Hotline 24/7
08983-08983

Vì sao biết thuốc lá có hại nhưng vẫn khó bỏ?

Hiểu rõ tác hại của thuốc lá, nhiều người vẫn gặp khó khăn khi muốn từ bỏ. Sự lệ thuộc nicotine, thói quen gắn với sinh hoạt hằng ngày và những tác động từ cảm xúc, môi trường xã hội khiến việc cai thuốc cần nhiều hơn sự quyết tâm.

Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC), hút thuốc không chỉ là một thói quen. Hành vi này còn liên quan đến sự lệ thuộc nicotine cùng nhiều yếu tố tâm lý và xã hội. Vì vậy, biết thuốc lá có hại chưa đồng nghĩa với việc người hút có thể dễ dàng dừng lại.

Nicotine gây lệ thuộc, khiến người hút khó bỏ thuốc dù hiểu rõ tác hại đối với sức khỏe - Ảnh minh họa.

Nicotine và vòng lặp khiến người hút khó từ bỏ

Nicotine trong thuốc lá là chất gây nghiện mạnh, tác động lên não bộ và tạo cảm giác dễ chịu tức thời. Theo thời gian, não bộ dần lệ thuộc vào cảm giác này.

Khi thiếu nicotine, người hút có thể bứt rứt, lo âu, khó tập trung hoặc dễ cáu gắt. Những biểu hiện khó chịu khiến họ tiếp tục hút để cảm thấy dễ chịu hơn, từ đó duy trì sự lệ thuộc.

Bên cạnh tác động của nicotine, yếu tố cảm xúc cũng góp phần củng cố hành vi hút thuốc. Khi người hút cảm nhận thuốc lá giúp giảm căng thẳng hoặc cảm xúc tiêu cực, não bộ ghi nhận hành vi này như một cách đối phó và có xu hướng lặp lại.

Trong tâm lý học, đây được gọi là cơ chế “củng cố hành vi”. Dần dần, thuốc lá trở thành “công cụ đối phó” quen thuộc mỗi khi người hút cảm thấy áp lực, căng thẳng hay cô đơn. Vòng lặp càng kéo dài, việc thay đổi càng khó khăn.

Điều này lý giải vì sao một người có thể hiểu rõ tác hại của thuốc lá nhưng vẫn tìm đến điếu thuốc khi gặp chuyện không vui hoặc chịu áp lực. Khó khăn khi bỏ thuốc không chỉ nằm ở nhận thức, mà còn ở sự lệ thuộc và cách ứng phó với cảm xúc đã hình thành lâu ngày.

Cai thuốc cần vượt qua cả sự lệ thuộc nicotine và những thói quen lâu ngày, với sự hỗ trợ phù hợp và môi trường sống không khói thuốc - Ảnh minh họa.

Thói quen và môi trường xã hội cũng là rào cản

Nhiều tình huống quen thuộc như uống cà phê, sau bữa ăn, lái xe hoặc gặp gỡ bạn bè có thể trở thành “tác nhân kích hoạt”. Khi những hoạt động này thường xuyên đi kèm việc hút thuốc, cơn thèm có thể xuất hiện gần như tự động mỗi lần người hút gặp lại tình huống tương tự.

Tâm lý chủ quan như “hút ít thì không sao” hoặc “muốn bỏ lúc nào chẳng được” cũng khiến việc thay đổi hành vi trở nên khó khăn hơn. Những suy nghĩ này có thể khiến người hút chưa nhìn nhận đầy đủ sự lệ thuộc của bản thân và tiếp tục trì hoãn việc bỏ thuốc.

Môi trường xã hội cũng có ảnh hưởng đáng kể. Sống cùng người thân hút thuốc, có bạn bè hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với hình ảnh hút thuốc có thể khiến hành vi này trở nên bình thường, dễ được chấp nhận hơn, đặc biệt ở thanh thiếu niên.

Do đó, bỏ thuốc là quá trình vượt qua đồng thời sự lệ thuộc về sinh học, cảm xúc và những thói quen đã hình thành lâu dài. Người hút cần được hỗ trợ bằng các biện pháp phù hợp như tư vấn tâm lý, quản lý căng thẳng, liệu pháp thay thế nicotine và xây dựng môi trường sống không khói thuốc.

Mỗi biện pháp hướng đến một phần của khó khăn khi cai thuốc: hỗ trợ ứng phó với cảm xúc, giảm sự lệ thuộc nicotine hoặc hạn chế những tình huống gợi nhắc việc hút thuốc. Sự hỗ trợ phù hợp giúp người hút có thêm điều kiện để thay đổi hành vi, thay vì chỉ trông chờ vào quyết tâm.

Hiểu vì sao khó bỏ thuốc là bước để nhìn nhận đúng những rào cản người hút đang đối mặt. Cai thuốc cần sự chủ động của bản thân, đồng thời cần sự đồng hành và một môi trường hỗ trợ việc từ bỏ.

Thông tin biên tập

Tác giả

Nguồn: Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC)
Ngày đăng: 10:25, 03/10/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X