Vì sao cholesterol không cao vẫn có thể phải uống thuốc mỡ máu?
Không ít người tự ngưng thuốc statin khi thấy cholesterol toàn phần nằm trong giới hạn bình thường. Tuy nhiên, theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Trưởng Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai, đây là cách hiểu chưa đúng về kết quả xét nghiệm mỡ máu. Trong đánh giá nguy cơ tim mạch, LDL-C mới là thông số cần được quan tâm hàng đầu.
TS.BS Nguyễn Quang Bảy cho biết, trong một buổi khám gần đây, có tới 5 bệnh nhân tự bỏ thuốc statin điều trị rối loạn lipid máu vì xét nghiệm thấy cholesterol nằm trong giới hạn bình thường nên cho rằng không cần tiếp tục dùng thuốc. Khi hỏi kỹ, bác sĩ nhận thấy nhiều người vẫn đang hiểu sai về kết quả xét nghiệm mỡ máu.
Khi xét nghiệm mỡ máu, chúng ta thường nhận được 4 chỉ số: cholesterol toàn phần (thường chỉ ghi là cholesterol), LDL-Cholesterol (LDL-C), HDL-Cholesterol (HDL-C) và triglyceride (TG). Tuy nhiên, không phải chỉ số nào cũng có ý nghĩa như nhau.
Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, nếu muốn đánh giá nguy cơ tim mạch, có thể hiểu đơn giản theo thứ tự: LDL-C quan trọng nhất, tiếp đến HDL-C và triglyceride.
1. LDL-C - “cholesterol xấu”, chỉ số cần quan tâm nhất
LDL-C có thể ví như những “xe chở cholesterol” lưu thông trong máu. Khi LDL-C quá cao, cholesterol dễ tích tụ trong thành động mạch, lâu ngày hình thành mảng xơ vữa, dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Vì vậy, khi đọc kết quả xét nghiệm mỡ máu, LDL-C là chỉ số nên được nhìn đến đầu tiên. LDL-C càng thấp thường càng tốt đối với nguy cơ tim mạch, nhưng mức mục tiêu cụ thể phụ thuộc vào nguy cơ của từng người.
2. HDL-C - “cholesterol tốt”
HDL-C thường được gọi là “cholesterol tốt” vì tham gia vận chuyển cholesterol từ các mô về gan để xử lý. HDL-C thấp thường đi kèm nguy cơ tim mạch và rối loạn chuyển hóa cao hơn.
Khác với LDL-C, hiện nay không đặt mục tiêu điều trị HDL-C bằng cách dùng thuốc chỉ nhằm tăng HDL-C đơn thuần. Thay vào đó, người bệnh nên tập trung vào vận động, chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát cân nặng và các yếu tố nguy cơ khác.
3. Triglyceride - một loại mỡ khác trong máu
Triglyceride tăng thường liên quan đến thừa cân, béo phì, ăn nhiều đường và tinh bột tinh chế, uống rượu, đái tháo đường kiểm soát kém và một số bệnh lý khác.
Triglyceride từ 150 mg/dL (1,7 mmol/L) trở lên được xem là tăng. Triglyceride càng cao, đặc biệt khi trên 5,6 mmol/L, càng làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp. Triglyceride cũng có thể liên quan đến bệnh tim mạch, nhưng nguy cơ thấp hơn so với tăng LDL-C.
Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, điều trị tăng triglyceride cần ưu tiên thay đổi lối sống, bao gồm điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường tập luyện và đặc biệt là bỏ rượu.
4. Cholesterol toàn phần không quyết định có cần dùng thuốc hay không
Do được ghi tên đầy đủ là “Cholesterol” và thường xếp đầu trong nhóm kết quả xét nghiệm mỡ máu, nhiều người chỉ chú ý đến thông số này và cho rằng đây là chỉ số quyết định có cần dùng thuốc hạ mỡ máu hay không.
Thực tế, cholesterol toàn phần là tổng lượng cholesterol trong các loại lipoprotein khác nhau, bao gồm cả cholesterol “xấu” và “tốt”. Vì vậy, cholesterol toàn phần đơn độc không đủ để đánh giá nguy cơ tim mạch và quyết định điều trị.
Một người có cholesterol toàn phần không cao vẫn có thể có LDL-C cao và cần điều trị tích cực. Ngược lại, một người có cholesterol toàn phần cao có thể do HDL-C cao trong khi LDL-C không cao, nên chưa chắc cần điều trị.
5. Non-HDL-C cũng là một chỉ số hữu ích
Một chỉ số khác có thể được sử dụng là:
Non-HDL-C = Cholesterol toàn phần - HDL-C.
Non-HDL-C phản ánh tổng lượng cholesterol nằm trong các loại lipoprotein có khả năng gây xơ vữa.
TS.BS Nguyễn Quang Bảy cho biết, chỉ số này đặc biệt hữu ích khi triglyceride tăng, bởi trong trường hợp đó LDL-C có thể chưa phản ánh đầy đủ gánh nặng lipoprotein gây xơ vữa.

6. Người bệnh đái tháo đường típ 2 cần mục tiêu chặt chẽ hơn
Đái tháo đường típ 2 làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Vì vậy, việc kiểm soát mỡ máu, đặc biệt là LDL-C, rất quan trọng.
Mục tiêu cụ thể cần được bác sĩ xác định dựa trên tuổi, thời gian mắc đái tháo đường, tình trạng bệnh tim mạch, bệnh thận, tăng huyết áp và các yếu tố nguy cơ khác.
Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy:
- Ở bệnh nhân đái tháo đường có nguy cơ tim mạch cao: LDL-C <1,8 mmol/L (<70 mg/dL) và non-HDL-C <2,6 mmol/L (100 mg/dL).
- Ở bệnh nhân đái tháo đường có bệnh tim mạch do xơ vữa hoặc nguy cơ rất cao: LDL-C <1,4 mmol/L (<55 mg/dL) và non-HDL-C <2,2 mmol/L (85 mg/dL).
Bác sĩ dẫn trường hợp một bệnh nhân đái tháo đường có cholesterol toàn phần không cao, ở mức 5,2 mmol/L, nhưng LDL-C lên tới 3,64 mmol/L, vẫn là mức rất cao và cần điều trị tích cực để đạt mục tiêu dưới 1,8 mmol/L. Non-HDL-C của bệnh nhân ở mức 4,17 mmol/L, cũng còn rất cao.
7. Chỉ xét nghiệm cholesterol toàn phần và triglyceride là chưa đủ
Một vấn đề khác được TS.BS Nguyễn Quang Bảy lưu ý là do chưa hiểu đầy đủ hoặc muốn tiết kiệm chi phí, nhiều người chỉ thực hiện xét nghiệm cholesterol toàn phần và triglyceride.
Trong khi đó, nếu thiếu hai thông số quan trọng là LDL-C và HDL-C, bác sĩ sẽ không có đủ thông tin để đưa ra quyết định điều trị phù hợp.
Do đó, khi đọc kết quả xét nghiệm mỡ máu, người bệnh không nên chỉ nhìn vào dòng “cholesterol” rồi tự cho rằng mỡ máu đã bình thường, càng không nên tự ý ngưng thuốc statin đang được điều trị. Việc đánh giá cần dựa trên đầy đủ các chỉ số, đặc biệt là LDL-C, đồng thời đặt trong tổng thể nguy cơ tim mạch của từng người.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
