiều thiệt thòi hơn. Trong khi nam giới có khả năng sản xuất tinh trùng liên tục, số lượng trứng của phụ nữ lại giảm dần theo thời gian. Tương tự, nguy cơ thiếu máu cũng gắn với những đặc điểm sinh lý riêng của nữ giới.

Trước hết là tình trạng mất máu theo chu kỳ kinh nguyệt. Có người có kinh hằng tháng, trong khi những người có chu kỳ dài hơn có thể khoảng một tháng rưỡi đến hai tháng mới xuất hiện một lần. Mỗi kỳ kinh, phụ nữ có thể mất khoảng 30-80 ml máu tùy theo tình trạng của mỗi người. Đây là tình trạng mất máu thường quy và cũng là một trong những lý do khiến phụ nữ dễ thiếu máu hơn.

Yếu tố thứ hai liên quan đến chức năng sinh sản. Khi mang thai, cơ thể người mẹ không chỉ đáp ứng nhu cầu của bản thân mà còn phải cung cấp thêm cho em bé. Trong suốt thai kỳ, người mẹ cần tăng cường thêm hơn 1.000 mg sắt để bảo đảm sức khỏe cho cả mẹ và con. Chính những thay đổi sinh lý trong thai kỳ làm gia tăng nguy cơ thiếu máu và cũng là lý do phụ nữ cần được bổ sung nhiều hơn trong giai đoạn này.

Sau thai kỳ, quá trình sinh nở tiếp tục khiến phụ nữ mất thêm một lượng máu đáng kể. Trong quá trình chuyển dạ, lượng máu mất có thể khoảng 500-1.000 ml; bên cạnh đó còn có tình trạng chảy máu tử cung trong quá trình mổ lấy thai hoặc sinh thường.

Như vậy, trong suốt độ tuổi sinh sản, phụ nữ liên tục trải qua những giai đoạn có thể làm gia tăng tình trạng mất máu, từ kinh nguyệt, mang thai đến sinh nở.

3. Dậy thì, tuổi sinh sản, mãn kinh: Những nguyên nhân thiếu máu cần lưu ý

Nguyên nhân thiếu máu ở phụ nữ có khác nhau theo từng độ tuổi không, thưa BS?

- Ở bé gái vị thành niên, thiếu máu thường liên quan đến dậy thì, kinh nguyệt và dinh dưỡng như thế nào?

- Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, kinh nguyệt nhiều, mang thai, sau sinh hoặc ăn kiêng có thể làm tăng nguy cơ ra sao?

- Ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh, khi nào cần nghĩ đến bệnh lý tiêu hóa, bệnh mạn tính hoặc các nguyên nhân mất máu tiềm ẩn khác?

BS Lương Thúy Hiền trả lời: Từ tuổi dậy thì đến mãn kinh, phụ nữ có thể gặp những nhóm nguyên nhân thiếu máu khác nhau theo từng giai đoạn.

Ở lứa tuổi vị thành niên hoặc dậy thì, tình trạng thiếu máu thường ít được phụ huynh và chính các em chú ý. Trong khi đó, chảy máu nặng là tình trạng có thể gặp ở nhóm tuổi này. Các em có thể ra máu rất nhiều, thậm chí ồ ạt, kèm da và niêm mạc nhợt nhưng lại không nhận ra đây là biểu hiện bất thường. Có trường hợp chỉ nghĩ rằng mình có làn da trắng hơn các bạn; phụ huynh cũng dễ bỏ qua nếu trẻ không than phiền hay xuất hiện triệu chứng rõ rệt.

Thực tế, có trường hợp một bé gái sinh năm 2009 bị rong huyết kéo dài từ khi dậy thì suốt khoảng 5 năm. Khi đến khám, da của bé đã trắng nhợt nhưng cả mẹ và bé đều không nhận thấy bất thường, chỉ nghĩ rằng làn da của mình trắng hơn những người khác. Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng thiếu máu khá nhiều. Quá trình học tập, sinh hoạt của bé cũng bị ảnh hưởng rõ rệt, đặc biệt ở khả năng học tập và ghi nhớ. Do sinh sống ở nước ngoài, việc khám sức khỏe, kiểm tra hoặc tầm soát thiếu máu của bé cũng chưa được thực hiện kịp thời.

Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, mang thai tạo thêm gánh nặng lên quá trình vận chuyển sắt cũng như tình trạng thiếu máu của cơ thể. Bên cạnh đó, cường kinh hoặc xuất huyết nặng trong kỳ kinh có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân thực thể như u xơ tử cung hoặc polyp tử cung trong niêm mạc. Tình trạng mất máu kéo dài do các nguyên nhân này có thể dẫn đến thiếu máu đậm sâu.

Đối với phụ nữ ở độ tuổi mãn kinh, việc đã hết kinh không có nghĩa chảy máu sau đó là vấn đề có thể bỏ qua. Chảy máu bất thường ở giai đoạn này cần được cảnh giác vì có thể liên quan đến ung thư nội mạc tử cung. Nếu không xuất phát từ nguyên nhân này, cần tiếp tục tìm những nguyên nhân khác, chẳng hạn chảy máu từ đường tiêu hóa hoặc xuất huyết tiêu hóa và có thể cần nội soi để xác định.

4. Thiếu máu nặng có thể làm tăng nguy cơ sinh non, sảy thai, thai lưu

Thiếu máu kéo dài có thể ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe, khả năng làm việc, học tập, tim mạch, thai kỳ và chất lượng sống của người phụ nữ?

BS Lương Thúy Hiền trả lời: Thiếu máu ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày. Khi cơ thể không được cung cấp đủ oxy và máu đến các cơ quan, người bệnh dễ cảm thấy hụt hơi, mệt mỏi trong quá trình sinh hoạt, đồng thời có thể xuất hiện tình trạng thiếu máu thoáng qua.

Đối với phụ nữ mang thai, nếu nồng độ Hb hay hemoglobin - chỉ số dùng để đánh giá tình trạng thiếu máu - giảm dưới 9 g/dL, nguy cơ ảnh hưởng đến kết cục thai kỳ sẽ tăng lên, với các vấn đề như sinh non, thai chậm tăng trưởng hoặc sảy thai.

Nếu hemoglobin giảm xuống dưới 6 g/dL, chức năng vận chuyển sắt qua bánh nhau đến thai nhi gần như bị hạn chế, từ đó có thể làm tăng nguy cơ thai lưu.

Ở phụ nữ sau sinh, một số nghiên cứu ghi nhận thiếu máu có thể liên quan đến trầm cảm sau sinh. Việc chăm sóc em bé trong thời gian hậu sản vốn đã tạo nhiều gánh nặng cho người mẹ. Khi cộng thêm tình trạng thiếu máu, thiếu oxy và áp lực tâm lý, cảm giác mệt mỏi càng gia tăng trong quá trình chăm con, cho con bú cũng như giải quyết các công việc gia đình.

Trân trọng cảm ơn BS Lương Thúy Hiền đã đồng hành cùng AloBacsi trong số podcast này! 

>>> Đọc thêm phần 2: Cẩm nang bổ sung sắt và phác đồ điều trị thiếu máu chuẩn y khoa dành riêng cho phái đẹp

Để được thăm khám cùng BS Lương Thúy Hiền, quý bạn đọc có thể đến Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope:

Địa chỉ: 523 Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng, TPHCM.

Hotline đặt lịch khám: 1800 2290 hoặc đặt lịch qua website TẠI ĐÂY

Chăm sóc khách hàng: 0977 332 523.

Thời gian làm việc:

- Thứ Hai đến Thứ Bảy: 7h - 16h

- Khám ngoài giờ: 16h - 17h

 

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh (ghi) - AloBacsi.vn

Tham vấn y khoa

BS Lương Thúy HiềnBS Lương Thúy Hiền
Ngày đăng: 19:10, 18/08/2026Cập nhật: 19:19, 18/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X